Ağız ve diş sağlığı tedavileri, hastanın fiziksel görünümünü, konuşmasını ve çiğneme fonksiyonlarını doğrudan etkileyen hassas süreçlerdir. Tedavi başlangıcında hekim ve hasta ortak bir tedavi planı üzerinde uzlaşır. Ancak uygulamada, diş hekiminin belirlenen bu plana uymaması, farklı materyaller kullanması veya planlanan aşamaları atlaması gibi durumlarla karşılaşılabilmektedir. Peki, diş hekiminin tedavi planına uymaması hukuki açıdan bir tazminat sebebi midir? Bu makalede, konuyu hem hastalar hem de hekimler açısından Türk Borçlar Kanunu ve Yargıtay’ın yerleşik içtihatları çerçevesinde ele alacağız.
Diş Hekimi ve Hasta Arasındaki Hukuki İlişkinin Niteliği
Diş hekimi ile hasta arasındaki hukuki ilişki, yapılacak işlemin niteliğine göre farklılık gösterir. Genel diş çekimi, dolgu veya kanal tedavisi gibi durumlarda taraflar arasında vekalet sözleşmesi kurulmuş kabul edilir. Bu sözleşme türünde hekim, sonucu garanti etmez; ancak tıbbi standartlara uygun, özenli bir tedavi yürütmekle yükümlüdür (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 506).
Buna karşın, implant, protez, kron-köprü veya estetik diş hekimliği gibi doğrudan fiziksel bir sonucun taahhüt edildiği işlemler, Yargıtay kararlarında eser sözleşmesi kapsamında değerlendirilmektedir. Eser sözleşmesinde diş hekimi, sadece özen göstermekle yetinemez; aynı zamanda üzerinde anlaşılan sonucu (eseri) kusursuz bir şekilde meydana getirmekle yükümlüdür (TBK m. 470 vd.).
Tedavi Planına Sadakat ve Özen Borcu
Tedavi planı, hastanın rızasını gösteren aydınlatılmış onam formları ile şekillenir. Hasta Hakları Yönetmeliği ve ilgili sağlık mevzuatı uyarınca, hastaya uygulanacak tedavinin riskleri, alternatifleri ve aşamaları açıklanmalıdır. Hekim, hastanın onayını aldığı bu planın dışına tıbbi bir zorunluluk olmaksızın çıkamaz.
Hekimin tedavi planına uymaması, Türk Borçlar Kanunu uyarınca sözleşmeye aykırılık ve özen borcunun ihlali anlamına gelir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, diş hekimleri tıbbi bilgilerin gerektirdiği tüm dikkat ve özeni göstermek zorundadır. Tedavi planının hastanın bilgisi ve rızası dışında değiştirilmesi, hekimin kusurlu davranışını ve dolayısıyla hukuki sorumluluğunu doğurur.
Tedavi Planına Uymama Nedeniyle Tazminat Şartları
Diş hekiminin plan dışı eylemleri nedeniyle tazminat davası açılabilmesi için belirli hukuki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir. Bu şartlar şu şekilde sıralanabilir:
- Sözleşmeye Aykırılık veya Kusurlu Eylem: Hekimin, üzerinde anlaşılan tedavi planına tıbbi bir gerekçe olmaksızın uymamış olması gerekir.
- Zararın Oluşması: Hastanın fiziksel, maddi veya manevi bir zarara uğramış olması şarttır (Örneğin; yanlış implant uygulaması nedeniyle kemik kaybı yaşanması veya tedavinin başarısız olması nedeniyle yeni bir tedavi masrafı doğması).
- İlliyet Bağı: Oluşan zarar ile hekimin tedavi planına uymayan kusurlu eylemi arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi (illiyet bağı) bulunmalıdır.
Hatalı Tedavi Sonucunda Talep Edilebilecek Tazminatlar
Tedavi planına uyulmaması sebebiyle zarar gören hastalar, TBK m. 49 (Haksız Fiil) ve TBK m. 112 (Sözleşmeye Aykırılık) hükümlerine dayanarak maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilirler:
Maddi Tazminat Talepleri
Hatalı veya eksik yapılan tedavinin düzeltilmesi için ödenecek yeni tedavi ücretleri, ilaç masrafları, tedavi sürecinde yaşanan iş ve kazanç kayıpları maddi tazminat kapsamında talep edilir.
Manevi Tazminat Talepleri
Diş hekiminin kusurlu eylemi neticesinde hastanın yaşadığı fiziksel acı, estetik kaygılar, psikolojik yıpranma, sosyal hayattan uzaklaşma ve elem için uygun bir manevi tazminat miktarına hükmedilir.
Sonuç
Özetlemek gerekirse, diş hekiminin hastayla başlangıçta mutabık kaldığı tedavi planına tıbbi bir zorunluluk ve hastanın onamı olmaksızın uymaması açık bir tazminat sebebidir. Yargıtay’ın istikrarlı kararları, hekimin özen yükümlülüğünü son derece sıkı tutmakta ve özellikle eser sözleşmesi niteliğindeki estetik ve protez işlemlerinde hekimin taahhüt ettiği sonuca ulaşmasını zorunlu kılmaktadır. Olası uyuşmazlıkların önüne geçilmesi için hekimlerin tedavi planlarını ve değişikliklerini detaylıca kayıt altına alması; hastaların ise hak kaybı yaşamamak adına süreçleri bir sağlık hukuku uzmanı eşliğinde takip etmesi önem arz etmektedir.
Anahtar Kelime : tedavi planı ihlali
