Cerrahi müdahaleler, yüksek dikkat ve mesleki özen gerektiren tıbbi işlemlerdir. Ancak uygulamada ameliyat sonrasında hastanın vücudunda gazlı bez, kompres, bistüri ucu veya cerrahi aletlerin unutulduğu vakalarla karşılaşılabilmektedir. Tıp literatüründe sıklıkla “gossypiboma” veya “tekstilom” olarak adlandırılan bu durumlar, hastalar açısından ciddi hayati riskler oluştururken, hekimler ve sağlık kuruluşları için de ağır hukuki ve cezai sorumluluklar doğurmaktadır.
Tıbbi Malpraktis ve Komplikasyon Ayrımı
Sağlık hukukunda en temel kavramsal ayrımlardan biri komplikasyon ile tıbbi malpraktis (tıbbi uygulama hatası) arasındaki farktır. Komplikasyon, tıp biliminin gerektirdiği tüm özen gösterilmesine ve standartlara uyulmasına rağmen önlenemeyen olumsuz sonuçları ifade eder. Tıbbi malpraktis ise hekimin veya cerrahi ekibin özen yükümlülüğünü ihlal etmesi durumudur.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da açıkça belirtildiği üzere, ameliyat esnasında hastanın vücudunda yabancı cisim unutulması öngörülebilir ve önlenebilir bir durumdur. Bu nedenle, ameliyatta yabancı cisim unutulması bir komplikasyon olarak değerlendirilemez; doğrudan özen borcunun ihlali ve ağır tıbbi malpraktis kabul edilir. Sağlık Bakanlığı’nın hasta güvenliği ve ameliyathane standartları uyarınca, cerrahi kompres ve alet sayımı hekim ile ameliyat ekibinin ortak sorumluluğundadır.
Özel Hastane ve Hekimlerin Hukuki Sorumluluğu
Özel sağlık kuruluşlarında veya özel muayenehanelerde gerçekleşen müdahalelerde ortaya çıkan zararlar, Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde değerlendirilir. Hukuki dayanaklar şu esaslara dayanır:
- Vekalet Sözleşmesine Aykırılık (6098 s. TBK m. 112 ve m. 506): Hekim ile hasta arasındaki hukuki ilişki genel olarak vekalet sözleşmesi hükümlerine tabidir. Hekim, sadakat ve özen borcu altındadır. Cisim unutulması bu borcun açık ihlalidir.
- Haksız Fiil Sorumluluğu (6098 s. TBK m. 49): Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren kimse, bu zararı gidermekle yükümlüdür.
Bu süreçte hasta, unutulan cisim nedeniyle uğradığı ek tedavi giderleri, iş gücü kaybı ve kazanç kaybı için maddi tazminat; yaşadığı beden bütünlüğünün ihlali, ruhsal çöküntü ve elemler için ise manevi tazminat talep etme hakkına sahiptir.
Kamu Hastanelerinde Hizmet Kusuru ve Tam Yargı Davası
Devlet veya üniversite hastanelerinde meydana gelen vakalarda sorumluluk kamu idaresine aittir. T.C. Anayasası’nın 129. maddesi ve idare hukuku ilkeleri uyarınca, kamu hizmetinin kötü veya kusurlu işlemesi “hizmet kusuru” oluşturur. Hastalar, idari yargıda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 13 uyarınca Sağlık Bakanlığına veya ilgili üniversiteye karşı tam yargı davası açarak tazminat isteminde bulunabilirler.
Ceza Hukuku Boyutu
Yabancı cisim unutulması yalnızca tazminat yükümlülüğü doğurmaz; aynı zamanda cezai sorumluluğa da yol açar. Dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak hastanın yaralanmasına sebebiyet verilmesi halinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 89. maddesi uyarınca taksirle yaralama; durumun ölümle sonuçlanması halinde ise TCK m. 85 uyarınca taksirle öldürme suçu kapsamında adli soruşturma yürütülebilir.
Zamanaşımı Süreleri Nasıl İşler?
Ameliyatta unutulan cisimler bazen yıllar sonra belirti verebilmekte ve ikincil bir müdahale ile tespit edilebilmektedir. Türk Borçlar Kanunu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu gereğince tazminat davalarında zamanaşımı süresi, hastanın zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi’nin hak arama hürriyetini esas alan içtihatlarına göre, zamanaşımının başlangıcı ameliyat tarihi değil, yabancı cismin varlığının tıbben teşhis edildiği tarihtir.
Sonuç
Ameliyatta yabancı cisim unutulması, tıbbi standartların ve hasta haklarının ağır bir ihlalidir. Bu tür durumlar neticesinde hastaların hak kaybına uğramaması ve hekimlerin yasal prosedürleri tam olarak uygulaması, sağlık hukukunda özen borcunun titizlikle yerine getirilmesine bağlıdır.
Anahtar Kelime : yabanci cisim unutulmasi
