Giyilebilir sağlık teknolojileri, özellikle akıllı saatler, günlük yaşantımızın ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Adım sayımızdan kalp atış hızımıza, uyku düzenimizden kan oksijen seviyemize kadar birçok veriyi anlık olarak takip etme imkanı sunan bu cihazlar, sağlık takibini kolaylaştırsa da beraberinde önemli bir hukuki soruyu gündeme getirmektedir: Mahremiyetimizin en hassas parçasını oluşturan sağlık verilerimiz ne kadar güvende?
Akıllı Saatlerin Topladığı Veriler Hukuken Ne Anlama Geliyor?
Akıllı saatler tarafından toplanan kalp atış hızı, uyku düzeni, yakılan kalori ve konum bilgileri gibi verilerin büyük bir kısmı, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında “kişisel veri” niteliğindedir. Hatta kalp ritmi, kan oksijen doygunluğu gibi doğrudan bireyin fiziksel ve ruhsal sağlığına ilişkin bilgiler, KVKK’nın 6. maddesi uyarınca “özel nitelikli kişisel veri” olarak kabul edilir. Bu veriler, daha hassas bir korumaya tabidir çünkü ifşa olmaları durumunda kişinin ayrımcılığa uğramasına neden olabilecek niteliktedir.
Özel Nitelikli Sağlık Verilerinin İşlenme Şartları
KVKK, özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesini katı kurallara bağlamıştır. Kural olarak bu verilerin işlenebilmesi için ilgili kişinin “açık rızası” zorunludur. Açık rıza, belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan bir onay beyanıdır. Akıllı saat kullanıcısının, hangi verisinin ne amaçla, ne kadar süreyle ve kim tarafından işleneceğini net bir şekilde bilerek onay vermesi gerekir.
Ancak kanun, bazı istisnai durumlarda açık rıza aranmaksızın sağlık verilerinin işlenmesine izin vermektedir. Bu istisnalar şunlardır:
- Kamu sağlığının korunması
- Koruyucu hekimlik
- Tıbbî teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi
- Sağlık hizmetleri ile finansmanının planlanması ve yönetimi
Bu faaliyetlerin de ancak sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişiler veya yetkili kurum ve kuruluşlar (hekimler, hastaneler, Sağlık Bakanlığı gibi) tarafından yürütülmesi şarttır. Giyilebilir teknoloji şirketlerinin bu istisnalardan doğrudan yararlanması genellikle mümkün değildir.
Kullanıcı (Hasta) ve Hekimler İçin Hak ve Sorumluluklar
Giyilebilir teknolojilerin yaygınlaşması, hem kullanıcılar hem de bu verileri teşhis ve tedavi süreçlerinde dikkate alabilecek hekimler için yeni sorumluluklar doğurmaktadır.
Kullanıcıların Veri Hakları
Akıllı saat kullanıcıları, KVKK kapsamında geniş haklara sahiptir. Bu hakların başında, cihaz üreticisi ve uygulama geliştiricisi olan “veri sorumlusundan” şunları talep etme hakkı gelir:
- Kişisel sağlık verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme
- Verileri işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme
- Verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme
- Verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme
- Verilerin eksik veya yanlış işlenmiş olması hâlinde bunların düzeltilmesini isteme
- Kanunun öngördüğü şartlar çerçevesinde kişisel verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme
Kullanıcılar, bu haklarını kullanmadan önce hizmet sözleşmelerini ve gizlilik politikalarını dikkatle incelemeli, hangi verilerinin toplanmasına ve ne şekilde kullanılmasına izin verdiklerini bilmelidir.
Hekimlerin Yaklaşımı Nasıl Olmalı?
Hastaların akıllı saatlerinden elde ettikleri verileri hekimleriyle paylaşmaları giderek yaygınlaşmaktadır. Hekimler bu verileri bir ön bilgi olarak değerlendirebilse de bu cihazların tıbbi bir tanı aracı olmadığını unutmamalıdır. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, hekimin teşhis ve tedavi sürecindeki sorumluluğu, tıp biliminin genel kabul görmüş standartlarına ve yöntemlerine dayanır. Akıllı saat verileri, bu standartların yalnızca bir parçası veya destekleyici bir unsuru olabilir, tek başına bir dayanak teşkil etmez.
Bir hekim, hastasının paylaştığı bu verileri hasta dosyasına kaydettiğinde, bu veriler de KVKK ve Hasta Hakları Yönetmeliği uyarınca korunması gereken sır niteliğindeki sağlık verilerine dönüşür. Bu verilerin hastanın rızası olmaksızın üçüncü kişilerle paylaşılması, hekimin hukuki ve cezai sorumluluğunu doğurabilir.
Sonuç ve Değerlendirme
Giyilebilir sağlık teknolojileri, bireylerin kendi sağlıkları hakkında daha fazla bilgi sahibi olmalarını sağlayan önemli bir yeniliktir. Ancak bu teknolojinin sunduğu kolaylıklar, veri mahremiyeti ve güvenliği risklerini de beraberinde getirir. Kullanıcıların, kişisel verilerinin kontrolünü elden bırakmamak için bilinçli olmaları, hizmet sağlayıcıların ise KVKK’ya tam uyum içinde şeffaf politikalar izlemesi esastır. Hukuki düzenlemeler, teknolojinin hızına paralel olarak güncellenmeye devam ederken, hem hastaların hem de hekimlerin bu dijital çağda hak ve yükümlülüklerinin farkında olması büyük önem taşımaktadır.
“`
Anahtar Kelime : akıllı saat sağlık verisi
