Yapay Zeka Teşhis Hatalarında Sorumluluk Kimdedir?
Yapay zeka teknolojileri, son yıllarda sağlık sektöründe yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Tıbbi teşhis, hastalık tanı süreçlerinde yapay zekadan (YZ) faydalanılması, hem hekimlere önemli bir yardımcı olmakta hem de tanı süreçlerinin daha hızlı ve güvenilir şekilde tamamlanmasını sağlamaktadır. Ancak, yapay zeka destekli sistemlerde meydana gelen teşhis hataları, sorumluluğun kimlere ait olacağı konusunda önemli hukuki tartışmalara yol açmaktadır. Bu yazıda, teşhis hatalarında hukuki sorumluluğun nasıl değerlendirildiği, ilgili mevzuat ve Yargıtay’ın yerleşik içtihatları doğrultusunda açıklanacaktır.
Yapay Zeka Destekli Tanı Sistemlerinde Sorumluluk
Türkiye’de tıbbi uygulama hatalarında sorumluluğun temeli 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 49. maddesine dayanmaktadır. Bu maddeye göre; bir kişinin hukuka aykırı ve kusurlu eylemiyle başkasına zarar vermesi halinde, tazminat yükümlülüğü doğmaktadır. Sağlık hukukunda ise, bu genel ilkeye ek olarak hekimin özen yükümlülüğü, sorumluluğun belirlenmesinde ana kriterlerden biridir.
Hekimin Sorumluluğu
Yapay zeka sistemleri henüz tamamen özerk çalışmadığı için teşhis sürecinde son kararı veren kişi genellikle hekimin kendisidir. Bu nedenle, Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere, tıbbi teşhis sırasında YZ teknolojileri kullanılırken elde edilen verilerin değerlendirilmesi, hastaya aktarılması ve nihai kararın alınması hekimin sorumluluğundadır. Hekim, yapay zeka sistemlerinin önerilerini körü körüne uygulamamalı; hastanın mevcut bulguları, klinik açıklamaları ve diğer tanı yöntemleriyle birlikte bütüncül bir değerlendirme yapmalıdır.
- Eğer hekim, yapay zeka tarafından verilen yanlış bir teşhis sonucunu doğrudan ve hiç sorgulamadan uygularsa, meydana gelen zarar nedeniyle tıbbi malpraktis kapsamındaki hukuki sorumluluk hekime yüklenebilir.
- Bununla birlikte, hekim makul özeni göstermiş, tüm klinik verileri incelemiş ve yine de YZ’nin öngöremediği bir hata oluşmuşsa sorumluluk derecesi değerlendirme konusu olabilir.
Yapay Zeka Üreticisi ve Sağlayıcısının Sorumluluğu
Yapay zeka sistemlerinin üreticileri veya yazılım sağlayıcılarının da hukuki sorumluluğu gündeme gelebilir. Özellikle cihaz veya yazılımda üretim, kodlama ya da algoritma kaynaklı teknik bir hata mevcutsa ve bu hata teşhis hatasına neden olmuşsa, üretici/sağlayıcı kusuru söz konusu olacaktır. Burada, kusurlu maldan doğan sorumluluk (6098 s. TBK m. 49 ve ilgili maddeler) devreye girer. Ancak, sağlık çalışanının kendi denetim görevini ihlal etmemiş olması gerekir.
Sağlık Kurumunun Sorumluluğu
Sağlık kurumları, sunulan sağlık hizmetinin eksiksiz ve güvenli bir şekilde yürütülmesini sağlamakla yükümlüdür. Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan düzenlemeler de bu doğrultuda sağlık personelinin yeterliliği, teknolojinin uygun kullanımı ve hasta güvenliğine odaklanmaktadır. Eğer kurum, YZ sistemlerini kullanıma sunarken gerekli eğitimi vermez veya sistemin doğru çalışmasını sağlamazsa, idari sorumluluk da doğabilir.
Hukuki Değerlendirme ve Sonuç
Yapay zeka destekli teşhis hatalarında esas olarak sorumluluğun belirlenmesinde olayın özel koşulları dikkate alınır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da görüldüğü üzere teşhis sürecinde hekimin sorumluluğu, özen yükümlülüğüne uygun hareket edilip edilmediğine göre değerlendirilmektedir. Yapay zeka; hekime yardımcı bir araç olup, son kararın hekimde olduğu unutulmamalıdır. Ancak sistemdeki teknik bir kusur nedeniyle teşhis hatası meydana gelmişse, yazılım üreticisi ve sağlık kuruluşunun da sorumluluğu gündeme gelebilir. Bu nedenle, hem hekimlerin hem de kurumların teknolojiyi doğru ve dikkatli bir şekilde kullanması, yapay zeka sistemlerinin de düzenli şekilde kontrol ve güncelleme süreçlerine tabi tutulması büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : Yapay Zeka Sağlık Hukuku
