Tıp biliminin kurallarına, mesleki standartlara veya hekimlik mesleğinin gerektirdiği özen yükümlülüğüne aykırı davranışlar neticesinde hastanın zarar görmesi “tıbbi uygulama hatası” yani malpraktis olarak adlandırılır. Malpraktis vakalarında hastanın bedensel bütünlüğü zarar gördüğünde, ortaya çıkan maddi zararların tazmini talep edilebilir. Bu tazminat kalemleri arasında en önemlilerinden biri ve geleceğe yönelik olarak en yüksek meblağlara ulaşabileni, şüphesiz ki malpraktis sonrası bakıcı gideri tazminatıdır.
Bakıcı Gideri Tazminatının Hukuki Dayanağı Nedir?
Hatalı tıbbi müdahale sonucunda kişinin kendi bakımını tek başına gerçekleştiremeyecek duruma gelmesi halinde, bir başkasının sürekli veya geçici yardımına ihtiyaç duyması kaçınılmazdır. Bu durum, Türk hukukunda bedensel zararların tazmini kapsamında değerlendirilmektedir. Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) haksız fiil sorumluluğunu düzenleyen 49. maddesi ile bedensel zararları belirleyen 54. maddesi bu tazminatın temel yasal dayanaklarını oluşturur. TBK m. 54 uyarınca, bedensel zarara uğrayan kişinin tedavi giderleri ve çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıpları tazmin edilmek zorundadır. Bakıcı gideri de bu kapsamda doğrudan bir maddi zarar kalemi olarak kabul edilmektedir.
Yargıtay İçtihatlarında Bakıcı Giderinin Kapsamı
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da açıkça belirtildiği üzere, malpraktis nedeniyle kalıcı veya geçici olarak bir başkasının bakımına muhtaç hale gelen mağdurun bu giderleri talep etme hakkı mevcuttur. Bu konuda en çok merak edilen husus, hastaya aile bireylerinin bakması durumunda da tazminat talep edilip edilemeyeceğidir. Yargıtay’ın kökleşmiş görüşüne göre, yaralanan ya da engelli hale gelen kişiye eşi, annesi, babası veya çocukları gibi yakınlarının bakıyor olması, tazminat hakkını ortadan kaldırmaz. Yakınların ücretsiz olarak bu bakımı üstlenmesi, hukuken zarar veren tarafı borçtan kurtarmayacağı için, tazminat hesabı yine de profesyonel bir bakıcı tutulmuş gibi asgari ücret üzerinden gerçekleştirilir.
Bakıcı Gideri Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Tazminat miktarının belirlenmesi, tıp ve hukuk disiplinlerinin ortak çalışmasını gerektiren karmaşık bir süreçtir. Hesaplamanın yapılabilmesi için şu aşamalar takip edilir:
- Maluliyet ve Bakıcı İhtiyacı Raporu: Öncelikle yetkili sağlık kurulları veya Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenecek bir raporla, hastanın maluliyet oranı (engellilik derecesi) ve bu duruma bağlı olarak sürekli mi yoksa geçici mi bakıcıya ihtiyaç duyduğu netleştirilmelidir.
- Bakıcı İhtiyacının Süresi: Rapora göre geçici bakıcı ihtiyacı varsa bu süre (haftalık veya aylık bazda) tespit edilir. Sürekli (ömür boyu) bakıcı ihtiyacı tespit edilmişse, kişinin muhtemel yaşam süresi (bakiye ömür) bilimsel tablolar üzerinden hesaplanır.
- Aktüeryal Hesaplama: Bakıcı giderinin netleşmesi için dosya bir aktüer bilirkişiye gönderilir. Bilirkişi, net asgari ücret tutarını esas alarak, bakiye ömür boyunca oluşacak bakım maliyetini peşin sermaye değeri olarak hesaplar.
Hekimler ve Hastalar Açısından Sürecin Önemi
Malpraktis iddiaları ve sonrasında açılan tazminat davaları hem hastalar hem de hekimler için oldukça yıpratıcı süreçlerdir. Hastalar için bu tazminat, hayatlarını insani standartlarda devam ettirebilmeleri adına yaşamsal bir öneme sahiptir. Hekimler ve sağlık kuruluşları açısından ise bu davalar, yüksek mali riskleri ve mesleki itibarı doğrudan etkileyen unsurları barındırır. Bu nedenle, iddia edilen tıbbi hatanın tespiti için tıbbi kayıtların eksiksiz tutulması, her iki taraf için de sürecin şeffaf ve hukuki güvence altında yürütülmesi şarttır.
Sonuç olarak, malpraktis kaynaklı bedensel zararlarda bakıcı gideri tazminatı, mağdurun geleceğini güvence altına alan en kritik haklardan biridir. Hak kayıplarının önlenmesi, hem davanın doğru temellere dayandırılması hem de tazminat miktarının hakkaniyete uygun hesaplanabilmesi için sağlık hukuku alanında uzman hukukçulardan destek alınması her iki taraf için de büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : bakici gideri tazminati
