Sağlık hizmeti sunumu, doğası gereği riskler barındıran ve yüksek özen sorumluluğu gerektiren bir alandır. Bu süreçte hekimler kadar, hastayla doğrudan ve sürekli temas halinde olan hemşirelerin de rolü kritik öneme sahiptir. Hemşirelik uygulamalarından kaynaklanan hatalar, hasta sağlığı üzerinde ciddi sonuçlar doğurabilmekte ve “hemşire ihmali” veya “tıbbi kötü uygulama (malpraktis)” olarak adlandırılan hukuki süreçleri başlatabilmektedir.
Hemşire İhmali (Malpraktis) Nedir ve Kapsamı Nelerdir?
Tıbbi malpraktis, sağlık personelinin standart uygulamayı yapmaması, bilgisizlik, deneyimsizlik, beceri eksikliği veya ihmal gibi nedenlerle hastaya zarar vermesi olarak tanımlanır. Hemşirelik özelinde ihmal, Hemşirelik Kanunu ve ilgili yönetmeliklerle belirlenen görev ve sorumlulukların yerine getirilmemesi veya eksik getirilmesi sonucu hastanın zarar görmesidir. Yargıtay kararlarında da vurgulandığı üzere, hemşirelerin mesleki bilgi ve beceri eksikliği, dikkatsizlik veya özensizlik sonucu hastaya zarar veren eylem veya ihmalleri hukuki sorumluluk doğurur.
Sık Karşılaşılan Hemşire İhmali Örnekleri
- İlaç Uygulama Hataları: Yanlış ilaç, yanlış doz, yanlış zaman veya yanlış hastaya ilaç verilmesi.
- Enjeksiyon Hataları: Hatalı enjeksiyon sonucu sinir hasarı, abse veya “düşük ayak” gibi kalıcı hasarların oluşması.
- Hasta Güvenliği İhlalleri: Hastanın düşmesini önleyici tedbirlerin alınmaması, yatak yaralarının oluşmasının engellenmemesi.
- Kayıt Tutma Eksiklikleri: Yapılan uygulamaların ve hastanın durumundaki değişikliklerin zamanında ve doğru bir şekilde kaydedilmemesi. Hukuki süreçlerde “yazılmadıysa, yapılmadı” ilkesi geçerli olabilmektedir.
- Enfeksiyon Kontrolüne Uymama: Gerekli hijyen kurallarına uyulmaması nedeniyle hastane enfeksiyonlarının gelişmesine sebep olma.
- Hekim Talimatlarına Uymama: Hekimin yazılı veya acil durumlardaki sözlü talimatlarını uygulamamak veya hatalı uygulamak.
Hemşire İhmali Durumunda Dava Süreci Nasıl İşler?
Hemşire ihmali nedeniyle bir dava süreci başlatıldığında, süreç hemşirenin çalıştığı kuruma (kamu veya özel) göre farklılık göstermektedir.
1. Kamu Hastanelerinde Süreç
Kamu hastanelerinde görevli bir hemşirenin ihmali nedeniyle zarar görüldüğü iddiası varsa, dava doğrudan hemşireye açılamaz. Anayasa’nın ilgili maddeleri uyarınca, kamu görevlilerinin görevleri sırasında verdikleri zararlardan dolayı dava, ilgili kamu kurumuna, yani idareye (Sağlık Bakanlığı veya ilgili üniversite rektörlüğü) karşı açılmalıdır. Bu dava, İdare Mahkemelerinde “tam yargı davası” olarak görülür. İdarenin tazminat ödemeye mahkum olması durumunda, zarara sebep olan hemşireye kusuru oranında rücu etme (ödediği tazminatı geri isteme) hakkı bulunmaktadır.
2. Özel Hastanelerde Süreç
Özel bir sağlık kuruluşunda çalışan hemşirenin ihmali söz konusu olduğunda, hasta ile hastane arasında bir “vekâlet sözleşmesi” ilişkisi kabul edilir. Bu durumda, hemşirenin kusurundan dolayı doğrudan özel hastaneye veya duruma göre hemşirenin kendisine karşı Tüketici Mahkemelerinde tazminat davası açılabilir.
Dava İçin Gerekli Şartlar Nelerdir?
Bir hemşire ihmali davasının başarılı olabilmesi için belirli şartların bir araya gelmesi gerekmektedir:
- Hukuka Aykırı Fiil: Hemşirenin standart tıbbi uygulamalara, meslek kurallarına veya hekim talimatlarına aykırı bir eyleminin veya ihmalinin bulunması.
- Zarar: Hastanın vücut bütünlüğünde (kalıcı sakatlık, organ kaybı vb.) veya manevi olarak (acı, elem, keder) bir zararın meydana gelmiş olması.
- Kusur: Hemşirenin eylemi gerçekleştirirken gerekli dikkat ve özeni göstermemiş olması (ihmal, dikkatsizlik).
- Nedensellik Bağı: Meydana gelen zararın, doğrudan hemşirenin kusurlu eyleminden kaynaklandığının ispatlanması.
Sık Sorulan Sorular
Hemşirenin her hatası tazminat gerektirir mi?
Hayır. Tıpta “komplikasyon” olarak adlandırılan, tüm özen gösterilmesine rağmen ortaya çıkabilecek öngörülemeyen ve istenmeyen sonuçlardan dolayı hemşire sorumlu tutulmaz. Sorumluluk, standart uygulamanın dışına çıkılan, ihmal veya kusurun olduğu “malpraktis” durumlarında doğar.
Dava açma süreleri nedir?
Özel hastanelere karşı açılacak davalarda zamanaşımı süresi genellikle 5 yıldır. Kamu kurumlarına karşı idari dava açma süresi ise, zararı ve sorumluyu öğrendikten sonraki bir yıl ve her halde olayın üzerinden on yıldır. Ancak bu süreler olayın niteliğine göre değişebileceğinden bir avukata danışmak önemlidir.
Hemşirenin cezai sorumluluğu var mıdır?
Evet, vardır. Hemşirenin eylemi hastanın yaralanmasına veya ölümüne neden olmuşsa, tazminat davasının yanı sıra Türk Ceza Kanunu kapsamında “taksirle yaralama” veya “taksirle ölüme neden olma” suçlarından dolayı ceza davası da açılabilir.
Hemşire, ‘doktor talimatını uyguladım’ diyerek sorumluluktan kurtulabilir mi?
Hemşireler, hekimin tedavi planını uygulamakla yükümlüdür. Ancak, hekim tarafından verilen bir talimatın açıkça yanlış veya hastaya zarar verecek nitelikte olduğunu biliyor veya bilmesi gerekiyorsa, bu talimatı sorgulamak ve uygulamamakla yükümlüdür. Bu gibi durumlarda sorumluluğu doğabilir.
“`
Anahtar Kelime : hemşire ihmali dava
