Diş hekimliğinde dijital teknolojilerin ve sosyal medyanın yaygınlaşması, tedavi öncesi ve sonrası (“önce/sonra”) görsellerin kullanımını oldukça popüler hale getirmiştir. Ancak hastaların ağız, diş ve yüz bölgesine ait fotoğraf ya da videoların sosyal mecrada veya bilimsel yayınlarda paylaşılması, sadece mesleki bir tercih değil, doğrudan hukuki sorumluluklar doğuran bir süreçtir. Türk hukuk sisteminde hastanın görsel verilerinin korunması, Anayasa, Türk Medeni Kanunu, Türk Borçlar Kanunu ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ile güvence altına alınmıştır.
Görsel Verilerin Hukuki Niteliği ve KVKK Kapsamı
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca, kişiyi doğrudan veya dolaylı olarak belirlenebilir kılan her türlü bilgi kişisel veri sayılmaktadır. Bir hastanın yüzünü, gülüşünü veya ağız yapısını gösteren fotoğraflar kişisel veri statüsündedir. Ayrıca hastanın sağlık durumuna ilişkin bilgi içeren görseller, aynı kanunun 6. maddesi kapsamında özel nitelikli kişisel veri olarak kabul edilir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, bir bireyin rızası olmadan fotoğrafının çekilmesi veya yayımlanması, Türk Medeni Kanunu’nun 24. maddesinde düzenlenen kişilik haklarının ihlali anlamına gelmektedir.
Diş Hekimliğinde Fotoğraf Paylaşımının Hukuki Şartları
Diş hekimlerinin hasta fotoğraflarını kanuna ve hukuka uygun şekilde kullanabilmesi için belirli prosedürleri eksiksiz yerine getirmesi gerekmektedir:
- Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesi: Hekim, fotoğrafı çekmeden ve kullanmadan önce hastayı detaylı bir şekilde bilgilendirmelidir. Bu bilgilendirme; görselin hangi amaçla (tedavi takibi, bilimsel sunum, sosyal medya bilgilendirmesi vb.), nerede ve ne kadar süreyle kullanılacağını açıkça içermelidir.
- Özgür İradeye Dayalı Yazılı Açık Rıza: Genel tedavi onay formu ile fotoğraf paylaşım izni aynı belgede tek bir imza ile alınmamalıdır. Fotoğraf ve video kullanımı için hastadan ayrı, bağımsız ve açık rıza alınması hukuki bir zorunluluktur. Tedavi olmayı, fotoğraf paylaşım iznine bağlayan şartlar hukuken geçersiz kabul edilmektedir.
- Amaca Uygunluk ve Ölçülülük İlkesi: Paylaşılan görsel, yalnızca hedeflenen bilgilendirme amacına hizmet etmelidir. Hastanın kimliğini gereksiz yere ifşa edecek alanların kapatılması veya yalnızca ağız içi bölgesinin gösterilmesi, veri minimizasyonu açısından önem taşır.
- Rızanın Geri Alınması Hakkı: Hastalar verdikleri açık rızayı diledikleri zaman geri çekme hakkına sahiptir. Hasta onayını geri çektiğinde, ilgili görsel tüm platformlardan derhal kaldırılmalıdır.
Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Sınırları
Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca, hekimlerin tanıtım faaliyetleri sıkı kurallara bağlanmıştır. Diş hekimleri, hasta görsellerini paylaşırken örtülü veya açık reklam yapmaktan, hastayı yanıltıcı ifadeler kullanmaktan ve talep yaratmaya yönelik ticari unsurlar barındırmaktan kaçınmalıdır. Görseller sadece tıbbi bilgilendirme ve yönlendirme sınırları dahilinde kalmalıdır.
Hukuki ve Cezai Yaptırımlar
Aydınlatma yükümlülüğü yerine getirilmeden veya açık rıza alınmadan yapılan fotoğraf paylaşımları, Türk Ceza Kanunu kapsamındaki verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçunu oluşturabilir. Ayrıca 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca haksız fiil sorumluluğu doğacağından, hastanın manevi ve maddi tazminat talep etme hakkı bulunmaktadır. Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) tarafından uygulanacak idari para cezaları da göz önüne alındığında, sürecin mevzuata tam uyumlu yürütülmesi büyük önem taşır.
Sonuç
Diş hekimliğinde hasta fotoğraflarının kullanımı; hastanın kişilik haklarına saygı duyulması ve şeffaf bir onam sürecinin işletilmesiyle mümkündür. Hekimlerin, hukuki bir yaptırımla karşılaşmamak ve hasta güvenini korumak adına matbu açık rıza metinlerini kişisel verilerin korunması mevzuatına uygun şekilde yapılandırmaları önerilmektedir.
Anahtar Kelime : dis hekimligi fotograf
