Estetik cerrahi müdahaleler, günümüzde hem fiziksel görünümü iyileştirmek hem de psikolojik iyi oluşu desteklemek amacıyla sıklıkla tercih edilmektedir. Ancak, her tıbbi müdahalede olduğu gibi estetik operasyonlarda da istenmeyen sonuçlar veya hekim hatasından (malpraktis) kaynaklanan komplikasyonlar meydana gelebilmektedir. Hatalı estetik müdahale sonrasında hastanın eski haline dönebilmesi veya hedeflenen görünüme kavuşabilmesi için “revizyon” olarak adlandırılan düzeltme ameliyatlarına ihtiyaç duyulmaktadır. Peki, bu düzeltme ameliyatlarının masraflarını kim karşımalalıdır? Sağlık hukuku çerçevesinde hatalı estetik operasyonlar ve düzeltme giderlerinin hukuki boyutu büyük bir önem taşımaktadır.
Estetik Müdahalelerin Hukuki Niteliği: Eser Sözleşmesi
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında, estetik amaçlı yapılan tıbbi müdahaleler genel olarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) kapsamında bir “eser sözleşmesi” (istisna sözleşmesi) olarak kabul edilmektedir. Tedavi amaçlı tıbbi müdahaleler “vekalet sözleşmesi” hükümlerine tabi iken, estetik müdahalelerde hekim, hastaya belirli bir sonucu (örneğin burnun veya vücudun vaat edilen şekli almasını) taahhüt etmektedir. Hekimin bu taahhüdü yerine getirememesi veya müdahale sırasında tıbbi standartlara aykırı davranması, sözleşmeye aykırılık teşkil eder. Bu durumda hastanın, uğradığı zararların tazminini talep etme hakkı doğmaktadır.
Düzeltme Ameliyatı Giderlerinin Hukuki Dayanağı
Hatalı bir estetik operasyon geçiren hasta, TBK m. 112 uyarınca sözleşmeye aykırılık nedeniyle uğradığı doğrudan ve dolaylı zararların tazminini talep edebilir. Ayrıca, eser sözleşmesine ilişkin özel hükümler içeren TBK m. 475 uyarınca, yapılan iş ayıplı (kusurlu) ise iş sahibi (hasta), masrafları yükleniciye (hekime veya kliniğe) ait olmak üzere eserin ücretsiz olarak onarılmasını (düzeltilmesini) isteyebilir.
Uygulamada, hatalı yapılan ilk operasyonun yarattığı fiziksel ve psikolojik tahribatı gidermek amacıyla başka bir hekim veya merkezde revizyon ameliyatı yapılması gerekebilmektedir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, ilk müdahaledeki kusur sebebiyle yapılması zorunlu hale gelen düzeltme ameliyatı ve buna bağlı tedavi giderleri, maddi tazminat kapsamında kusurlu hekimden veya ilgili sağlık kuruluşundan talep edilebilmektedir.
Tazminat Talebinde İspat ve Kusur Durumu
Düzeltme ameliyatı giderlerinin rücu edilebilmesi veya tazminat olarak tahsil edilebilmesi için bazı şartların varlığı aranmaktadır:
- Tıbbi Uygulama Hatasının Varlığı: Yapılan müdahalede hekimin tıp bilimi kurallarına, mesleki standartlara ve özen borcuna aykırı davrandığının (malpraktis) kanıtlanması gerekir. Komplikasyon yönetimi doğru yapılmışsa ve ortaya çıkan durum öngörülebilir bir komplikasyon ise hekimin sorumluluğu doğmayabilir.
- Nedensellik Bağı: İkinci (düzeltme) ameliyatına ihtiyaç duyulmasının, doğrudan ilk ameliyattaki hatalı müdahaleden kaynaklandığının ortaya konulması gerekir.
- Bilirkişi Raporu: Davalarda kusur durumu ve düzeltme ameliyatının gerekliliği ile maliyeti, Adli Tıp Kurumu veya üniversitelerin ilgili anabilim dallarından alınacak uzman bilirkişi heyeti raporları ile tespit edilmektedir.
Sorumlu Taraflar ve Zorunlu Hekim Sigortası
Hatalı estetik müdahale nedeniyle ortaya çıkan düzeltme ameliyatı giderlerinden, ameliyatı gerçekleştiren hekim ve operasyonun yapıldığı özel hastane/klinik müştereken ve müteselsilen sorumludur. Ayrıca, hekimlerin yaptırmakla yükümlü olduğu Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası kapsamında, poliçe limitleri dahilinde bu giderlerin sigorta şirketinden tahsil edilmesi de mümkündür. Kamu hastanelerinde meydana gelen malpraktis vakalarında ise öncelikle idareye başvurulması ve duruma göre idari yargıda tam yargı davası açılması gerekmektedir.
Sonuç ve Öneriler
Estetik müdahalelerde hekimin özen yükümlülüğü son derece yüksektir. Hatalı müdahale sonucu mağdur olan hastaların, düzeltme ameliyatı giderlerini ve diğer maddi-manevi zararlarını yasal yollarla talep etme hakları saklıdır. Hem hastaların hak kaybına uğramaması hem de hekimlerin hukuki riskleri doğru yönetebilmesi adına, sürecin başından itibaren detaylı bir bilgilendirilmiş onam formunun hazırlanması ve olası bir uyuşmazlıkta sağlık hukuku alanında uzman bir avukattan profesyonel hukuki destek alınmesi önem arz etmektedir.
Anahtar Kelime : estetik ameliyat giderleri
