Evlilik, yalnızca duygusal bir birliktelik olmayıp aynı zamanda taraflar arasında mali sonuçlar doğuran hukuki bir kurumdur. Halk arasında “evlilik sözleşmesi” olarak bilinen ancak hukuki terminolojide “mal rejimi sözleşmesi” olarak adlandırılan anlaşma, çiftlerin evlilik süresince edindikleri malların nasıl yönetileceğini ve olası bir ayrılık durumunda nasıl paylaşılacağını düzenleyen önemli bir belgedir. Bu sözleşme, gelecekte ortaya çıkabilecek olası mal paylaşımı anlaşmazlıklarını en aza indirerek hukuki bir güvence sağlamayı amaçlar.
Evlilikte Yasal Mal Rejimi: Edinilmiş Mallara Katılma
Eğer çiftler evlenmeden önce veya evlilik sırasında herhangi bir mal rejimi sözleşmesi yapmazlarsa, Türk Medeni Kanunu gereğince otomatik olarak “edinilmiş mallara katılma rejimi” olarak adlandırılan yasal mal rejimine tabi olurlar. Bu rejim uyarınca, evlilik birliği devam ederken eşlerin çalışarak veya bir karşılık ödeyerek edindikleri tüm mal varlığı değerleri “edinilmiş mal” sayılır ve boşanma halinde bu mallar, kimin üzerine kayıtlı olduğuna bakılmaksızın eşler arasında eşit olarak paylaşılır. Miras yoluyla veya karşılıksız kazandırma ile elde edilen mallar ise “kişisel mal” kabul edilir ve paylaşıma dahil edilmez.
Mal Rejimi Sözleşmesi Neden Yapılmalıdır?
Mal rejimi sözleşmesi yapmak bir zorunluluk değildir; tamamen tarafların iradesine bağlıdır. Ancak bu sözleşme, özellikle eşlerden birinin evlilik öncesinde kendine ait bir ticari işletmesi veya önemli bir mal varlığı bulunması gibi durumlarda, ekonomik geleceği güvence altına almak için önemli bir araçtır. Sözleşme sayesinde eşler, kanunun sunduğu diğer mal rejimi türlerinden birini seçerek, yasal rejimin genel kurallarından ayrılan özel düzenlemeler yapabilirler.
- Hukuki Belirsizliği Ortadan Kaldırır: Olası bir boşanma durumunda mal paylaşımının nasıl yapılacağını netleştirir.
- Ekonomik Güvence Sağlar: Eşlerin kişisel ve ailevi mal varlıklarının korunmasına yardımcı olur.
- İspat Kolaylığı Sunar: Hangi malın kime ait olduğu konusundaki ispat yükünü hafifletir.
Mal Rejimi Sözleşmesi Türleri Nelerdir?
Türk Medeni Kanunu, eşlere yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminin yanı sıra üç farklı seçimlik mal rejimi sunmaktadır. Eşler, mal rejimi sözleşmesi ile bu rejimlerden birini seçebilirler:
- Mal Ayrılığı Rejimi: Bu rejimde her eş, kendi mal varlığı üzerinde yönetim, yararlanma ve tasarruf hakkını korur. Boşanma durumunda, kural olarak herkes kendi malını alır.
- Paylaşmalı Mal Ayrılığı Rejimi: Bu rejim, mal ayrılığı rejiminin özel bir türüdür. Genel olarak mal ayrılığı esasları geçerli olmakla birlikte, ailenin ortak kullanımına özgülenmiş ve ailenin ekonomik geleceğini güvence altına alan bazı malların boşanma halinde eşler arasında eşit olarak paylaştırılması esasına dayanır.
- Mal Ortaklığı Rejimi: Bu rejimde, kanunda belirtilen kişisel mallar dışındaki tüm mallar ortak kabul edilir ve eşler bu ortaklık mallarına elbirliğiyle sahip olurlar.
Evlilik Öncesi Mal Rejimi Sözleşmesi Nasıl ve Ne Zaman Yapılır?
Mal rejimi sözleşmesi, belirli şekil şartlarına tabidir ve bu şartlara uyulmaması halinde geçersiz sayılır. Sözleşme, evlenmeden önce (nişanlılık döneminde) veya evlilik devam ederken herhangi bir zamanda yapılabilir.
- Noterde Düzenleme: Sözleşme, tarafların noter huzurunda düzenleme veya onaylama şeklinde yapmasıyla geçerlilik kazanır. Bu en yaygın ve güvenli yöntemdir.
- Evlenme Başvurusu Sırasında Yazılı Bildirim: Çiftler, evlenme başvurusu sırasında evlendirme memuruna hangi mal rejimini seçtiklerini yazılı olarak bildirerek de bu tercihlerini resmiyete dökebilirler.
Sözleşmenin geçerli olabilmesi için her iki tarafın da ayırt etme gücüne sahip olması gerekir. Küçükler veya kısıtlılar için ise yasal temsilcilerinin onayı gerekmektedir. Eşler, daha sonra karşılıklı anlaşarak yeni bir sözleşme ile mevcut mal rejimini her zaman değiştirebilir veya tamamen kaldırabilirler.
Anahtar Kelime : sağlık hukuku
