E-Nabız Verisi Hukuki Delil mi: Dijital Sağlık Kayıtlarının Adaletteki Yeri
Teknolojinin gelişimiyle birlikte sağlık verileri dijitalleşerek E-Nabız gibi merkezi platformlarda toplanmaya başlamıştır. Bu durum, “E-Nabız verileri mahkemede delil olarak kullanılabilir mi?” sorusunu hem hastalar hem de hekimler için önemli bir gündem maddesi haline getirmiştir. Bu yazıda, E-Nabız verilerinin hukuki niteliği, ispat gücü ve mahkemelerde delil olarak kullanılma şartları, sade ve anlaşılır bir dille ele alınacaktır.
Kişisel Sağlık Verisi Olarak E-Nabız Kayıtlarının Hukuki Çerçevesi
E-Nabız, kişilerin tüm sağlık geçmişini, randevularını, raporlarını, tahlil sonuçlarını ve kullandığı ilaçları içeren, Sağlık Bakanlığı tarafından yönetilen kişisel bir sağlık kaydı sistemidir. Hukuki olarak bu veriler, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında “özel nitelikli kişisel veri” statüsündedir. Bu statü, sağlık verilerinin işlenmesini, paylaşılmasını ve korunmasını çok daha sıkı kurallara bağlar. Kural olarak bu verilerin işlenmesi, ilgili kişinin açık rızasına tabidir.
E-Nabız Verileri Mahkemede Delil Olur mu?
Evet, E-Nabız verileri belirli şartlar altında hukuki uyuşmazlıklarda delil olarak kullanılabilir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK), delilleri kesin ve takdiri deliller olarak ikiye ayırır. E-Nabız kayıtları, HMK’nın 199. maddesinde tanımlanan “belge” niteliğindedir. Bu maddeye göre elektronik ortamdaki veriler de belge olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle, E-Nabız’dan alınan kayıtlar, mahkemelerde “takdiri delil” olarak sunulabilir. Takdiri deliller, hâkimin vicdani kanaatinin oluşmasında etkili olan ve serbestçe değerlendirdiği delillerdir.
Ayrıca, HMK’nın 192. maddesi “kanunda düzenlenmemiş deliller”e de olanak tanımaktadır. Bu madde uyarınca, hukuka uygun yollarla elde edilmiş ve davayı aydınlatmaya yarayan her türlü unsur delil olarak kabul edilebilir. Dolayısıyla E-Nabız verileri, bu kapsamda da değerlendirilerek mahkemeye sunulabilir.
E-Nabız Verilerinin Delil Olarak Kullanılmasının Şartları
Bir E-Nabız kaydının mahkemede delil olarak kabul edilebilmesi için bazı temel koşulların sağlanması gerekir:
- Hukuka Uygun Olarak Elde Edilme: Delilin en temel şartı, hukuka uygun yollarla elde edilmiş olmasıdır. Kişinin rızası olmadan veya yasal bir yetkiye dayanmadan E-Nabız verilerine erişilmesi ve mahkemeye sunulması, bu delili hukuka aykırı hale getirir ve mahkeme tarafından dikkate alınmaz. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay’ın yerleşik içtihatları, hukuka aykırı elde edilen delillerin hükme esas alınamayacağını açıkça belirtmektedir.
- İlgili Kişinin Rızası veya Mahkeme Kararı: Özel nitelikli kişisel veri olması sebebiyle, E-Nabız verilerinin bir davada kullanılabilmesi için genellikle veri sahibinin (hastanın) açık rızası aranır. Ancak, bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olması gibi KVKK’da sayılan istisnai durumlarda veya mahkemenin bir müzekkere ile bu verileri ilgili sağlık kuruluşundan veya Sağlık Bakanlığı’ndan talep etmesi halinde rıza aranmayabilir.
- Dava ile İlgili ve Ölçülü Olma: Sunulan verilerin, görülmekte olan davanın konusuyla doğrudan ilgili olması ve ispatlanmak istenen vakıa ile sınırlı olması gerekir. Örneğin, bir işe iade davasında, çalışanın iş akdinin feshine gerekçe gösterilen sağlık sorunuyla ilgili E-Nabız kayıtları delil olabilirken, ilgisiz diğer tüm sağlık geçmişinin dosyaya sunulması “ölçülülük” ilkesine aykırı olacaktır.
Uygulamada E-Nabız Verilerinin Rolü
E-Nabız kayıtları, özellikle tıbbi uygulama hatası (malpraktis) davalarında, iş kazaları ve meslek hastalıklarına ilişkin davalarda, sigorta uyuşmazlıklarında ve velayet davaları gibi kişinin sağlık durumunun önemli olduğu hukuki süreçlerde kritik bir rol oynayabilir. Bu veriler, bir tedavinin uygulanıp uygulanmadığını, uygulanan tedavinin tıbbi standartlara uygunluğunu, hastanın tıbbi geçmişini ve hastalığın seyrini ispatlamada önemli bir araç olabilir.
Sonuç ve Değerlendirme
E-Nabız verileri, dijital birer sağlık karnesi olarak hukuki uyuşmazlıklarda önemli bir ispat aracıdır. Ancak bu verilerin “özel nitelikli kişisel veri” olduğu unutulmamalıdır. Mahkemelerde delil olarak kullanılabilmeleri, başta hukuka uygun olarak elde edilme ve veri sahibinin mahremiyet hakkına saygı gösterilmesi olmak üzere sıkı şartlara bağlıdır. Hem hastaların hem de hekimlerin, bu dijital kayıtların hukuki sonuçları ve delil niteliği hakkında bilgi sahibi olması, hak kayıplarının önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
“`
Anahtar Kelime : e nabız hukuki delil
