Diş hekimliğinde implant tedavileri, estetik ve fonksiyonel açıdan en çok tercih edilen cerrahi müdahaleler arasında yer almaktadır. Ancak her cerrahi işlemde olduğu gibi implant uygulamalarında da birtakım riskler mevcuttur. Bu risklerin başında, özellikle alt çene implant uygulamalarında görülen nervus alveolaris inferior (alt çene siniri) veya nervus lingualis (dil siniri) hasarları gelmektedir. Hastalarda dudak, çene ve dilde his kaybına, karıncalanmaya veya kronik ağrılara yol açan bu durum, hem hastalar hem de hekimler açısından ciddi hukuki uyuşmazlıkları beraberinde getirmektedir.
Tıbbi Malpraktis ve Komplikasyon Ayrımı
İmplant cerrahisi sonrası gelişen bir sinir hasarında diş hekiminin hukuki ve cezai sorumluluğunun tespiti için yapılması gereken ilk değerlendirme, durumun bir tıbbi malpraktis (tıbbi uygulama hatası) mı yoksa önlenemeyen bir komplikasyon mu olduğunun belirlenmesidir.
- Tıbbi Malpraktis: Hekimin mesleki standartlara, güncel tıbbi bilgiye veya özen borcuna aykırı davranması sonucu meydana gelen hasardır. Yeterli radyolojik tetkik (örneğin panoramik röntgen veya çene tomografisi) yapılmadan implant yerleştirilmesi, sinir mesafesinin yanlış hesaplanması veya hatalı implant boyutu seçilmesi malpraktis kapsamında değerlendirilir.
- Komplikasyon: Tıbbi standartlara tam uyum sağlanmasına, gerekli tüm tanı ve planlama adımlarının atılmasına rağmen öngörülemeyen veya öngörülse dahi engellenemeyen olumsuz sonuçlardır. Hekim, komplikasyon yönetimini doğru şekilde yürütmüşse hukuki olarak sorumlu tutulmaz.
Hekimin Özen Borcu ve Yasal Dayanaklar
Hekim ile hasta arasındaki hukuki ilişki, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında çoğunlukla vekalet sözleşmesi hükümlerine tabidir. Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca hekim, vekil sıfatıyla sadakat ve özen borcu altındadır. Hekimden beklenen özen, tıp biliminin genel kabul görmüş kurallarına ve mesleki tecrübe ilkelerine tam uyumdur.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere; hekim en hafif kusurundan dahi sorumludur. Diş hekimi, implant öncesinde çene kemiğinin anatomik yapısını, sinir kanallarının seyrini detaylı bir şekilde incelemekle yükümlüdür. Gerekli görüldüğü halde üç boyutlu dental tomografi (CBCT) istenmemesi veya sinir mesafesine uyulmaması, hekimin özen borcunu ihlal ettiği anlamına gelmektedir.
Aydınlatılmış Onamın Hukuki Önemi
Hasta Hakları Yönetmeliği ve Resmi Gazete’de yayımlanan ilgili mevzuatlar çerçevesinde, hastaya uygulanacak müdahalenin olası risklerinin açıklanması yasal bir zorunluluktur. İmplant tedavisi öncesinde hastaya sinir hasarı riskinin, bu riskin gerçekleşme ihtimalinin ve olası sonuçlarının anlatılması gerekmektedir.
Uygulamada hastadan alınan matbu ve genel onay formları tek başına yeterli kabul edilmemektedir. Yargıtay’ın emsal kararlarında belirtildiği gibi, aydınlatılmış onamın kişiye özel, anlaşılır ve kapsayıcı olması gerekir. Eğer hasta sinir hasarı riski konusunda usulüne uygun şekilde bilgilendirilmemişse, yaşanan durum tıp bilimi açısından komplikasyon olarak nitelendirilse dahi hekim hukuki sorumluluktan kurtulamaz.
Sinir Hasarı Durumunda Tazminat Hakları
İmplant sonrası kalıcı veya geçici sinir hasarına uğrayan bir hasta, hekimin kusuru veya aydınlatma yükümlülüğünün ihlali durumunda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu hükümleri doğrultusunda tazminat davası açma hakkına sahiptir.
Talep Edilebilecek Tazminat Türleri:
- Maddi Tazminat: Sinir hasarının tedavisi için yapılan ek medikal masraflar, iş gücü kaybı ve kazanç kayıpları bu kapsamda talep edilebilir.
- Manevi Tazminat: Hastanın yaşadığı bedensel ve ruhsal acı, elem ve yaşam kalitesindeki düşüş nedeniyle talep edilen tazminat türüdür.
Hukuki süreçte kusur durumunun ve sinir hasarının kaynağının tespiti amacıyla dosya Adli Tıp Kurumu veya alanında uzman bilirkişi heyetlerine sevk edilir. Bilirkişi raporu doğrultusunda hekimin mesleki standartlara uyup uymadığı netleştirilir.
Sonuç ve Değerlendirme
İmplant tedavilerinde ortaya çıkan sinir hasarı vakaları; detaylı radyolojik planlama, doğru cerrahi teknik ve eksiksiz aydınlatılmış onam süreçleri ile büyük oranda önlenebilir niteliktedir. Tıbbi müdahale öncesinde ve sonrasında tüm belgelerin eksiksiz arşivlenmesi hem hastanın hak kaybını önlemek hem de hekimin hukuki güvenliğini sağlamak adına hayati önem taşımaktadır. Olası bir uyuşmazlık durumunda sürecin sağlık hukuku alanında uzman bir hukukçu ile yürütülmesi hak kayıplarının önüne geçecektir.
Anahtar Kelime : diş hekimi sorumluluğu
