Özel Hastanelerde Doktorun Sigortasız Çalıştırılması ve Malpraktis Sorumluluğu
Türkiye’de özel hastanelerde istihdam edilen hekimlerin sigortalılık durumu ve tıbbi uygulama hataları (malpraktis) özelinde yaşanan hukuki sorunlar, hem hastalar hem de sağlık çalışanları açısından büyük önem taşımaktadır. Sağlık hizmetinin niteliği gereği doktorların ve hastanenin hak ve yükümlülükleri irdelendiğinde, mevzuat ile Yargıtay’ın yerleşik içtihatları yol gösterici olmaktadır.
Doktorların Sigortalılık Durumu ve İş Hukukuna Yansımaları
Özel hastanelerde çalışan hekimlerin çoğunlukla hizmet akdiyle (iş sözleşmesiyle) çalıştığı kabul edilir. 6098 sayılı Borçlar Kanunu ve 4857 sayılı İş Kanunu gereğince işverenin (hastanenin), yanında çalışan doktorların sosyal güvenlik primlerini yatırma ve sigortalı olarak çalıştırma yükümlülüğü bulunmaktadır. Hekimin sigortasız çalıştırılması, hem Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na hem de İş Kanunu’na aykırıdır ve idari para cezası dâhil birçok yaptırımı gündeme getirebilir. Ayrıca, hekimin çalışmasının sigorta bildirimi olmadan gösterilmesi halinde, işverene karşı başta tazminat olmak üzere çeşitli taleplerde bulunulabilir.
Sigortasız Çalışmak Malpraktis Sorumluluğunu Nasıl Etkiler?
Sağlık hizmeti sunulurken yapılan tıbbi hata ve ihmallerde malpraktis sorumluluğu gündeme gelir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu madde 49 uyarınca, “kusurlu ve hukuka aykırı bir fiil ile bir başkasına zarar veren kişi, bu zararı gidermekle yükümlüdür”. Hekimin hastane tarafından sigortasız çalıştırılması, hastane ile sözleşmesel ilişki varlığını ortadan kaldırmaz. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere, hekimin hastanede fiilen çalıştığı ilişkinin varlığı hukuken de iş sözleşmesi olarak kabul edilir.
Malpraktis davalarında hasta veya hasta yakını, zararın tazmini için hem hastaneye hem de sorumlu hekime başvurabilir. Eğer hekim iş sözleşmesine dayalı olarak çalışıyorsa ve sigortasız dahi olsa hastanenin denetimi ve gözetimi altında sağlık hizmeti sunuyorsa, hastane de oluşan zarardan sorumlu olabilir.
Hastanenin Sorumluluğu ve Hukuki Dayanaklar
Özel hastaneler, sağlık hizmetinin gerektirdiği özeni göstermekle yükümlüdür. Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliği ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’na göre, hizmet kusuru nedeniyle doğan zarardan hem hastane hem de hekim müştereken sorumludur.
- Hastane ile hasta arasında doğrudan bir hizmet sözleşmesi oluşur.
- Doktorun eylemi, hastanenin sorumluluk alanı içindedir.
- Sigortasız çalıştırma, malpraktis halinde hastanenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
- Yargıtay kararları da, fiilen yapılan çalışmanın ve hizmet ilişkisinin esas alınması gerektiğini vurgulamaktadır.
Sigortasız Çalıştırılan Doktorun Hakları
Doktorun sigortasız çalıştırılması hukuka aykırı bir durumdur. Bu durumda hekim;
- Sosyal güvenlik primlerinin yatırılması talebiyle SGK’ya başvurabilir.
- Çalışma dönemi için sigorta primlerinin tahakkuk ettirilmesini talep edebilir.
- Hizmet tespit davası açarak haklarını yargı yoluyla arayabilir.
- Olumsuz sonuç doğması halinde işverenden maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilir.
Hasta Yönünden Hukuki Güvence
Hastalar açısından önemli olan, sağlık hizmetinin hastane çatısı altında sunulmuş olmasıdır. Doktorun sigorta durumuna bakılmaksızın, malpraktis zemininde hasta zararının tazmini talep edilebilir. Sağlık Bakanlığı duyuruları ve ilgili mevzuat uyarınca, hastanın zararının giderilmesinde idari ve hukuki güvenceler mevcuttur.
Sonuç olarak, özel hastanelerde doktorun sigortasız çalıştırılması hem hekimin haklarını zedeler hem de hukuki sorumluluk doğurur. Malpraktis halinde ise, hastanenin ve hekimin sorumluluğu devam eder ve hasta/hasta yakınları bu yolda dava yoluna başvurabilirler. Mevcut mevzuat ve Yargıtay’ın yerleşik uygulamaları hasta ve sağlık çalışanı haklarını koruma amacı gütmektedir.
