Sağlık sektöründe dijital dönüşümün hız kazanmasıyla birlikte Hastane Bilgi Yönetim Sistemleri (HBYS) ve e-Nabız gibi dijital platformlar, tıbbi hizmetlerin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Hastaya uygulanan teşhis, tedavi, ameliyat notları ve reçete bilgileri artık fiziki evraklardan ziyade elektronik ortamda saklanmaktadır. Ancak sağlık hizmeti sunumu sırasında meydana gelebilecek olası bir tıbbi malpraktis (hekim hatası) veya tazminat uyuşmazlığında, bu verilerin hukuki değeri ve mahkemeler nezdindeki ispat gücü büyük bir önem taşımaktadır.
Elektronik Hasta Kayıtlarının Hukuki Dayanağı ve Belge Niteliği
Sağlık hukukunda elektronik verilerin hukuki statüsü incelenirken öncelikle genel usul hukukuna bakılması gerekmektedir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) madde 199 uyarınca; uyuşmazlık konusu olguları ispata yarayacak veri, metin, görüntü veya ses kaydı gibi elektronik ortamdaki her türlü bilgi “belge” olarak tanımlanmıştır. Bu düzenleme doğrultusunda, hastanelerde tutulan dijital kayıtlar ve e-Nabız verileri hukuki anlamda doğrudan belge niteliği taşır.
Bununla birlikte, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında güvenli elektronik imza ile imzalanmış olan dijital tıbbi belgeler, aksi ispat edilinceye kadar senet hükmündedir. Resmi Gazete’de yayımlanan Kişisel Sağlık Verileri Hakkında Yönetmelik ve Sağlık Bakanlığı’nın ilgili mevzuat hükümleri gereğince sağlık hizmeti sunucuları, hasta verilerini eksiksiz, doğru ve güvenli bir şekilde kaydetmekle yükümlüdür.
Tıbbi Malpraktis Davalarında İspat Yükü ve Log Kayıtları
Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde hekimin hastasına karşı özen borcu (TBK m. 506) ve haksız fiil sorumluluğu (TBK m. 49) bulunmaktadır. Tıbbi müdahalenin hukuka ve tıp bilimine uygun olarak gerçekleştirildiğinin en önemli göstergesi, zamanında ve doğru tutulmuş hasta kayıtlarıdır.
Elektronik hasta kayıtlarının delil değerini belirleyen en kritik unsur log kayıtları ve zaman damgasıdır. Bir tıbbi verinin ne zaman girildiği, üzerinde sonradan değişiklik yapılıp yapılmadığı veya silinip silinmediği dijital izler sayesinde tespit edilebilir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, geriye dönük müdahale imkanı bulunmayan ve güvenilirliği sarsılmamış sistem kayıtları yargılamada esas alınır. Tıbbi dosyanın eksik, hatalı veya çelişkili tutulması durumunda ispat riski, kayıt tutma yükümlülüğünü ihlal eden hekim veya sağlık kuruluşunun üzerinde kalabilmektedir.
Yargıtay İçtihatları Çerçevesinde Değerlendirme
Yargıtay kararlarında elektronik ortamdaki sağlık verileri değerlendirilirken şu ilkelere özen gösterilmektedir:
- Sistem Güvenilirliği: HBYS veya bakanlık sistemindeki kayıtların sahteliği iddia edilmediği sürece, bu veriler aksi ispat edilene kadar geçerli kabul edilir.
- Zaman Tutarlılığı: Müdahale saati ile sisteme veri giriş saati arasındaki uyum, acil durumların ve tıp etiğine uygunluğun tespiti için hayati önem taşır.
- Aydınlatılmış Onamın İspatı: Hastaya yapılan bilgilendirme ve alınan rızanın elektronik ortamda onaylanması durumunda, sistemsel doğrulama kodları delil olarak sunulabilmektedir.
Hekimler ve Hastalar İçin Hukuki Tavsiyeler
Hem hekimlerin hukuki sorumluluktan korunması hem de hastaların hak kaybına uğramaması adına dikkat edilmesi gereken temel hususlar şunlardır:
- Hekimler ve Sağlık Kurumları İçin: Tıbbi işlemler anında dijital sisteme işlenmeli, gecikmeli veri girişlerinden kaçınılmalıdır. HBYS altyapısının Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ilkelerine ve veri güvenliği standartlarına uygunluğu düzenli olarak denetlenmelidir.
- Hastalar İçin: Teşhis ve tedavi süreçlerine ilişkin e-Nabız üzerindeki kayıtlar düzenli olarak kontrol edilmeli, olası bir uyuşmazlık durumunda mahkemelerden bu resmi veri tabanlarındaki kayıtların celbi talep edilmelidir.
Sonuç olarak, elektronik hasta kayıtları günümüz sağlık hukukunda delil serbestisi ilkesi ve HMK düzenlemeleri doğrultusunda güçlü birer yazılı delil aracıdır. Doğru, zamanında ve güvenli bir altyapı ile tutulan dijital veriler, tıbbi uyuşmazlıkların adil ve hızlı bir şekilde çözüme kavuşturulmasında anahtar rol oynamaktadır.
Anahtar Kelime : hasta kaydi delil
