Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp (GETAT) uygulamaları, modern tıp yöntemlerini destekleyici bir yaklaşım olarak Türkiye’de ve dünyada giderek daha fazla ilgi görmektedir. Ancak bu uygulamaların hukuki bir çerçeveye oturtulması, hem hastaların hem de hekimlerin hak ve sorumluluklarının korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Türkiye’de GETAT, Sağlık Bakanlığı’nın 27 Ekim 2014 tarihli yönetmeliği ile yasal bir zemine kavuşmuştur. Bu düzenleme, GETAT uygulamalarının kimler tarafından, hangi koşullarda ve nerede yapılabileceğini net bir şekilde belirlemektedir.
GETAT Uygulamalarında Yasal Yetki ve Sorumluluklar
GETAT uygulamaları, hukuken “tıbbi müdahale” olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle, bu alanda faaliyet gösterecek kişilerin belirli yetkinliklere sahip olması zorunludur. Mevzuata göre, GETAT uygulamaları yalnızca tıp doktorları ve kendi alanlarıyla sınırlı olmak kaydıyla diş hekimleri tarafından yapılabilir. Hekim olmayan kişilerin bu tür uygulamaları yapması, yetkisiz tıbbi müdahale olarak değerlendirilmekte ve yasal sorumluluk doğurmaktadır.
Ayrıca, ilgili hekimin GETAT uygulaması yapabilmesi için Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş eğitim merkezlerinden ilgili alana yönelik sertifika almış olması gerekmektedir. Bu uygulamalar, yine Sağlık Bakanlığı’ndan ruhsat almış olan hastane veya GETAT üniteleri gibi sağlık kuruluşlarında gerçekleştirilmelidir. Ruhsatsız yerlerde yapılan işlemler hukuka aykırı kabul edilir ve hem cezai hem de hukuki sorumluluk doğurur.
Aydınlatılmış Onamın Önemi
Her tıbbi müdahalede olduğu gibi, GETAT uygulamalarında da hastanın “aydınlatılmış onamı” esastır. Hekim, hastasına uygulanacak yöntemin ne olduğunu, potansiyel faydalarını, olası risklerini, yan etkilerini ve modern tıptaki alternatiflerini tüm detaylarıyla anlatmakla yükümlüdür. Bu bilgilendirmenin ardından hastadan yazılı bir onam alınması, olası bir hukuki uyuşmazlıkta ispat kolaylığı açısından kritik bir rol oynar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, aydınlatma yükümlülüğünün gereği gibi yerine getirildiğinin ispatı hekime aittir. Hastanın özerkliğine saygı, bu sürecin temelini oluşturur ve hasta, riskleri anladıktan sonra tedaviyi kabul etme veya reddetme hakkına sahiptir.
Tıbbi Hata (Malpraktis) ve Hukuki Sonuçları
GETAT uygulamaları sırasında meydana gelebilecek olumsuz sonuçlar, tıbbi uygulama hatası (malpraktis) kapsamında değerlendirilebilir. Tıbbi standartlara aykırı yapılan uygulamalar, bilgi ve beceri eksikliği veya gerekli özenin gösterilmemesi gibi durumlar hekimin sorumluluğunu doğurur. Yargıtay kararlarında, hekimin en hafif kusurundan dahi sorumlu olduğu ve hastanın zarar görmemesi için mesleki tüm şartları yerine getirmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
- Tazminat Sorumluluğu: Uygulama sonucunda hastanın bedensel veya ruhsal bir zarara uğraması halinde, hekim veya ilgili sağlık kuruluşu aleyhine Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.
- Cezai Sorumluluk: Hatalı uygulama sonucunda yaralanma veya ölüm gibi neticelerin meydana gelmesi durumunda, hekim hakkında taksirle yaralama veya taksirle ölüme sebebiyet verme gibi suçlardan dolayı ceza davası açılması gündeme gelebilir.
- İdari ve Mesleki Sorumluluk: Ayrıca, ilgili mevzuata aykırı davranan hekimler hakkında bağlı bulundukları meslek odaları tarafından disiplin soruşturması başlatılabilir ve idari yaptırımlar uygulanabilir.
Sonuç: Hukuki Çerçeveye Uyumun Önemi
Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp uygulamaları, doğru ve yasal çerçevede yapıldığında önemli bir sağlık hizmeti potansiyeli taşımaktadır. Ancak bu alanda faaliyet gösteren hekimlerin, Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen yönetmeliklere, tıbbi standartlara ve etik kurallara titizlikle uyması zorunludur. Hasta haklarına saygı, aydınlatılmış onam sürecinin eksiksiz işletilmesi ve yetkinlik sınırlarının bilincinde hareket edilmesi, olası hukuki ve cezai sorumlulukların önüne geçmek için hayati öneme sahiptir. Hastaların ise hizmet alacakları hekimin ve merkezin yetkinliğini ve ruhsat durumunu sorgulaması, kendi haklarının korunması adına en temel adımı oluşturmaktadır.
Anahtar Kelime : sağlık hukuku
