Gelişen tıbbi teknolojiler sayesinde implant tedavisi, eksik dişlerin telafisinde günümüzde en çok tercih edilen estetik ve fonksiyonel yöntemlerden biri haline gelmiştir. Ancak her tıbbi müdahalede olduğu gibi implant uygulamalarında da istenmeyen sonuçlar ortaya çıkabilmekte, yerleştirilen implantlar çene kemiğiyle kaynaşmayarak (osteointegrasyon başarısızlığı) düşebilmektedir. Bu tür olumsuz durumlarda hastaların ve hekimlerin aklına gelen ilk soru şudur: İmplant tedavisindeki başarısızlık her zaman tıbbi malpraktis (hekim hatası) olarak değerlendirilebilir mi? Hukuki düzenlemeler ve yerleşik yargı kararları çerçevesinde bu sorunun yanıtı net bir şekilde “hayır”dır.
Tıbbi Malpraktis ve Komplikasyon Ayrımı
Hukuk sistemimizde tıbbi müdahale sonrası gelişen olumsuz sonuçlar malpraktis ve komplikasyon olmak üzere iki temel kategoride ele alınır. Malpraktis, hekimin mesleki standartlara, tıp biliminin gereklerine ve özen borcuna aykırı davranması sonucu hastada meydana gelen zarardır. Komplikasyon ise, hekimin tıp biliminin tüm kurallarına ve özen yükümlülüğüne eksiksiz uymasına rağmen, tıbbi müdahalenin doğası gereği önlenemeyen veya öngörülse dahi engellenemeyen istenmeyen durumları ifade eder.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, hekim tıp kurallarına uygun hareket ettiği sürece komplikasyonlardan sorumlu tutulamaz. Ancak gelişen komplikasyonu zamanında fark etmeyerek, yanlış müdahalede bulunarak veya süreci doğru yönetmeyerek zarara yol açarsa, bu durum artık bir komplikasyon yönetimi hatası ve dolayısıyla malpraktis niteliği kazanır.
Diş Hekiminin Özen Borcu ve Hukuki Sorumluluğu
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 506. maddesi uyarınca hekim, vekalet sözleşmesi hükümleri çerçevesinde hastasına karşı en yüksek seviyede özen gösterme borcu altındadır. Diş hekimi;
- Güncel bilimsel standartlara uygun teşhis koymak,
- Doğru implant materyalini ve boyutunu seçmek,
- Çene kemiğinin yapısını (kemik yoğunluğu ve yüksekliği) radyolojik görüntülerle doğru analiz etmek,
- Cerrahi prosedürleri sterilizasyon kurallarına uygun şekilde gerçekleştirmekle yükümlüdür.
Tıbbi prosedürlerin doğru uygulanmasına rağmen vücudun doku reddi göstermesi, kemik kaynaşmasının gerçekleşmemesi veya öngörülemeyen biyolojik reaksiyonlar yaşanması durumunda hekimin özen borcunu ihlal ettiğinden bahsedilemez. Hekim bir iyileşme garantisi vermemekte, sadece tıp biliminin gerektirdiği tüm özeni göstereceğini taahhüt etmektedir.
Aydınlatılmış Onam Yükümlülüğünün Rolü
Sağlık hukuku açısından bir müdahalenin hukuka uygun sayılmasının en temel şartlarından biri, hastanın aydınlatılmış onamının usulüne uygun şekilde alınmasıdır. Hasta Hakları Yönetmeliği ve Anayasa Mahkesi kararlarında da belirtildiği üzere, hekim tedaviye başlamadan önce;
- İmplant tedavisinin olası risklerini ve başarısızlık oranlarını,
- Sigara kullanımı, sistemik hastalıklar gibi başarıyı etkileyen faktörleri,
- Alternatif tedavi seçeneklerini
hastaya anlayabileceği bir dille anlatmak ve onayını almak zorundadır. Yeterli bilgilendirme yapılmadan gerçekleştirilen müdahalelerde, operasyon tıbben kusursuz icra edilmiş olsa dahi, meydana gelen zararlardan hekimin hukuki sorumluluğu doğabilir.
Hastanın Sorumlulukları ve İlliyet Bağı
İmplant başarısızlığında hukuki sorumluluğun belirlenmesinde illiyet bağı (nedensellik bağı) kritik bir rol oynar. Başarısızlığın kaynağı her zaman hekimin uygulaması olmayabilir. Hastanın operasyon sonrası ağız hijyenine özen göstermemesi, hekimin verdiği antibiyotik veya bakım talimatlarına uymaması, iyileşme sürecinde sigara tüketimine devam etmesi gibi durumlar tedavinin başarısız olmasına yol açmışsa, meydana gelen zarardan hekim sorumlu tutulamaz.
Sonuç
Özetle, implant tedavisinde yaşanan her başarısızlık kendiliğinden bir malpraktis oluşturmaz. Başarısızlığın bir hekim hatasından mı yoksa öngörülemeyen bir komplikasyondan mı kaynaklandığı; adli tıp raporları, hasta kayıtları, aydınlatılmış onam formları ve hekimin prosedür standartlarına uyumu bütüncül bir şekilde değerlendirilerek tespit edilir.
Anahtar Kelime : implant basarisizligi malpraktis
