Özel bir hastaneye başvurduğunuzda, kurumla aranızda hukuki bir sözleşme ilişkisi kurulur. Bu ilişki, hastanenin size tıbbi standartlara uygun, özenli ve hatasız bir sağlık hizmeti sunma borcunu da beraberinde getirir. Tedavi sürecinde yaşanan bir ihmal, hata veya eksiklik nedeniyle zarar görmeniz durumunda, özel hastanenin kurumsal olarak hukuki sorumluluğu doğar. Bu sorumluluk, hem hekimin bireysel hatasından hem de hastanenin kendi organizasyonel kusurlarından kaynaklanabilir.
Özel Hastanenin Kurumsal Sorumluluğunun Hukuki Dayanağı
Hasta ile özel hastane arasındaki hukuki ilişki, Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında genellikle “hastaneye kabul sözleşmesi” olarak nitelendirilir. Bu sözleşme, yatarak tedaviyi kapsayabileceği gibi ayakta tedavi hizmetlerini de içerebilir. Hastaneye kabul sözleşmesi, içerisinde tıbbi hizmetlerin yanı sıra bakım, konaklama gibi farklı edimleri de barındıran karma bir sözleşme niteliğindedir. Ayakta tedavi durumlarında ise bu ilişki genellikle bir vekalet sözleşmesi olarak kabul edilir. Her iki durumda da hastanenin temel borcu, özen yükümlülüğüdür.
Özel hastanenin sorumluluğu iki ana başlıkta incelenebilir:
- Hekim ve Diğer Personelin Kusurundan Sorumluluk: Özel hastaneler, bünyesinde çalışan hekim, hemşire ve diğer personelin (ifa yardımcılarının) eylemlerinden dolayı Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca sorumludur. Hekimin teşhis, tedavi veya ameliyat sırasında yaptığı bir hata (tıbbi malpraktis), doğrudan hastanenin de sorumluluğunu doğurur. Yargıtay kararlarına göre vekil (hekim), en hafif kusurundan dahi sorumludur ve bu durum hastanenin sorumluluğuna da yansır.
- Organizasyon Kusurundan Sorumluluk: Bu, hekimin bireysel bir hatası olmasa bile, doğrudan hastane yönetiminin kusurundan kaynaklanan sorumluluk halidir. Yargıtay, hastanenin hizmetin işleyişindeki aksaklıklardan sorumlu olduğunu kabul etmektedir. Organizasyon kusuruna şu durumlar örnek verilebilir:
- Yetersiz sayıda veya niteliksiz personel çalıştırılması.
- Tıbbi cihazların arızalı veya eksik olması.
- Hijyen standartlarına uyulmaması ve buna bağlı enfeksiyon gelişmesi.
- Hasta güvenliğinin sağlanamaması (örn: hastanın yataktan düşmesi).
- Acil müdahale ekibinin veya donanımının hazır bulundurulmaması.
İzmir’de Dava Yolu ve Süreç
Özel hastanenin sözleşmesel sorumluluğuna dayanarak İzmir’de bir tazminat davası açmak isteyen hasta veya yakınları için süreç şu şekilde işler:
1. Görevli ve Yetkili Mahkeme
Özel hastaneye karşı açılacak tıbbi uygulama hatasına dayalı tazminat davalarında görevli mahkeme Tüketici Mahkemeleridir. Yetkili mahkeme ise genellikle davalı hastanenin bulunduğu yer, yani İzmir Tüketici Mahkemeleri veya haksız fiilin gerçekleştiği yer mahkemesidir.
2. Davanın Tarafları
Dava, zarara uğrayan hasta tarafından açılır. Eğer hasta vefat etmişse, mirasçıları (destekten yoksun kalanlar) dava açma hakkına sahiptir. Dava, doğrudan özel hastane işletmesine karşı açılabileceği gibi, uygulamada sıklıkla hem hastaneye hem de kusurlu bulunan hekime karşı birlikte açılmaktadır.
3. İspat ve Bilirkişi Raporu
Tıbbi malpraktis davalarında ispat yükü davacı olan hastadadır. Ancak Yargıtay’ın yerleşik görüşüne göre, hastanın aydınlatılmış onamının alındığını ispat etme yükümlülüğü hekim ve dolayısıyla hastaneye aittir. Davanın seyrinde en önemli delil, Adli Tıp Kurumu veya üniversitelerin ilgili ana bilim dallarından alınacak olan bilirkişi raporudur. Bu rapor, tıbbi müdahalenin standartlara uygun yapılıp yapılmadığını, bir hekim hatası veya organizasyon kusuru olup olmadığını bilimsel olarak ortaya koyar.
4. Zamanaşımı
Hasta ile özel hastane arasındaki ilişki vekalet sözleşmesi olarak kabul edildiğinde, dava zamanaşımı süresi 5 yıldır. Ancak eylem aynı zamanda ceza kanununa göre suç teşkil ediyorsa, daha uzun olan ceza davası zamanaşımı süreleri uygulanabilir.
Tazminat Talepleri
Açılacak davada talep edilebilecek tazminat türleri şunlardır:
- Maddi Tazminat: Hatalı tıbbi müdahale nedeniyle yapılan tüm masrafları kapsar. Bunlar; ek tedavi giderleri, ilaç masrafları, hastane ve refakatçi giderleri, çalışma gücü kaybından doğan zararlar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından kaynaklanan kayıplardır. Vefat durumunda ise ölenin yakınları destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir.
- Manevi Tazminat: Yaşanan hatalı tedavi süreci nedeniyle hastanın veya vefat durumunda yakınlarının duyduğu elem, acı ve psikolojik çöküntünün karşılığı olarak talep edilir. Manevi tazminat miktarı, olayın ağırlığı ve tarafların sosyal-ekonomik durumları göz önünde bulundurularak hakim tarafından takdir edilir.
Sonuç olarak, özel hastaneler verdikleri sağlık hizmetinin kalitesinden, personelinin eylemlerinden ve kurumun genel işleyişinden hukuken sorumludur. İzmir’de bu tür bir mağduriyet yaşayan hastaların, haklarını yasal yollarla aramaları ve uğradıkları zararın tazminini talep etmeleri mümkündür.
Anahtar Kelime : ozelhastanesozlesmeselsorumlulugu
