Diş hekimi ile hasta arasındaki ilişki, sadece tıbbi bir süreci değil, aynı zamanda taraflara karşılıklı hak ve borçlar yükleyen hukuki bir sözleşmeyi ifade eder. Diş tedavileri doğası gereği süreklilik arz eden, belirli aşamalardan oluşan ve yarım bırakıldığında hastanın sağlığını ciddi şekilde tehlikeye atabilecek tıbbi müdahalelerdir. Peki, bir diş hekiminin hastasını tedavinin ortasında bırakması hukuken ne anlama gelir ve bu durumun cezai veya hukuki sonuçları nelerdir?
Hekim ve Hasta Arasındaki Sözleşmesel İlişkinin Niteliği
Hukuki açıdan diş hekimi ile hasta arasındaki ilişki, Türk Borçlar Kanunu kapsamında çoğunlukla bir vekalet sözleşmesi olarak nitelendirilir. Ancak protez, implant veya diş estetiği gibi doğrudan belli bir sonucun veya eserin meydana getirilmesini amaçlayan tedavilerde, bu ilişki eser sözleşmesi hükümlerine tabi olabilir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, diş hekimi hastasına karşı yüksek bir sadakat ve özen borcu altındadır. Bu borç, tedavinin planlanma aşamasından tamamen bitirilmesine kadar kesintisiz bir biçimde devam eder.
Diş Hekiminin Tedaviden Çekilme Hakkı Var Mıdır?
Hekimlerin de belirli koşullar altında tedaviden çekilme veya hastayı reddetme hakkı bulunmaktadır. Bu hak, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi ve Türk Dişhekimleri Birliği (TDB) Meslek Etiği Kuralları ile yasal bir çerçeveye oturtulmuştur. İlgili mevzuat uyarınca, bir diş hekimi acil vakalar hariç olmak üzere tedaviyi yarıda bırakabilir. Ancak bu hakkın geçerli sayılabilmesi için şu şartların bir arada bulunması zorunludur:
- Zamanında Bildirim Yapılması: Hekim, tedaviyi sonlandıracağını hastaya makul bir süre önce bildirmek zorundadır.
- Hastanın Zarar Görmemesi: Tedavinin kesintiye uğraması, hastanın genel sağlık durumunu veya ağız sağlığını tehlikeye atmamalıdır.
- Yeni Hekim veya Kuruma Yönlendirme: Tedaviyi bırakan hekim, hastanın başka bir meslektaşına veya sağlık kuruluşuna güvenle ulaşabilmesi için gerekli yönlendirmeleri yapmalı, hastanın tıbbi geçmişini ve tedavi kayıtlarını eksiksiz şekilde teslim etmelidir.
Bu şartlar yerine getirilmeden, örneğin dikişlerin alınması gereken veya açık kanal tedavisi gibi hassas bir süreçte hastanın aniden yalnız bırakılması hukuken açık bir ihlaldir.
Yarım Kalan Tedavinin Hukuki ve İdari Sonuçları
Diş hekiminin yasal şartlara uymadan tedaviyi yarım bırakması, kendisi açısından ağır yaptırımları beraberinde getirir. Bu kapsamda doğabilecek sorumluluklar şunlardır:
1. Maddi ve Manevi Tazminat Yükümlülüğü
Türk Borçlar Kanunu’nun sözleşmeye aykırılık ve haksız fiil hükümleri (TBK m. 49 ve m. 112) uyarınca, tedaviyi hukuka aykırı şekilde yarım bırakan hekim, hastanın uğradığı zararları tazmin etmekle yükümlüdür. Hastanın tedaviyi başka bir hekimde tamamlatmak için ödediği ek ücretler, yol masrafları ve tedavi süresince oluşan iş gücü kayıpları maddi tazminat kapsamında talep edilebilir. Ayrıca, yarım kalan tedavi sebebiyle hastanın yaşadığı fiziksel acı, estetik kaygılar ve psikolojik yıpranma için de manevi tazminat davası açılabilmektedir.
2. Disiplin ve Mesleki Sorumluluk
Hastasını mağdur ederek tedaviyi yarıda bırakan diş hekimi aleyhine, bağlı bulunduğu yerel diş hekimleri odasına şikayette bulunulabilir. Türk Dişhekimleri Birliği mevzuatına göre yapılacak disiplin soruşturması neticesinde, hekime uyarma, kınama, para cezası veya geçici olarak meslekten men gibi idari ve mesleki yaptırımlar uygulanması mümkündür.
3. Cezai Sorumluluk
Eğer tedavinin yarım bırakılması sonucunda hastada kalıcı bir hasar, enfeksiyon yayılması veya organ işlev kaybı gibi tıbbi bir komplikasyon meydana gelirse, Türk Ceza Kanunu kapsamında hekim hakkında taksirle yaralama suçundan kamu davası açılabilir. Kamu hastanelerinde veya üniversitelerde görev yapan diş hekimleri için ise bu durum, görevi kötüye kullanma veya görevi ihmal suçunu teşkil edebilir.
Sonuç
Sonuç olarak, diş hekiminin hastayı tedavi sürecinin ortasında keyfi olarak bırakması basit bir anlaşmazlık değil; tazminat davalarına, disiplin cezalarına ve hatta ceza yargılamalarına konu olabilecek ciddi bir hukuki ihlaldir. Diş hekimlerinin tedaviyi sonlandırma kararı alırken yasal mevzuata titizlikle uyması; hastaların ise mağduriyet durumunda tıbbi kayıtlarını (röntgen, epikriz raporu vb.) eksiksiz şekilde talep ederek yasal haklarını araması gerekmektedir.
Anahtar Kelime : tedavi ortasinda birakma
