Dijital dönüşümün ivme kazanmasıyla birlikte, sağlık sektöründe faaliyet gösteren hekimler ve sağlık kuruluşları dijital mecraları daha aktif kullanmaya başlamıştır. Özellikle sosyal medya platformları ve arama motorları üzerinden yapılan yönlendirmelerde, hasta yorumları ve memnuniyet ifadeleri önemli bir güven unsuru olarak öne çıkmaktadır. Ancak, hasta yorumlarının reklam ve tanıtım amacıyla kullanılması, Türk Sağlık Hukuku ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında çok sıkı kurallara ve yasal sınırlamalara tabidir.
Sağlık Hizmetlerinde Reklam Yasağı ve Yasal Çerçeve
Türk hukuk mevzuatında sağlık hizmeti, niteliği gereği ticari bir emtia olarak değerlendirilmez. Bu doğrultuda 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının İfası Tarzına Dair Kanun, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca hekimlerin ve sağlık kuruluşlarının örtülü veya açık reklam yapması yasaklanmıştır.
Sağlık alanındaki iletişim faaliyetleri yalnızca bilgilendirme ve tanıtım sınırları içerisinde kalmak zorundadır. Yapılan bilgilendirmelerin objektif, genel tıp kurallarına uygun ve hastayı haksız rekabet ortamı yaratarak yönlendirmeyecek nitelikte olması şarttır.
Hasta Yorumlarının Paylaşılması Hukuka Uygun mu?
Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik ve Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Reklam Kurulu kararları uyarınca, hasta yorumlarının, teşekkür mesajlarının veya tecrübe paylaşımlarının reklam materyali olarak kullanılması hukuka aykırı kabul edilmektedir.
Söz konusu yasal düzenlemeler ve idari uygulamalar kapsamında hasta yorumlarının kullanımına ilişkin temel kurallar şunlardır:
- Talep Yaratıcı İfadeler: Hasta yorumları veya tecrübeleri üzerinden diğer hastaları belirli bir hekime veya kuruluşa yönlendirecek, talep oluşturacak görsel ve yazılı içeriklere yer verilemez.
- Üstünlük İddiası: Diğer hekimlerden veya sağlık kuruluşlarından daha üstün olunduğu izlenimini yaratan, bilimsel olarak kanıtlanmamış tecrübe aktarımlarının paylaşılması yasaktır.
- Teşekkür ve Memnuniyet Mesajları: Hastaların gönderdiği teşekkür yazıları veya memnuniyet içerikleri, hastanın açık rızası bulunsa dahi sosyal medya veya web sitelerinde reklam ve promosyon amacıyla sergilenemez.
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) Yönünden Sorumluluk
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) uyarınca, kişilerin sağlık verileri özel nitelikli kişisel veri statüsündedir. Bir hastanın geçirdiği tedavi sürecine, rahatsızlığına veya aldığı sağlık hizmetine ilişkin ifadeleri doğrudan kişisel veri niteliği taşımaktadır.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında ve Anayasa Mahkesi kararlarında vurgulandığı üzere, kişisel verilerin korunması ve kişilik haklarına saygı gösterilmesi Anayasa ile güvence altına alınmış temel ilkelerdendir. Hastanın açık rızası alınmış olsa dahi, özel nitelikli kişisel verilerin mevzuatın izin verdiği sınırlar dışına çıkılarak ticari amaçla işlenmesi ve public alanlarda paylaşılması ciddi yasal yaptırımlar doğurmaktadır.
Yasal İhlallerin Hukuki ve İdari Sonuçları
Hasta yorumlarını reklam amaçlı kullanan veya bu yolla haksız rekabet oluşturan hekimler ve sağlık kuruluşları çeşitli idari ve hukuki müeyyidelerle karşılaşabilirler:
- İdari Para Cezaları: Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulu tarafından mevzuata aykırı örtülü veya açık reklam faaliyetleri nedeniyle yüksek idari para cezaları ve durdurma kararları uygulanabilmektedir.
- Disiplin Cezaları: Türk Tabipleri Birliği ve ilgili meslek odaları tarafından mevzuata aykırı tanıtım ve reklam yasağı ihlalleri sebebiyle disiplin soruşturmaları açılabilmektedir.
- Tazminat Sorumluluğu: Haksız fiil ve kişilik haklarının ihlali durumunda, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m. 49) hükümleri uyarınca manevi tazminat davaları gündeme gelebilmektedir.
Sonuç
Özetle, hasta yorumlarının, teşekkür mesajlarının ve tedavi süreçlerine dair kişisel deneyimlerin hekimler veya sağlık kuruluşları tarafından reklam ve pazarlama amacıyla kullanılması Türk hukukunda açıkça yasaklanmıştır. Hekimlerin ve sağlık kuruluşlarının dijital mecralarda yalnızca tıbbi bilgilendirme ve mevzuata uygun tanıtım sınırları içinde kalmaları, hem mesleki etik ilkeler hem de yasal sorumluluklar açısından büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : hasta yorumu reklam
