Evcil hayvanlar hayatımıza neşe katsa da, beklenmedik anlarda istenmeyen olaylara neden olabilirler. Bu olayların başında ise hayvan ısırmaları gelmektedir. Bir hayvan tarafından ısırılma vakası, mağdur için hem fiziksel hem de psikolojik olarak zorlayıcı bir süreç olmakla birlikte, hayvan sahibi açısından da ciddi hukuki sorumlulukları beraberinde getirir. Bu yazıda, hayvan ısırması durumunda hayvan sahibinin hukuki sorumlulukları, Türk Borçlar Kanunu ve Yargıtay’ın yerleşik içtihatları çerçevesinde ele alınacaktır.
Hayvan Bulunduranın Sorumluluğu: Kusursuz Sorumluluk İlkesi
Türk hukuk sisteminde, hayvan sahibinin sorumluluğu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 67. ve 68. maddelerinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemenin temelinde “kusursuz sorumluluk” ilkesi yatar. Bu ilke, hayvan sahibinin herhangi bir kusuru olmasa dahi, hayvanının verdiği zarardan sorumlu tutulması anlamına gelir. Kanun, “bir hayvanın bakımını ve yönetimini sürekli veya geçici olarak üstlenen kişi” ifadesini kullanarak sorumluluğu geniş tutmuştur. Bu nedenle, hayvanın maliki olmasanız bile, geçici olarak bakımını üstlendiğiniz bir hayvanın verdiği zarardan sorumlu olabilirsiniz.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre de hayvan bulunduranın sorumluluğu bir sebep sorumluluğudur. Zarar gören kişinin, hayvan sahibinin kusurlu olduğunu ispatlamasına gerek yoktur. Hayvanın zarar vermiş olması, sorumluluğun doğması için yeterlidir.
Sorumluluktan Kurtulma Mümkün Müdür? Kurtuluş Kanıtı
Hayvan sahibi, kusursuz sorumlu olmakla birlikte, kanun kendisine bir istisna tanımıştır. TBK madde 67/2’ye göre, hayvan bulunduran, zararın doğmasını engellemek için gerekli tüm özeni gösterdiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilir. Bu duruma doktrinde ve uygulamada “kurtuluş kanıtı” denmektedir. Hayvan sahibinin bu kanıtı sunabilmesi için:
- Hayvanın bakımı, beslenmesi ve barındırılması konusunda gerekli tüm önlemleri aldığını,
- Hayvanın başkalarına zarar vermesini önleyecek şekilde denetim altında tuttuğunu (örneğin tasmalı gezdirme, ağızlık takma gibi),
- Tüm bu önlemlere rağmen zararın meydana gelmesinin kaçınılmaz olduğunu ispatlaması gerekir.
Ancak, Yargıtay kararlarında da görüldüğü üzere, bu şartların ispatı oldukça zordur ve mahkemeler, hayvan sahibinin özen yükümlülüğünü geniş yorumlamaktadır. Örneğin, köpeğin zincirini kırarak saldırması durumunda dahi, sahibi gerekli özeni göstermemiş sayılarak sorumlu tutulabilmektedir.
Maddi ve Manevi Tazminat Yükümlülüğü
Hayvan ısırması sonucu zarar gören kişinin, hayvan sahibinden talep edebileceği iki tür tazminat hakkı bulunmaktadır:
- Maddi Tazminat: Bu tazminat, zarar görenin uğradığı somut ekonomik kayıpları kapsar. Tedavi giderleri, ilaç masrafları, hastane ücretleri, geçici veya kalıcı iş göremezlik nedeniyle oluşan gelir kaybı ve zarar gören eşyaların bedeli gibi kalemler maddi tazminat talebine konu edilebilir.
- Manevi Tazminat: Hayvan saldırısı nedeniyle kişinin yaşadığı acı, elem, korku ve psikolojik sarsıntı için manevi tazminat talep edilebilir. Özellikle saldırı sonucu vücutta kalıcı bir iz kalması, kişinin estetik görünümünün bozulması gibi durumlar, manevi tazminat miktarının belirlenmesinde önemli rol oynar.
Ceza Hukuku Açısından Sorumluluk
Hayvan sahibinin hukuki sorumluluğunun yanı sıra, cezai sorumluluğu da gündeme gelebilir. Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 177. maddesi, gözetimi altındaki hayvanı başkalarının hayatı veya sağlığı bakımından tehlikeli olabilecek şekilde serbest bırakan veya kontrol altına alınmasında ihmal gösteren kişiye altı aya kadar hapis veya adli para cezası öngörmektedir. Eğer hayvan ısırması sonucu bir yaralanma meydana gelmişse, bu durumda hayvan sahibi “taksirle yaralama” suçundan da yargılanabilir.
Sonuç
Bir hayvanın bakımını üstlenmek, sadece sevgi ve şefkat değil, aynı zamanda ciddi hukuki sorumluluklar da getirir. Hayvan sahiplerinin, hayvanlarının üçüncü kişilere zarar vermemesi için kanunun ve hayatın olağan akışının gerektirdiği tüm önlemleri alması büyük önem taşımaktadır. Bir hayvan ısırması vakasıyla karşılaşıldığında ise hem mağdurun hem de hayvan sahibinin yasal hak ve yükümlülüklerini bilmesi, sürecin adil bir şekilde yönetilmesi için kritik bir öneme sahiptir.
“`
Anahtar Kelime : hayvanısırılması
