Ceza Davası ile Tazminat Davası Birlikte Açılır mı? Hukuki Değerlendirme
Ceza davaları ve tazminat davaları, hem hastalar hem hekimler açısından sağlık hukuku uygulamalarında sıklıkla gündeme gelen iki önemli hukuk yoludur. Tıbbi müdahalelerde yaşanan zarar durumlarında mağdurlar, ilgililer hakkında ceza davası açılmasını talep edebileceği gibi, uğradıkları maddi ve manevi zararların karşılanması için tazminat davası da açabilirler. Ancak, bu iki dava türünün aynı anda açılıp açılamayacağı ve aralarındaki ilişki uygulamada sıkça merak edilmektedir.
Ceza Davası ve Tazminat Davası Arasındaki Fark Nedir?
Ceza davası kamu düzenini ilgilendiren, sanığın cezalandırılmasını hedefleyen bir süreçtir. Buradaki temel amaç, işlenen fiil nedeniyle failin suçlu olup olmadığının tespit edilmesidir. Tazminat davası ise zarar görenin, uğradığı maddi veya manevi kayıpların giderilmesini sağlamayı amaçlayan özel hukuk davasıdır. Bu yönüyle iki dava, hukuki nitelikleri ve sonuçları bakımından birbirinden ayrılır.
Birlikte Dava Açılabilir mi?
Türk hukukunda, ceza davası ile tazminat davası birbirinden bağımsız olarak açılabilir ve yürütülebilir. Ancak burada temel bir ayrım mevcuttur:
- Ceza davası kamu tarafından yürütülür; şikayet veya ihbar üzerine savcılık tarafından başlatılır.
- Tazminat davası ise doğrudan zarar gören kişi tarafından açılır ve özel hukuk kapsamında değerlendirilir.
Her iki davanın da ayrı ayrı açılması mümkündür. Ayrıca, ceza davası devam ederken tazminat davası açmak veya tam tersi şekilde ilerlemek de mümkündür. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere; ceza yargılamasındaki karar, hukuk hakimini bağlamaz. Ancak, maddi olayın varlığı ve failin kimliği yönünden ceza mahkemesi kararı hukuk mahkemesini de etkiler.
Davaların Sonuçlarının Birbirine Etkisi
Ceza mahkemesi ve hukuk mahkemesi farklı yönlerden değerlendirme yapar. Ceza mahkemesi “suç” yönünden, hukuk mahkemesi ise “zarar” ve “kusur” yönünden inceleme yürütür. Türk Borçlar Kanunu’na (6098 s. TBK m. 49) göre, haksız fiil nedeniyle tazminat sorumluluğu için kusur, zarar ve illiyet bağı aranır.
- Ceza mahkemesi beraat kararı verse bile, hukuk mahkemesinde kusurun varlığı ispatlanırsa tazminata hükmedilebilir.
- Tam tersi durumda, ceza mahkemesinin mahkumiyet kararı sonrası da tazminat davası açılarak zarar ispatlanırsa tazminat alınabilir.
Bu açıdan, mağdur ya da yakınları, hem ceza hem de tazminat davası yoluna başvurarak haklarını koruma altına alabilir. Bu durum, hasta ve hekimlerin maddi-manevi hak arama özgürlükleri bakımından önemli bir hak teminatıdır.
Uygulamada Nelere Dikkat Edilmeli?
- Ceza davası devam ederken tazminat davası açılırsa, hukuk mahkemesi genellikle ceza davasının kesinleşmesini bekletici mesele yapabilir.
- Zamanaşımı süreleri her iki dava açısından ayrı değerlendirilmelidir. Özellikle tazminat davalarında, zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren başlayan sürelere dikkat edilmelidir.
- Hekimler açısından, aynı fiil nedeniyle hem ceza yükümlülüğü hem de tazminat sorumluluğu doğabileceği için, savunma stratejileri buna uygun hazırlanmalıdır.
Sonuç
Ceza davası ile tazminat davası, sağlık hukuku kapsamında yaşanabilecek uyuşmazlıklarda birbirinden ayrı ve bağımsız olarak açılabilir. Davaların birlikte yürütülmesinde usul ve uygulama bakımından bazı farklılıklar ve bağlantılar bulunsa da, mağdur olan kişiler her iki yoldan hakkını arayabilir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatları ve Türk Borçlar Kanunu temelinde, bu süreçlerin hasta ve hekimler tarafından doğru şekilde yönetilmesi önem taşır.
Anahtar Kelime : ceza ve tazminat davası
