Günümüzde tıp ve estetik alanındaki gelişmelerin sosyal medya ve dijital platformlar aracılığıyla paylaşılması, hekimler ve sağlık kuruluşları için yaygın bir tanıtım yöntemi haline gelmiştir. “Öncesi/sonrası” fotoğrafları, potansiyel hastalara referans sunması bakımından değerli olsa da bu paylaşımların hukuki boyutu oldukça hassastır. Hastanın tedavi öncesi ve sonrasına ait fotoğrafları, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında “kişisel veri” ve biyometrik veri niteliği taşıyorsa “özel nitelikli kişisel veri” olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle, paylaşımlar için hastanın açık rızasının alınması zorunludur. Peki, hasta daha önce verdiği fotoğraf paylaşım iznini geri alırsa ne yapılmalıdır?
Rızanın Geri Alınabilirliği ve Hukuki Temeli
Hukukumuzda kişisel verilerin işlenmesine ve paylaşılmasına yönelik verilen rıza, hekime mutlak ve sonsuz bir hak bahşetmez. Kişinin kendi verileri üzerindeki denetim yetkisi, Anayasa’nın 20. maddesinde düzenlenen “Özel Hayatın Gizliliği ve Korunması” hakkının bir parçasıdır. KVKK kapsamında da açık rıza, geleceğe etkili olacak şekilde her zaman geri alınabilir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, rızanın geri alınması (rücu) hakkı, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olup bu hakkın kullanımına herhangi bir sınırlandırma veya cezai şart getirilemez.
Hastanın daha önce yazılı veya dijital ortamda muvafakatname (izin belgesi) vermiş olması, bu izni dilediği zaman iptal etmesine engel teşkil etmez. Geri alma iradesi hekime ulaştığı andan itibaren, fotoğraf paylaşımının hukuki dayanağı ortadan kalkmış olur.
Fotoğraf Paylaşım İzni Geri Alındığında Ne Yapılmalıdır?
Bir hastanın paylaşım iznini geri çektiğini sözlü, yazılı veya elektronik ortamda beyan etmesi halinde, hekimlerin ve sağlık kuruluşlarının gecikmeksizin gerçekleştirmesi gereken yasal adımlar şunlardır:
- Paylaşımların Derhal Kaldırılması: Talebin ulaşmasının ardından, hastaya ait tüm fotoğraflar, videolar ve görsel içerikler sosyal medya hesaplarından, web sitelerinden, broşürlerden ve dijital arşivlerden ivedilikle silinmelidir.
- Üçüncü Kişilerin Bilgilendirilmesi: Eğer bu görseller üçüncü taraf ajanslar veya reklam ortakları ile paylaşıldıysa, ilgili taraflara da verinin silinmesi gerektiği derhal bildirilmelidir.
- Geri Alma Talebinin Kayıt Altına Alınması: İleride doğabilecek olası uyuşmazlıklarda ispat kolaylığı sağlaması açısından, hastanın iznini geri çektiğine dair beyanı ve hekimin bu görselleri yayından kaldırdığı tarih ve saat bilgisi yazılı bir tutanakla kayıt altına alınmalıdır.
Talebin Yerine Getirilmemesinin Cezai ve Hukuki Sonuçları
Hastanın talebine rağmen görsellerin paylaşılmaya devam edilmesi, hekim ve sağlık kuruluşu açısından ciddi yaptırımlara yol açabilir. Bu durum Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 24. maddesinde düzenlenen “kişilik haklarının ihlali” ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 49. maddesinde yer alan “haksız fiil” sorumluluğunu doğurur. İlgili yasal mevzuat uyarınca doğabilecek yaptırımlar şunlardır:
- Maddi ve Manevi Tazminat Davaları: Kişilik hakları ve özel hayatın gizliliği ihlal edilen hasta, uğradığı manevi zararın tazmini için manevi tazminat; eğer varsa mesleki ya da sosyal kaybından ötürü maddi tazminat davası açabilir.
- KVKK İdari Para Cezaları: Kişisel Verileri Koruma Kurulu, açık rıza olmaksızın veya rızanın geri alınmasına rağmen veri işlemeye devam eden veri sorumlularına yüksek miktarda idari para cezaları uygulayabilmektedir.
- Türk Ceza Kanunu Kapsamındaki Sorumluluk: Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 135. ve devamı maddeleri uyarınca, hukuka aykırı olarak kişisel verileri yaymak veya ele geçirmek suç teşkil etmekte olup hapis cezası yaptırımı ile karşılaşılmasına neden olabilir.
Hekimler ve Hastalar İçin Öneriler
Sağlık hukukunda güven ilişkisi esastır. Hekimlerin, tedavi süreçlerini paylaşırken hukuki ihtilaflarla karşılaşmaması adına hasta rıza formlarında açık rızanın her zaman geri alınabileceğini açıkça belirtmeleri etik bir yaklaşımdır. Hastaların ise haklarının bilincinde olması, kişisel verilerinin korunmasını talep etme hakkını her aşamada kullanabilmesi yasal güvence altındadır. Sonuç olarak, rızanın geri alınması talebi karşısında gösterilecek hızlı ve yasalara uygun refleks, hem hekimlerin hukuki güvenliğini sağlayacak hem de hasta-hekim ilişkisindeki profesyonelliği koruyacaktır.
Anahtar Kelime : hasta izni geri alma
