Günümüzde sosyal medya platformları, diş hekimleri için mesleki bilgi ve tecrübelerini geniş kitlelere ulaştırma noktasında son derece etkili bir araç haline gelmiştir. Ancak sağlık alanındaki kamusal hassasiyet ve hastaların korunması ilkesi, hekimlerin sosyal medya kullanımını klasik ticari işletmelerden çok daha sıkı hukuki kurallara tabi kılmaktadır. Diş hekimlerinin dijital mecralarda gerçekleştirdiği paylaşımlar; mevzuat hükümleri, hasta hakları ve meslek etiği sınırları çerçevesinde titizlikle değerlendirilmektedir. Bu yazıda, diş hekimlerinin sosyal medya paylaşımlarında dikkat etmesi gereken hukuki sınırları, mevzuat dayanakları ve Yargıtay’ın yerleşik içtihat ilkeleri ışığında ele alıyoruz.
Tanıtım ve Reklam Arasındaki Hukuki Çizgi
1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun ve Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca, sağlık alanında ticari anlamda “reklam” yapılması açıkça yasaklanmıştır. Hekimlerin sosyal medyada yalnızca “bilgilendirme ve tanıtım” yapmasına izin verilmektedir.
- İzin Verilen Paylaşımlar: Diş hekiminin uzmanlık alanı, akademik unvanı, klinik adresi, iletişim bilgileri, çalışma saatleri ve ağız-diş sağlığını korumaya yönelik genel bilimsel bilgiler paylaşılabilir.
- Yasaklanan Paylaşımlar: Tedavi sonuçlarına ilişkin kesin garanti veren, fiyat bilgisi veya indirim içeren, diğer hekimlerle karşılaştırma yapan, hastada haksız talep oluşturan veya “en iyi”, “en başarılı” gibi övgü dolu ifadeler barındıran içerikler hukuka aykırıdır.
Hasta Mahremiyeti ve KVKK Boyutu
Sosyal medyada sıklıkla karşılaşılan “öncesi ve sonrası” (before/after) görselleri ile hasta videoları, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında doğrudan kişisel veri ve “özel nitelikli kişisel veri” niteliğindedir. Bu tür içeriklerin paylaşımında şu hususlara dikkat edilmelidir:
- Açık Rıza Şartı: Hastanın tedavi öncesi ve sonrası görsellerinin paylaşılabilmesi için kendisinden veya velisinden önceden yazılı ve açık rıza alınması zorunludur.
- Rızanın Geri Alınması: Verilen açık rıza, hasta tarafından dilediği zaman geri çekilebilir. Bu durumda söz konusu paylaşımın derhal tüm platformlardan kaldırılması gerekmektedir.
- Kimlik Gizliliği: Paylaşılan görsellerde hastanın kimliğini doğrudan ya da dolaylı olarak açık edecek detayların gizlenmesi veya alınan rıza metninde bu durumun açıkça belirtilmesi şarttır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesi ve yayılması hem idari hem de cezai sorumluluk doğurmaktadır.
Haksız Rekabet ve Meslek Etiği
Diş hekimliği mesleği, serbest piyasa koşullarına tabi ticari bir faaliyet değil, kamu sağlığını ilgilendiren bir sağlık hizmetidir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun haksız rekabete ilişkin genel hükümleri ile Türk Dişhekimleri Birliği (TDB) Meslek Etiği Kuralları gereğince, diğer hekimler aleyhine haksız rekabet yaratacak sponsorlu reklamlar ve talep yaratmaya yönelik paylaşımlar yasaktır.
Özellikle sosyal medya platformlarında ücretli öne çıkarma (sponsorlu gönderi) araçları kullanılırken, içeriğin bilgi verme sınırını aşarak ticari bir rekabet unsuruna dönüşmemesine dikkat edilmelidir.
İhlal Durumunda Karşılaşılacak Yaptırımlar
Mevzuata aykırı sosyal medya paylaşımları gerçekleştiren diş hekimleri, birden fazla hukuki ve idari yaptırımla karşı karşıya kalabilirler:
- İdari Para Cezaları: Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Reklam Kurulu tarafından reklamları durdurma ve yüksek idari para cezaları uygulanabilir. Ayrıca Sağlık Bakanlığı ilgili içeriklere erişimin engellenmesini talep edebilir.
- Disiplin Cezaları: Bağlı bulunulan diş hekimleri odaları tarafından deontoloji ihlali gerekçesiyle uyarma, kınama ve hatta geçici olarak meslekten men cezaları verilebilir.
- Hukuki Tazminat: Kişisel verileri ihlal edilen veya yanıltıcı paylaşımlar nedeniyle zarara uğrayan hastalar, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde maddi ve manevi tazminat davası açabilirler.
Sonuç
Diş hekimlerinin sosyal medya kullanımı, hasta bilgilendirme açısından önemli fırsatlar sunarken, diğer yandan ciddi hukuki sınırlar barındırmaktadır. Mevzuata uygun, bilimsel ve etik ilkelere sadık kalınarak yapılan paylaşımlar; hem hekimlerin hukuki risklerden korunmasını hem de mesleki saygınlığın muhafaza edilmesini sağlayacaktır.
Anahtar Kelime : diş hekimi sosyal medya
