Diş hekimliği uygulamalarında, teşhis ve tedavi süreçlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülebilmesi kadar, bu süreçlerin kayıt altına alınması da hukuki açıdan büyük önem taşır. Diş hekimi tarafından oluşturulan hasta dosyası; hastanın tıbbi geçmişini, uygulanan tedavileri, röntgen filmlerini ve onay formlarını içeren resmi bir belgedir. Gerek tedavinin başka bir hekim tarafından sürdürülmesi gerekse olası bir tıbbi uygulama hatası (malpraktis) iddiasında hak arama özgürlüğünün kullanılması amacıyla, hastaların bu dosyalara erişim hakkı bulunmaktadır. Peki, hukuki sınırlar çerçevesinde bir diş hekiminden hasta dosyası nasıl talep edilir?
Hasta Dosyasını Talep Etmenin Hukuki Dayanakları
Hastanın kendi tıbbi kayıtlarına erişim ve bu kayıtların bir örneğini talep etme hakkı, anayasal ve yasal güvence altındadır. Bu hakkın temel hukuki dayanakları şu şekildedir:
- Anayasa Madde 20: Herkes, kendisiyle ilgili kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına sahiptir. Bu hak, kişinin kendisiyle ilgili kişisel verilere erişme hakkını da kapsar.
- Hasta Hakları Yönetmeliği: Yönetmeliğin ilgili maddeleri uyarınca, hasta sağlık durumu ile ilgili her türlü bilgiyi sözlü veya yazılı olarak talep edebilir. Ayrıca dosyasını inceleme ve belgelerin kopyasını alma hakkına sahiptir.
- 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK): Sağlık verileri, özel nitelikli kişisel veri statüsündedir. KVKK Madde 11 kapsamında veri sahibi, kendisiyle ilgili işlenen verilere erişme ve bunlardan örnek talep etme hakkına sahiptir.
Diş Hekiminden Hasta Dosyası İsteme Süreci
Hasta dosyasının hukuka uygun ve hızlı bir şekilde temin edilebilmesi için belirli bir usulün takip edilmesi şarttır. Sözlü talepler çoğunlukla ispat yükü açısından yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle sürecin yazılı olarak yürütülmesi tavsiye edilir.
1. Yazılı Başvuru Yapılması (Dilekçe Usulü)
Hastanın, diş hekimine veya diş kliniğine hitaben yazılı bir dilekçe hazırlaması gerekir. Dilekçede; hastanın kimlik bilgileri, tedavi gördüğü tarihler ve talep edilen belgelerin (röntgen, epikriz, onam formu, tedavi planı vb.) neler olduğu açıkça belirtilmelidir. İspat kolaylığı açısından, dilekçenin iki nüsha olarak hazırlanması ve teslim edilen nüshaya “aslını teslim aldım” ibaresiyle tarihli ve imzalı bir şerh düşülmesi önemlidir.
2. Noter veya İadeli Taahhütlü Posta Yoluyla Tebliğ
Klinik veya hekim, yazılı dilekçeyi teslim almaktan imtina ederse, talep noter kanalıyla gönderilecek bir ihtarname ile veya iadeli taahhütlü posta yoluyla resmiyete dökülebilir. Bu yöntem, yasal başvuru sürelerinin takibi açısından kesin bir delil oluşturur.
Hasta Dosyasında Hangi Belgeler Talep Edilebilir?
Hasta, tedavisine ilişkin oluşturulan dosyanın tamamını veya belirli kısımlarını talep etme hakkına sahiptir. Bu kapsamda istenebilecek temel belgeler şunlardır:
- Panoramik, periapikal veya tomografik diş röntgenleri,
- Klinik muayene ve teşhis formları,
- Tedavi planlaması ve onay verilmiş olan “Aydınlatılmış Onam Formları”,
- Yapılan işlemleri gösteren epikriz raporları ve seans notları,
- Ödemelere ilişkin fatura, makbuz veya cari hesap dökümleri.
Hekimin Arşivleme ve Kayıt Tutma Sorumluluğu
Sağlık mevzuatımıza göre, diş hekimleri uyguladıkları her türlü tıbbi işlemi kayıt altına almak ve bu kayıtları belirli sürelerle arşivlemekle yükümlüdür. Bu yükümlülük yalnızca bir idari zorunluluk değil, aynı zamanda olası bir uyuşmazlıkta hekimin kendi kusursuzluğunu kanıtlaması için de en önemli araçtır. Dolayısıyla “dosyanın kaybolduğu” veya “tutulmadığı” yönündeki gerekçeler yasal açıdan geçerli kabul edilmemekte, Yargıtay içtihatlarında bu durum hekimin özen borcuna aykırılık olarak değerlendirilmektedir.
Talebin Reddedilmesi Durumunda Hukuki Yollar
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere; hekimin hastaya ait kayıtları tutma ve bu kayıtları hastanın talebi halinde ona sunma yükümlülüğü, özen borcunun ve sözleşmesel yükümlülüklerin bir gereğidir. Diş hekiminin veya kliniğin haklı bir gerekçe göstermeksizin hasta dosyasını vermekten kaçınması, hukuka aykırılık teşkil eder.
Talebin reddedilmesi veya yanıtsız bırakılması durumunda başvurulabilecek hukuki yollar şunlardır:
- İl Sağlık Müdürlüğü Şikayeti: Özel diş klinikleri ve muayenehaneler İl Sağlık Müdürlükleri tarafından denetlenmektedir. Dosya teslim etmeyen kurum hakkında idari soruşturma açılması talep edilebilir.
- Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na Başvuru: KVKK kapsamında veri sorumlusu olan hekim veya klinik, yasal sürede başvuruya cevap vermezse Kurul’a şikayette bulunulabilir.
- Türk Dişhekimleri Birliği (TDB) ve Dişhekimleri Odası: Hekimin meslek ahlakı ve disiplin kurallarına aykırı davrandığı gerekçesiyle bağlı bulunduğu odaya şikayet dilekçesi verilebilir.
- Tazminat Davası: Dosyanın teslim edilmemesi nedeniyle hastanın bir zarara uğraması veya tedavisinin aksaması halinde, Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili hükümleri uyarınca maddi ve manevi tazminat davası açılması gündeme gelebilmektedir.
Anahtar Kelime : sağlık hukuku
