Evlilik birliğini sonlandırma kararı, taraflar için hem duygusal hem de hukuki açıdan zorlu bir süreç olabilir. Ancak eşler, boşanma ve boşanmaya bağlı tüm hukuki sonuçlar üzerinde ortak bir karara varmışlarsa, bu süreci “anlaşmalı boşanma” yoluyla çok daha hızlı ve daha az yıpratıcı bir şekilde tamamlayabilirler. Çekişmeli boşanma davalarının aksine genellikle tek celsede sonuçlanan bu dava türü, taraflara zaman ve maliyet açısından da önemli avantajlar sunar.
Anlaşmalı Boşanma Nedir?
Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin 3. fıkrasında düzenlenen, eşlerin boşanma ve boşanmanın fer’i (sonuçları) niteliğindeki velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı gibi konularda tam bir uzlaşmaya vararak evliliklerini sona erdirmeleridir. Bu yöntemde, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı ve ortak hayatın çekilmez hale geldiği kabul edilir ve mahkeme, tarafların kusur durumunu araştırmaz.
Anlaşmalı Boşanma Davasının Şartları Nelerdir?
Anlaşmalı boşanma davası açılabilmesi için kanunda belirtilen bazı şartların bir arada bulunması zorunludur. Bu şartlar şunlardır:
- Evliliğin En Az 1 Yıl Sürmüş Olması: Anlaşmalı boşanma yoluna başvurabilmek için resmi nikah tarihinden itibaren en az bir yıl geçmiş olması gerekmektedir. Bir yıldan kısa süren evliliklerde bu yola başvurulamaz.
- Eşlerin Birlikte Başvurması veya Birinin Açtığı Davayı Diğerinin Kabul Etmesi: Eşler, dava dilekçesini birlikte imzalayarak mahkemeye sunabilirler veya bir eşin açtığı boşanma davasını diğer eş kabul ettiğini beyan edebilir.
- Hakimin Tarafları Bizzat Dinlemesi: Anlaşmalı boşanmada en kritik şartlardan biri, hakimin her iki tarafı da bizzat duruşmada dinlemesidir. Tarafların avukatları aracılığıyla beyanda bulunmaları yeterli değildir; boşanma iradelerini hakim huzurunda özgürce açıkladıklarına dair mahkemede kanaat oluşması gerekir.
- Tarafların Anlaşma Protokolünü Sunması ve Hakimin Uygun Bulması: Davanın temelini oluşturan en önemli belge “anlaşmalı boşanma protokolü”dür. Taraflar, bu protokolde boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında vardıkları uzlaşmayı yazılı hale getirirler. Hakimin bu protokolü uygun bulması, boşanma kararının verilebilmesi için bir diğer zorunlu şarttır.
Anlaşmalı Boşanma Protokolünde Neler Yer Almalıdır?
Anlaşmalı boşanma protokolü, boşanmanın adeta anayasası niteliğindedir ve ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önlemek adına eksiksiz ve açık bir şekilde hazırlanmalıdır. Protokolde bulunması zorunlu olan temel unsurlar şunlardır:
- Mali Sonuçlar: Tarafların birbirlerinden maddi ve manevi tazminat talep edip etmedikleri, talep ediliyorsa miktarı belirtilmelidir. Ayrıca, eşlerden birinin yoksulluğa düşecek olması halinde ödenecek yoksulluk nafakası miktarı da bu bölümde karara bağlanmalıdır.
- Çocukların Durumu: Müşterek çocuk veya çocuklar varsa, velayetin hangi tarafta kalacağı net bir şekilde belirtilmelidir. Velayeti almayan tarafın çocuklarla kuracağı kişisel ilişkinin (görüşme günleri, süresi, bayramlar ve tatiller) de detaylı olarak düzenlenmesi gerekir. Ayrıca, çocukların bakımı ve eğitimi için ödenecek iştirak nafakasının miktarı ve ödeme şekli de protokolde yer almalıdır.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, mal paylaşımı gibi konuların protokolde düzenlenmesi zorunlu olmasa da, gelecekte yeni bir dava ile karşılaşmamak adına bu hususların da karara bağlanması tarafların menfaatine olacaktır.
Anlaşmalı Boşanma Davası Adım Adım Nasıl Açılır?
1. Dilekçe ve Protokolün Hazırlanması: İlk adım, yukarıda belirtilen unsurları içeren anlaşmalı boşanma protokolünün ve dava dilekçesinin hazırlanmasıdır. Bu belgelerin hukuki hak kaybı yaşanmaması adına bir avukat desteği ile hazırlanması önem arz eder.
2. Davanın Açılması: Hazırlanan dava dilekçesi ve protokol, gerekli harç ve masraflar ödendikten sonra yetkili Aile Mahkemesi’ne sunularak dava açılır. Yetkili mahkeme, eşlerin son altı aydan beri birlikte oturdukları yerdeki veya eşlerden herhangi birinin yerleşim yerindeki Aile Mahkemesidir.
3. Duruşma ve Karar: Mahkeme, bir duruşma günü belirler ve bu duruşmaya her iki eşin de bizzat katılması zorunludur. Hakim, duruşmada taraflara protokoldeki maddeleri kabul edip etmediklerini ve boşanma konusunda iradelerinin serbest olup olmadığını sorar. Tarafların beyanları ve protokolün içeriği uygun bulunduğu takdirde, hakim genellikle aynı celsede boşanmaya karar verir. Hakim, tarafların ve özellikle çocukların menfaatini gözeterek protokolde değişiklik yapılmasını önerebilir. Bu değişikliklerin taraflarca kabul edilmesi halinde boşanmaya hükmolunur.
Anahtar Kelime : sağlık hukuku
