Sağlık hizmeti alırken karşılaşılan tıbbi uygulama hataları, yani halk arasındaki deyişle doktor hataları, hastalar ve hekimler için oldukça karmaşık ve hassas bir hukuki süreci beraberinde getirir. Bu süreçte en sık sorulan sorulardan biri, “Doktor hatası nedeniyle açılacak davalarda Tüketici Mahkemesi mi görevlidir?” olmaktadır. İzmir özelinde ve Türkiye genelinde bu sorunun yanıtı, sağlık hizmetinin alındığı kurumun niteliğine ve hekim ile hasta arasındaki hukuki ilişkinin türüne göre değişiklik göstermektedir.
Tıbbi Malpraktis Davalarında Görevli Mahkemenin Belirlenmesi
Tıbbi malpraktis, hekimin veya sağlık personelinin bilgisizlik, deneyimsizlik veya ihmal gibi nedenlerle standart tıbbi uygulamadan saparak hastanın zarar görmesine yol açmasıdır. Bu tür durumlarda açılacak tazminat davalarında doğru mahkemeye başvurmak, davanın usulden reddedilmemesi için kritik öneme sahiptir. Görevli mahkemenin belirlenmesinde temel ayrım, sağlık hizmetinin kamu hastanesinde mi yoksa özel sağlık kuruluşunda mı alındığıdır.
Özel Hastaneler ve Bağımsız Çalışan Hekimler İçin Görevli Mahkeme
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, özel bir hastaneden veya muayenehanesi olan serbest çalışan bir hekimden sağlık hizmeti alınması durumunda, hasta ile sağlık hizmeti sunucusu arasındaki ilişki bir “tüketici işlemi” olarak kabul edilmektedir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, bir ücret veya menfaat karşılığında sunulan her türlü hizmeti tüketici işlemi olarak tanımlar. Bu kapsamda:
- Özel hastaneler, tıp merkezleri ve poliklinikler: Bu kurumlarda yapılan teşhis, tedavi ve ameliyat gibi işlemlerden kaynaklanan hatalar nedeniyle açılacak maddi ve manevi tazminat davalarında görevli mahkeme Tüketici Mahkemeleridir.
- Bağımsız (serbest) çalışan hekimler: Kendi muayenehanesinde hizmet veren doktorlara karşı açılacak malpraktis davaları da yine Tüketici Mahkemelerinin görev alanına girmektedir.
Bu kabulün temelinde, özel sağlık hizmetinin bir bedel karşılığında sunulması ve hastanın bu hizmetten ticari veya mesleki olmayan amaçlarla yararlanması yatar. Dolayısıyla İzmir’de özel bir hastanede doktor hatasına maruz kaldığını düşünen bir hasta, davasını İzmir Tüketici Mahkemesi’nde açmalıdır.
Kamu Hastanelerinde (Devlet, Üniversite) Görevli Mahkeme
Sağlık hizmeti kamuya ait bir kurumda (devlet hastanesi, şehir hastanesi, üniversite hastanesi vb.) sunulmuşsa, durum tamamen farklıdır. Bu durumda hekim, bir kamu görevlisi olarak devlete bağlı çalıştığından, ortada bir “hizmet kusuru” olduğu kabul edilir. Anayasa ve İdari Yargılama Usulü Kanunu gereğince, idarenin eylem ve işlemlerinden doğan zararlar için açılacak tam yargı davaları idari yargının görev alanındadır.
Bu nedenle, bir devlet hastanesindeki doktor hatası iddiasıyla açılacak tazminat davası, Tüketici Mahkemesi’nde değil, İdare Mahkemesi’nde görülür. Dava doğrudan doktora değil, kusurlu hizmeti sunan ilgili kamu idaresine (örneğin Sağlık Bakanlığı’na) karşı açılmalıdır.
Hukuki İlişkinin Niteliği: Vekalet ve Eser Sözleşmesi Ayrımı
Özel sağlık kuruluşları söz konusu olduğunda, hekim ile hasta arasındaki hukuki ilişkinin niteliği de önem kazanır. Yargıtay kararlarında bu ilişki genellikle “vekalet sözleşmesi” olarak nitelendirilir. Vekalet sözleşmesinde hekim, belirli bir sonucu (iyileşmeyi) garanti etmez; ancak teşhis ve tedavi sürecini tıp biliminin güncel standartlarına ve özen yükümlülüğüne uygun olarak yürütmeyi taahhüt eder.
Ancak bazı durumlarda, özellikle estetik cerrahi gibi bir “sonuç” vadedilen işlemlerde, bu ilişki “eser sözleşmesi” olarak kabul edilebilir. Eser sözleşmesinde yüklenici (hekim), belirli bir sonucu (örneğin istenen görünüme sahip bir burun) yaratmayı taahhüt eder. Her iki sözleşme türünden kaynaklanan uyuşmazlıklarda da, hizmet özel bir sağlık sunucusundan alındığı sürece görevli mahkeme Tüketici Mahkemesi olacaktır.
İzmir’de Süreç Nasıl İşler?
İzmir’de doktor hatası nedeniyle dava açmayı düşünen bir hasta, öncelikle hizmeti aldığı kurumun statüsünü (özel mi, kamu mu) netleştirmelidir.
- Eğer hizmet özel bir hastaneden veya muayenehaneden alındıysa, dava için yetkili mahkemelerden biri de hastanın (tüketicinin) yerleşim yerindeki, yani İzmir’deki Tüketici Mahkemesi olabilir.
- Eğer hizmet bir kamu hastanesinde gerçekleştiyse, dava İzmir İdare Mahkemesi’nde açılmalıdır.
Doktor hatası davaları, hem tıbbi hem de hukuki açıdan uzmanlık gerektiren karmaşık süreçlerdir. Hak kaybı yaşamamak adına, sürecin en başında sağlık hukuku alanında deneyimli bir avukattan profesyonel destek almak büyük önem taşımaktadır.
“`
Anahtar Kelime : saglik hukuku
