Günümüzde dijitalleşen sağlık sektörüyle birlikte diş hekimleri ve ağız diş sağlığı poliklinikleri, hastalarıyla iletişim kurmak amacıyla kısa mesaj (SMS), e-posta ya da anlık mesajlaşma uygulamalarını sıklıkla kullanmaktadır. Ancak, bir diş muayenehanesinin hastalarına kampanya, indirim, yeni tedavi yöntemleri veya tanıtım içerikli reklam mesajları göndermesi hukuki açıdan ciddi sınırlandırmalara tabidir. Hem hekimlerin mesleki itibarını korumak hem de hastaların kişisel verilerini güvence altına almak amacıyla oluşturulan yasal düzenlemeler, bu tür ticari nitelikli iletişimleri büyük ölçüde yasaklamaktadır.
Sağlık Sektöründe Reklam Yasağı ve Hukuki Çerçeve
Türkiye’de sağlık hizmetlerinin ticari bir unsur haline gelmesini önlemek amacıyla reklam faaliyetleri kesin bir dille yasaklanmıştır. Diş hekimliği alanındaki yasal çerçeve; temel olarak 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun, Tıbbi Deontoloji Nizamnamesi ve Ağız ve Diş Sağlığı Hizmeti Sunan Özel Sağlık Kuruluşları Hakkında Yönetmelik hükümlerine dayanmaktadır.
Mevzuat uyarınca, diş hekimleri ancak muayenehane adreslerini, uzmanlık alanlarını, kabul saatlerini ve akademik unvanlarını içeren nesnel bilgilendirmeler yapabilirler. Bunun dışındaki her türlü talep yaratmaya yönelik, diğer hekimlerle haksız rekabete yol açan, tüketiciyi yanıltan veya özendiren paylaşımlar reklam yasağı kapsamına girmektedir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, sağlık hizmeti sıradan bir tüketim malı gibi pazarlanamaz ve reklam malzemesi yapılamaz.
“Kampanya” ve “Promosyon” İçerikli Mesajlar Neden Yasaktır?
Diş klinikleri tarafından gönderilen “İmplant tedavisinde %20 indirim”, “Ücretsiz diş taşı temizliği fırsatı” veya “Yeni şubemize özel avantajlı fiyatlar” gibi ifadeler barındıran mesajlar doğrudan ticari reklam olarak kabul edilir. Hastanın daha önce bu klinikten hizmet almış olması veya bu tür mesajları almayı kabul ettiğine dair bir rıza vermiş olması, yapılan işlemi hukuka uygun hale getirmez. Kamu düzenini ilgilendiren reklam yasakları, hasta onayından bağımsız olarak geçerliliğini korur. Dolayısıyla, rıza alınmış olsa dahi talep yaratıcı ve ticari nitelikteki reklam iletilerinin gönderilmesi hukuka aykırıdır.
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) Açısından Riskler
Hastaların telefon numaraları ve e-posta adresleri, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında kişisel veri niteliğindedir. Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun emsal niteliğindeki kararlarında da belirtildiği üzere, veri sorumlusu konumundaki sağlık kuruluşlarının, ilgili kişilerin açık rızasını almadan veya kanundaki diğer meşru işleme şartlarına dayanmadan reklam/pazarlama amaçlı veri işlemesi ve bu doğrultuda ileti göndermesi kanuna aykırıdır.
Ayrıca, bir kişinin belirli bir diş kliniğinin hastası olduğu bilgisi doğrudan özel nitelikli kişisel veri (sağlık verisi) kapsamında değerlendirilebilir. Bu verilerin pazarlama gibi amaç dışı faaliyetlerde rızasız olarak kullanılması, KVKK kapsamında çok yüksek idari para cezalarının uygulanmasına yol açmaktadır.
Peki, Diş Hekimleri Hangi Mesajları Yasal Olarak Gönderebilir?
Mevzuat, hastaların tedavi süreçlerinin aksamaması ve kamu sağlığının korunması amacıyla bilgilendirici nitelikteki bazı iletişimlere izin vermektedir. Bir diş muayenehanesi, aşağıdaki amaçlarla hastalarına mesaj gönderebilir:
- Randevu Hatırlatmaları: Planlanmış bir diş tedavisi öncesinde hastaya tarih ve saat bilgilerinin iletilmesi.
- Periyodik Kontrol Bildirimleri: Tedavinin devamlılığı açısından önem arz eden rutin diş hekimi kontrollerinin yaklaştığını belirten bilgilendirmeler.
- Tedavi Sonrası Bilgilendirmeler: Cerrahi müdahale veya kanal tedavisi gibi işlemler sonrasında hastanın dikkat etmesi gereken ağız bakım kurallarının iletilmesi.
Bu iletilerin yasal sınırda kalabilmesi için kesinlikle herhangi bir fiyat bilgisi, kampanya, indirim veya yönlendirme içermemesi; sadece tedavi sürecinin takibi amacına hizmet etmesi zorunludur.
Yasağa Uymamanın Hukuki ve İdari Müeyyideleri
Kurallara aykırı şekilde hastalarına reklam ve tanıtım mesajı gönderen diş hekimleri ve klinikler, birden fazla kurumun yaptırımı ile karşı karşıya kalabilir:
- Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu: Tüketiciyi yanıltıcı ve haksız rekabete yol açan reklamlar sebebiyle durdurma cezası ve idari para cezaları uygulayabilir.
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK): Hukuka aykırı veri işleme ve ticari ileti gönderme faaliyetleri nedeniyle yüksek miktarda idari para cezası kesebilir.
- Meslek Örgütleri ve Dişhekimleri Odaları: Türk Dişhekimleri Birliği disiplin yönetmelikleri çerçevesinde, reklam yasağını ihlal eden hekimlere uyarı, kınama veya para cezası gibi disiplin yaptırımları uygulanabilir.
Sonuç olarak, diş muayenehanelerinin hastalarına reklam, kampanya ve promosyon içerikli mesajlar göndermesi kesinlikle yasal değildir. Kliniklerin ve hekimlerin hem mesleki saygınlıklarını korumak hem de ağır hukuki yaptırımlarla karşılaşmamak adına, iletişim süreçlerini yalnızca randevu takibi ve tedavi sonrası bilgilendirme sınırları içinde yürütmeleri hayati önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : dis reklam mesaj
