Acil servisler, yaşam ile ölüm arasındaki o kritik çizgide, hastalar için birincil başvuru noktasıdır. Bu nedenle acil servislerde sunulan sağlık hizmetinin, tıbbın gerektirdiği standartlara uygun, özenli ve kesintisiz olması hayati bir önem taşır. Ancak ne yazık ki bazı durumlarda teşhis, tedavi veya hasta yönetiminde yapılan hatalar, hastaların sağlığında telafisi güç zararlara yol açabilmektedir. İşte bu noktada “acil servis ihmali” kavramı ve buna bağlı olarak gündeme gelen tazminat davaları, hem hastalar hem de hekimler için önemli bir hukuki süreci ifade etmektedir.
Acil Servis İhmali (Malpraktis) Nedir ve Kapsamı Nelerdir?
Tıbbi malpraktis, genel tanımıyla hekimin veya sağlık personelinin bilgisizlik, deneyimsizlik veya ilgisizlik gibi nedenlerle standart tıbbi uygulamayı yapmaması, beceri eksikliği veya hastaya vermesi gereken tedaviyi uygulamaması sonucu hastanın zarar görmesidir. Acil servis özelinde bu durum, genellikle yoğun ve stresli çalışma ortamının bir sonucu olarak ortaya çıkabilmektedir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre hekim, hastanın durumunu tıbbi açıdan zamanında ve eksiksiz bir şekilde saptamak, somut durumun gerektirdiği önlemleri gecikmeksizin almak ve uygun tedaviyi belirleyip uygulamakla yükümlüdür. Acil servise başvuran bir hastanın, sosyal güvencesi olup olmadığına bakılmaksızın, durumu stabil hale gelinceye kadar gerekli tüm tıbbi hizmetlerin sunulması yasal bir zorunluluktur.
Sık Görülen Acil Servis İhmali Türleri
- Yanlış veya Gecikmiş Teşhis: Hastanın şikayetlerinin yeterince değerlendirilmemesi, gerekli tetkiklerin yapılmaması veya sonuçların yanlış yorumlanması sonucu hastalığın teşhisinde hata yapılması veya gecikilmesi.
- Tedavide Hata veya Gecikme: Doğru teşhis konulmasına rağmen yanlış tedavi yönteminin seçilmesi, yanlış ilaç verilmesi, tedavinin hiç uygulanmaması veya geç uygulanması.
- Gerekli Konsültasyonun Yapılmaması: Hekimin, kendi uzmanlık alanını aşan bir durumda ilgili uzman hekimden görüş (konsültasyon) istememesi.
- Aydınlatılmış Onam Yükümlülüğünün İhlali: Acil ve hayati tehlike bulunan durumlar haricinde, hastaya yapılacak tıbbi müdahale, riskleri ve alternatifleri hakkında yeterli bilgi verilmeden rızasının alınmaması.
- Organizasyon Kusurları: Hastanenin teknik ekipman, personel sayısı veya hijyen gibi konulardaki eksiklikleri nedeniyle hastanın zarar görmesi.
Acil Servis İhmali Nedeniyle Tazminat Davası Süreci
Acil serviste yaşanan bir tıbbi ihmal sonucu zarar gören hasta veya hastanın vefatı durumunda yakınları, maddi ve manevi tazminat davası açma hakkına sahiptir. Bu süreç, zararın ve ihmalin öğrenilmesinden itibaren başlayan yasal sürelere tabidir ve hukuki bir dizi aşamayı içerir.
Dava Sürecinin Temel Aşamaları
- Delillerin Toplanması: Dava sürecinin en önemli aşamasıdır. Hasta dosyaları, epikriz raporları, tetkik sonuçları, tanık ifadeleri gibi tüm tıbbi kayıtlar eksiksiz bir şekilde toplanmalıdır.
- Uzman Görüşü (Bilirkişi Raporu): Davanın temelini, tıbbi uygulamanın standartlara uygun olup olmadığını değerlendiren bir uzman hekim veya Adli Tıp Kurumu raporu oluşturur. Bu raporda, hekimin bir kusuru olup olmadığı ve bu kusur ile ortaya çıkan zarar arasındaki neden-sonuç (illiyet) bağı incelenir.
- Dava Açılması: İhmalin gerçekleştiği kurumun niteliğine göre dava, farklı mahkemelerde açılır.
- Devlet veya Üniversite Hastaneleri: Bu kurumlardaki ihmaller “hizmet kusuru” olarak kabul edilir ve dava, idare mahkemelerinde “tam yargı davası” olarak açılır. Dava açmadan önce ilgili idareye (örneğin Sağlık Bakanlığı veya üniversite rektörlüğü) yazılı başvuru yapılması bir dava şartıdır.
- Özel Hastaneler veya Muayenehaneler: Bu durumlarda hasta ile hekim/hastane arasında bir vekalet veya eser sözleşmesi ilişkisi olduğu kabul edilir. Bu nedenle dava, Tüketici Mahkemelerinde açılır.
- Yargılama ve Karar: Mahkeme, toplanan delilleri, bilirkişi raporlarını ve tarafların savunmalarını değerlendirerek bir karar verir. Yargılama sonucunda, ihmal ve zarar arasında bir bağ tespit edilirse, hastanın veya yakınlarının lehine maddi ve manevi tazminata hükmedilebilir.
Sık Sorulan Sorular
Acil serviste her olumsuz sonuç bir ihmal midir?
Hayır. Tıpta “komplikasyon” olarak adlandırılan, hekimin tüm özeni göstermesine rağmen ortaya çıkabilen ve öngörülemeyen istenmeyen sonuçlar vardır. Tazminat sorumluluğunun doğması için hekimin standart tıbbi uygulamadan sapmış olması ve bir kusurunun bulunması gerekir.
Dava açma süresi (zamanaşımı) ne kadardır?
Zamanaşımı süresi, davanın dayandığı hukuki sebebe göre değişir. Özel hastanelere karşı açılacak vekalet sözleşmesine dayalı davalarda genellikle 5 yıllık bir zamanaşımı süresi uygulanır. Kamu hastanelerine karşı açılacak davalarda ise zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her halde 5 yıl içinde idareye başvurulması gerekir. Ancak haksız fiilin aynı zamanda suç teşkil etmesi durumunda ceza davası zamanaşımı süreleri uygulanabilir, bu nedenle her somut olayda bir avukata danışmak önemlidir.
Tazminat miktarı neye göre belirlenir?
Maddi tazminat, tedavi giderleri, çalışma gücü kaybı, destekten yoksun kalma gibi somut ve hesaplanabilir zararları kapsar. Manevi tazminat ise yaşanan acı, elem ve kederin bir nebze olsun hafifletilmesi amacıyla belirlenir ve miktarı, olayın özellikleri, tarafların sosyal ve ekonomik durumları gibi unsurlar göz önünde bulundurularak hakim tarafından takdir edilir.
Anahtar Kelime : sağlık hukuku
