Sağlık hizmeti, doğası gereği yüksek bir özen ve dikkat yükümlülüğü barındırır. Bu yükümlülüğün ihlali, yani tıbbi uygulama hatası (malpraktis) iddiası, sağlık profesyonelleri için iki farklı hukuki süreci tetikleyebilir: mesleki disiplin soruşturması ve tazminat davası. Her iki süreç farklı amaçlara hizmet etse de, sonuçları itibarıyla birbirlerini önemli ölçüde etkileyebilirler. Bu yazıda, sağlık mesleği etik ihlallerinde disiplin sürecinin nasıl işlediği, olası yaptırımlar ve bu sürecin tazminat davaları üzerindeki etkileri hem hastalar hem de hekimler için anlaşılır bir dille ele alınacaktır.
Sağlık Mesleğinde Disiplin Soruşturması Süreci
Bir sağlık meslek mensubunun, mesleki etik ilkelere veya yasal düzenlemelere aykırı davrandığı iddiası, disiplin sürecini başlatır. Bu süreç, sağlık çalışanının görev yaptığı kuruma göre farklılık gösterebilir. Kamu kurumlarında çalışanlar için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel sektörde veya serbest çalışan hekimler için ise bağlı bulundukları tabip odalarının disiplin yönetmelikleri temel alınır.
Soruşturma Nasıl Başlar?
Disiplin süreci genellikle hasta, hasta yakını veya ilgili kurumların şikayeti üzerine başlar. Bununla birlikte, kurum amirleri veya basına yansıyan ciddi iddialar neticesinde resen (kendiliğinden) de soruşturma açılması mümkündür. Şikayet veya ihbarın ardından iddiaların ciddiyeti değerlendirilerek bir ön inceleme yapılır ve soruşturma açılmasına karar verilirse bir soruşturmacı atanır.
Soruşturma ve Karar Aşaması
Atanan soruşturmacı, iddialara ilişkin delilleri (hasta dosyaları, tanık ifadeleri, tıbbi raporlar vb.) toplar ve hakkında soruşturma yürütülen sağlık çalışanının yazılı savunmasını alır. Savunma hakkı, adil bir soruşturma sürecinin en temel ve dokunulmaz unsurudur. Toplanan tüm deliller ve alınan savunma, disiplin kurulu (kamuda disiplin amirleri veya kurulları, tabip odalarında ise onur kurulları) tarafından titizlikle değerlendirilir. Bu kurul, iddiaların kanıtlanıp kanıtlanmadığına ve bir etik veya mesleki kusur olup olmadığına karar verir.
Disiplin Yaptırımları Nelerdir?
Etik ihlalin veya mesleki kusurun niteliğine ve ağırlığına göre uygulanabilecek yaptırımlar farklılık gösterir. Bu yaptırımlar, ilgili mevzuata göre belirlenir ve genel olarak şunları içerebilir:
- Uyarma: Meslek mensubuna görevinde daha dikkatli olması gerektiğinin yazılı olarak bildirilmesidir.
- Kınama: Görevde kusurlu davranışın yazılı olarak bildirilmesidir.
- Para Cezası: İhlalin niteliğine göre belirlenen idari para cezalarıdır.
- Geçici Olarak Meslekten Men: Belirli bir süre boyunca mesleki faaliyetten alıkoymadır.
- Meslekten İhraç veya Men: En ağır yaptırım olup, kişinin mesleğini icra etme hakkının kalıcı olarak elinden alınmasıdır.
Disiplin Sürecinin Tazminat Davasına Etkisi
Disiplin soruşturması ve tazminat davası, birbirinden bağımsız ilerleyen iki ayrı süreçtir. Disiplin soruşturması meslek etiği ve kurallarına odaklanırken, tazminat davası hastanın uğradığı zararın giderilmesini amaçlar. Ancak bu iki sürecin birbiri üzerindeki etkisi göz ardı edilemez.
Disiplin Kararı Delil Niteliği Taşır mı?
Disiplin kurulu tarafından verilen ve kesinleşen bir karar, hukuk mahkemesinde görülen tazminat davasında önemli bir delil olarak kabul edilebilir. Örneğin, disiplin kurulunun “hekimin kusurlu olduğuna” dair verdiği bir karar, tazminat davasında hakimin kanaatini etkileyebilir. Ancak Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, disiplin kurulu kararları hukuk hakimini doğrudan bağlamaz. Hukuk hakimi, dosyayı kendi hukuki perspektifinden ve sunulan diğer delillerle birlikte yeniden değerlendirir.
Tazminat Sorumluluğunun Temeli
Tazminat sorumluluğu, genellikle 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’ndaki haksız fiil veya vekalet sözleşmesi hükümlerine dayanır. Yargıtay kararlarında, hekim ile hasta arasındaki ilişkinin genellikle bir “vekâlet sözleşmesi” niteliğinde olduğu kabul edilmektedir. Bu doğrultuda, hekimin en hafif kusurundan dahi sorumlu olduğu prensibi benimsenmiştir. Bir tazminat davasının başarılı olabilmesi için;
- Hekimin kusurlu bir eylemi (ihmal, hata, dikkatsizlik),
- Bu eylem sonucunda bir zararın meydana gelmesi,
- Kusurlu eylem ile zarar arasında uygun bir neden-sonuç (illiyet) bağının bulunması gerekir.
Sonuç olarak, disiplin soruşturması ve tazminat davası, tıbbi uygulama hatası iddialarında birbirini etkileyen ancak farklı dinamiklere sahip iki önemli süreçtir. Disiplin sürecinde alınan kararlar, tazminat davasının seyrini etkileyebilecek güçlü kanıtlar sunabilir. Bu nedenle her iki sürecin de alanında uzman bir sağlık hukuku avukatı ile takip edilmesi, hak kayıplarının önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : saglik meslek etik ihlali tazminat davasi
