Günümüzde özel sağlık kuruluşlarının yaygınlaşmasıyla birlikte, sağlık hizmeti sunumu sırasında meydana gelen hukuki uyuşmazlıkların sayısı da artış göstermektedir. Özel hastanelerde gerçekleştirilen tıbbi müdahaleler sonrasında ortaya çıkan zararlar, teşhis veya tedavi hataları (tıbbi malpraktis) ya da sözleşmeye aykırılık durumlarında hangi mahkemenin görevli olduğu hususu, hem hastalar hem de hekimler açısından büyük önem taşır. Hukuki süreçlerin doğru yargı merciinde başlatılması, usul ekonomisi ve hak kayıplarının önüne geçilmesi adına kritik bir adımdır.
Özel Hastane ve Hasta Arasındaki Hukuki İlişkinin Niteliği
Sağlık hukukunda, bir hastanın özel bir hastaneye başvurarak tedavi hizmeti almasıyla taraflar arasında zımni veya yazılı bir “hasta kabul sözleşmesi” kurulur. Bu sözleşme; niteliği itibarıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında yer alan vekalet sözleşmesi unsurlarını barındıran, teşhis, tedavi ve bakım borçlarını içeren karma yapıda bir özel hukuk sözleşmesidir.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca; mesleki veya ticari amaçlarla hareket eden veya onun adına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler “sağlayıcı”, bu hizmetleri ticari veya mesleki olmayan amaçlarla edinen gerçek kişiler ise “tüketici” olarak tanımlanmaktadır. Bu yasal düzenleme çerçevesinde, özel hastane hizmet sunucusu, tedavi gören hasta ise tüketici konumundadır.
Özel Hastane Davalarında Görevli Mahkeme Neresidir?
Özel hastaneler ile hastalar arasındaki uyuşmazlıklarda görevli mahkeme Tüketici Mahkemesi‘dir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un ilgili hükümleri uyarınca, vekalet sözleşmesi dâhil olmak üzere her türlü tüketici işleminden ve tüketiciye yönelik uygulamalardan doğan uyuşmazlıklara bakmakla görevli mahkeme Tüketici Mahkemeleridir.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da istikrarlı bir şekilde vurgulandığı üzere, özel hastanede sunulan sağlık hizmeti bir tüketici işlemi niteliğindedir. Dolayısıyla, hastanın özel hastaneden aldığı hizmet neticesinde uğradığı bedensel, maddi veya manevi zararların tazmini istemiyle açacağı davalarda görevli yargı mercii Tüketici Mahkemesi olmaktadır.
Tüketici Mahkemesinin Görev Alanına Giren Başlıca Durumlar
- Tıbbi Malpraktis (Hekim Hataları): Yanlış teşhis, hatalı tedavi, cerrahi müdahale kusurları veya organizasyon eksikliği nedeniyle açılan maddi ve manevi tazminat davaları.
- Aydınlatılmış Onam Eksikliği: Hastaya uygulanacak tıbbi müdahalenin riskleri ve olası sonuçları konusunda yeterli bilgilendirme yapılmamasından doğan sorumluluk davaları.
- Sözleşmeye Aykırılık ve Hizmet Kusuru: Hastane bakım hizmetlerinin yetersizliği veya taahhüt edilen standartların sunulmaması.
- Fahiş Ücret ve Fatura İtirazları: Alınan sağlık hizmeti karşılığında mevzuata aykırı veya haksız ücret talep edilmesi durumları.
Kamu ve Özel Sağlık Kuruluşları Arasındaki Görev Ayrımı
Sağlık hukuku uyuşmazlıklarında mahkeme seçiminde yapılan en yaygın hata, hastanenin hukuki statüsünün göz ardı edilmesidir. Görevli mahkeme belirlenirken hizmetin sunulduğu kurumun niteliği esas alınır:
- Özel Hastaneler ve Özel Muayenehaneler: Hukuki ilişki özel hukuk sözleşmesine dayandığından uyuşmazlıklar Tüketici Mahkemesinde çözümlenir.
- Devlet, Üniversite ve Kamu Hastaneleri: Sağlık hizmeti kamu hizmeti niteliğinde olduğundan, tıbbi hizmet kusuruna dayalı tazminat talepleri kamu hukuku alanına girer. Bu davalar idari yargıda, yani İdare Mahkemesinde “tam yargı davası” olarak açılmalıdır.
Dava Açmadan Önce Zorunlu Arabuluculuk Süreci
Tüketici Mahkemesinin görev alanına giren ve konusu bir miktar paranın ödenmesi olan tazminat ile alacak davalarında, dava açılmadan önce dava şartı olarak arabuluculuk müessesesine başvuru yapılması yasal bir zorunluluktur. Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamaması halinde düzenlenen son tutanak ile birlikte dava süreci başlatılabilir. Zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulmaksızın doğrudan dava açılması durumunda, dava usulden reddedilmektedir.
Sonuç
Özel hastanelere karşı açılacak tıbbi malpraktis, haksız fiil, maddi ve manevi tazminat ile sözleşmeden doğan diğer tüm uyuşmazlıklarda görevli mahkeme Tüketici Mahkemesidir. Görevli mahkemenin yanlış tespiti, davanın “görevsizlik” kararıyla reddedilmesine ve ciddi zaman kayıplarına yol açabileceğinden, yargılama sürecinin başında hukuki durumun doğru analiz edilmesi büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : özel hastane davası
