Sağlık hizmeti almak amacıyla başvurulan bir hastaneden, mevcut rahatsızlığa ek olarak yeni bir enfeksiyonla ayrılmak, hastalar için hem fiziksel hem de manevi olarak yıpratıcı bir süreçtir. “Hastane enfeksiyonu” veya bilimsel adıyla “nozokomiyal enfeksiyon”, sağlık kuruluşuna yatış anında mevcut olmayan ancak yatıştan sonra gelişen enfeksiyonları tanımlar. Bu durum, hukuki açıdan sağlık kurumlarının sorumluluğunu gündeme getiren önemli bir konudur ve tazminat davalarına zemin hazırlayabilmektedir.
Hastane Enfeksiyonu Nedir ve Hukuki Anlamı
Hastane enfeksiyonu, genellikle hastanın hastaneye yatışından 48-72 saat sonra veya taburcu olduktan sonraki 10 gün içinde ortaya çıkan enfeksiyonlar olarak kabul edilir. Cerrahi bir işlem sonrası gelişen enfeksiyonlarda bu süre bir aya kadar uzayabilir. Bu tür enfeksiyonlar her zaman bir hekim hatası veya ihmal anlamına gelmeyebilir. Tıbbın kabul ettiği standartlar dahilinde, tüm önlemlere rağmen ortaya çıkabilen ve öngörülemeyen enfeksiyonlar “komplikasyon” olarak değerlendirilir ve bu durumda bir tazminat sorumluluğu doğmayabilir.
Ancak, enfeksiyonun hastanenin yetersiz hijyen koşulları, sterilizasyon protokollerinin ihlali, personelin ihmali veya sağlık hizmetinin organizasyonundaki eksiklikler gibi önlenebilir sebeplerden kaynaklandığı durumlarda hukuki sorumluluk gündeme gelir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere, sağlık kuruluşları hastalarına güvenli bir bakım ortamı sunmakla ve onları hastane ortamından kaynaklanabilecek risklere karşı korumakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğün ihlali, “organizasyon kusuru” olarak nitelendirilir ve tazminat talebinin temelini oluşturur.
Hukuki Sorumluluk ve Dava Yolları
Hastane enfeksiyonu nedeniyle açılacak tazminat davalarında, sorumluluğun ve dava sürecinin hangi yasal zeminde ilerleyeceği, sağlık kuruluşunun niteliğine göre değişiklik göstermektedir.
Özel Hastanelerin Sorumluluğu
Özel hastaneler ile hasta arasındaki ilişki, Türk Borçlar Kanunu kapsamında “vekâlet sözleşmesi” veya “hastaneye kabul sözleşmesi” olarak kabul edilir. Bu nedenle, özel bir hastanede meydana gelen ve önlenebilir nitelikteki bir enfeksiyon vakasında, hastane ve/veya ilgili sağlık personelinin sözleşmeye aykırılık veya haksız fiil sorumluluğuna dayanarak tazminat davası açılabilir. Bu davalar, genellikle Tüketici Mahkemelerinde görülür.
Devlet Hastanelerinin Sorumluluğu
Kamu hastanelerinde (devlet, üniversite hastaneleri vb.) yaşanan enfeksiyon vakalarında ise durum farklıdır. Hasta ile kamu hastanesi arasında bir kamu hukuku ilişkisi bulunur. Bu nedenle, bu tür durumlarda idarenin “hizmet kusuru” ilkesine dayanılır. Anayasa’nın ilgili maddeleri uyarınca, idarenin eylem ve işlemlerinden doğan zararı tazmin etme yükümlülüğü bulunmaktadır. Dava, doğrudan idareye karşı, İdare Mahkemelerinde “tam yargı davası” olarak açılır. Dava açmadan önce, zararın öğrenildiği tarihten itibaren belirli süreler içinde ilgili idareye (örneğin Sağlık Bakanlığı’na) yazılı bir başvuru yapılması yasal bir zorunluluktur.
Tazminat Talepleri Neleri Kapsar?
Hastane enfeksiyonu nedeniyle açılan davalarda talep edilebilecek tazminat türleri maddi ve manevi tazminat olarak ikiye ayrılır.
- Maddi Tazminat: Enfeksiyon nedeniyle ortaya çıkan ek tedavi giderleri, ilaç masrafları, hastanede kalış süresinin uzamasıyla ilgili maliyetler ve hastanın bu süreçte çalışamaması nedeniyle uğradığı gelir kaybı gibi kalemleri içerir. Hastanın vefatı durumunda ise destekten yoksun kalan yakınları, bu zararlarının tazminini talep edebilir.
- Manevi Tazminat: Hastanın enfeksiyon nedeniyle yaşadığı fiziksel acı, elem, keder ve psikolojik çöküntü için talep edilen tazminattır. Bu tazminat, yaşanan manevi ızdırabı bir nebze olsun hafifletmeyi amaçlar.
İspat Yükü ve Bilirkişi Raporları
Tazminat davalarında, enfeksiyonun hastanenin kusurlu bir davranışından veya organizasyonel bir eksikliğinden kaynaklandığını ispatlamak önemlidir. Mahkeme, bu teknik konunun aydınlatılması için dosyayı Adli Tıp Kurumu veya üniversitelerin ilgili anabilim dallarından oluşan bir bilirkişi heyetine gönderir. Bilirkişi raporu, hastane kayıtlarını, enfeksiyon kontrol komitesi tutanaklarını, sterilizasyon verilerini ve tüm tıbbi süreci inceleyerek enfeksiyonun kaynağı, önlenebilir olup olmadığı ve olayda bir hizmet kusuru bulunup bulunmadığı yönünde bilimsel bir görüş sunar. Mahkeme, büyük ölçüde bu rapora dayanarak kararını verir.
“`
Anahtar Kelime : hastane enfeksiyonu
