Cerrahi operasyonlar, modern tıbbın en önemli başarılarından biri olmasına rağmen, kendi içinde belirli riskler barındırmaktadır. Bu risklerden en ciddi ve önlenebilir olanlarından biri, ameliyat sırasında hastanın vücudunda yabancı bir cisim (genellikle gazlı bez, tampon veya cerrahi alet) unutulmasıdır. “Gossypiboma” olarak da bilinen bu durum, hem hasta sağlığı açısından ciddi sonuçlar doğurabilen hem de hekim ve sağlık kuruluşu açısından önemli hukuki sorumluluklar getiren bir tıbbi hata (malpraktis) türüdür.
Yabancı Cisim Unutulmasının Hukuki Niteliği: Ağır Hizmet Kusuru
Sağlık hukuku perspektifinden bakıldığında, bir cerrahi operasyon sırasında hastanın vücudunda yabancı cisim unutulması, hekimin ve sağlık personelinin mesleki özen ve dikkat yükümlülüğünü ağır bir şekilde ihlal ettiği anlamına gelir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında bu tür olaylar, “ağır hizmet kusuru” olarak kabul edilmektedir. Bu kabul, olayın ispatı açısından hasta lehine önemli bir sonuç doğurur. Zira yabancı cismin varlığı tespit edildiğinde, hekimin veya hastanenin kusurlu olduğu karine olarak kabul edilir; aksini ispat etme yükümlülüğü ise davalı hekim veya sağlık kuruluşuna aittir. Doktor, hastanın zarar görmemesi için mesleki tüm şartları yerine getirmek, hastanın durumunu tıbbi açıdan zamanında ve gecikmeksizin saptayıp, somut durumun gerektirdiği önlemleri eksiksiz biçimde almak ve uygun tedaviyi gecikmeden belirleyip uygulamak zorundadır.
Sorumluluğun Kapsamı: Kimler Sorumludur?
Ameliyathanede unutulan bir yabancı cisim vakasında sorumluluk, genellikle birden fazla kişiye aittir ve müteselsil (zincirleme) sorumluluk esastır. Bu, hastanın zararının tamamını sorumlu olanların herhangi birinden talep edebileceği anlamına gelir.
- Ameliyatı Gerçekleştiren Hekim: Ameliyat ekibinin lideri olarak, operasyonun her aşamasından ve güvenliğinden birinci derecede sorumludur. Ameliyat bitiminde kullanılan tüm cerrahi malzemelerin sayımının doğru bir şekilde yapılmasını sağlamak ve kontrol etmek hekimin asli görevlerindendir.
- Ameliyat Hemşiresi: Cerrahi aletlerin ve sarf malzemelerinin (gazlı bez, tampon vb.) ameliyat öncesi sayımını yapmak, ameliyat sırasında kullanımını takip etmek ve operasyon sonunda tekrar sayarak ekibe eksiksiz olduğunu teyit etmekle yükümlüdür. Hemşirenin hatalı sayımı, hekimi sorumluluktan kurtarmaz.
- Hastane (Sağlık Kuruluşu): Hastaneler, “adam çalıştıranın sorumluluğu” ilkesi gereğince, bünyesinde çalışan hekim ve hemşirelerin kusurlu eylemlerinden dolayı hastaya karşı sorumludur. Ayrıca, güvenli cerrahi prosedürlerini (sayım protokolleri gibi) oluşturmak ve denetlemek de hastanenin yükümlülükleri arasındadır.
Hastanın Hakları ve Talep Edebileceği Tazminatlar
Vücudunda yabancı cisim unutulması nedeniyle zarar gören bir hasta, hukuki yollara başvurarak uğradığı zararların tazmin edilmesini talep etme hakkına sahiptir. Bu talepler genel olarak maddi ve manevi tazminat olarak ikiye ayrılır.
Maddi Tazminat: Bu tazminat kalemi, hastanın uğradığı somut ve ölçülebilir zararları kapsar. Bunlar arasında;
- Yabancı cismin çıkarılması için yapılması gereken ek ameliyat masrafları,
- Tedavi süresince yapılan tüm hastane, ilaç ve yol giderleri,
- Tedavi süresince çalışılamaması nedeniyle oluşan gelir kaybı ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar,
- Kalıcı bir sakatlık (maluliyet) durumu oluşmuşsa, buna ilişkin tazminat talepleri yer alır.
Manevi Tazminat: Yaşanan olay nedeniyle hastanın çektiği fiziksel acı, elem, keder ve yaşama sevincindeki azalma gibi manevi yıpranmaların bir karşılığı olarak manevi tazminat talep edilebilir. Yargıtay, vücutta yabancı cisim unutulmasının yol açtığı ızdırap ve acı nedeniyle hükmedilecek manevi tazminatın, caydırıcı ve tatmin edici bir miktarda olması gerektiğini vurgulamaktadır.
İspat ve Yargılama Süreci
Bu tür davalarda en önemli delil, vücutta unutulan yabancı cismin varlığını tıbbi olarak ortaya koyan radyolojik görüntüler (röntgen, tomografi vb.) ve ikinci ameliyata ilişkin epikriz (hastane çıkış özeti) raporlarıdır. Yargıtay’ın yerleşik görüşüne göre, vücutta yabancı cisim unutulması o kadar bariz bir hatadır ki, bu durumun tespiti halinde çoğu zaman ayrıca bir bilirkişi incelemesine dahi gerek duyulmaksızın hekimin ve hastanenin sorumluluğuna hükmedilebilir. Dava süreci, olayın gerçekleştiği hastanenin niteliğine göre (özel hastane ise Tüketici Mahkemesi, kamu hastanesi ise İdare Mahkemesi) farklılık göstermektedir. Her iki durumda da alanında uzman bir sağlık hukuku avukatından destek almak, sürecin doğru yönetilmesi ve hak kayıplarının önlenmesi açısından kritik öneme sahiptir.
Anahtar Kelime : yabanci cisim unutulmasi
