Hastane Kaynaklı Enfeksiyon (Nozokomiyal Enfeksiyon) Nedir?
Hastane kaynaklı enfeksiyonlar, diğer adıyla nozokomiyal enfeksiyonlar, bir hastanın hastaneye yattıktan 48-72 saat sonra veya taburcu olduktan sonraki 10 gün içinde gelişen enfeksiyonlardır. Bu enfeksiyonlar, hastanın hastaneye başvuru anında mevcut olmayan veya kuluçka döneminde bulunmayan enfeksiyonları kapsar. Hastaneler, doğaları gereği birçok mikroorganizmayı barındırır ve bağışıklık sistemi zayıflamış hastalar için riskli bir ortam oluşturabilir. Yoğun bakım üniteleri, bu enfeksiyonların en sık görüldüğü yerlerin başında gelmektedir.
Hastane Enfeksiyonları Bir Komplikasyon mudur, Tıbbi Hata mı?
Sağlık hukukunda “komplikasyon” ve “tıbbi hata (malpraktis)” ayrımı oldukça önemlidir. Komplikasyon, tıbbi standartlara uygun bir müdahale yapılmasına rağmen ortaya çıkabilen, öngörülebilir ancak her zaman önlenemeyen istenmeyen sonuçlardır. Hekim, gerekli tüm özeni göstermesine rağmen gelişen komplikasyonlardan kural olarak sorumlu tutulmaz. Ancak hastane enfeksiyonları, genellikle önlenebilir riskler olarak kabul edilir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, bir hastanede enfeksiyon gelişmesi durumunda bu durumun bir komplikasyon olduğu değil, bir tıbbi uygulama hatası olduğu karinesi kabul edilmektedir.
Hastane Enfeksiyonlarında Sorumluluğun Hukuki Dayanağı
Hastane enfeksiyonlarından doğan zararlarda hastanenin sorumluluğu, “organizasyon kusuru” ilkesine dayanır. Hastane işletmecisi, hastalarına sağlıklı ve hijyenik bir ortam sunmak, enfeksiyonları önlemek için gerekli tüm tedbirleri almakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, sadece hekimin veya hemşirenin kişisel özenini değil, bütün bir sistemin hatasız işlemesini kapsar. Bu kapsamda hastane; yeterli ve eğitimli personel istihdam etmek, hijyen ve sterilizasyon kurallarını eksiksiz uygulamak ve denetlemek, gerekli teknik donanımı sağlamak zorundadır.
- Özel Hastanelerin Sorumluluğu: Hasta ile özel hastane arasında “hastaneye kabul sözleşmesi” kurulur. Bu sözleşme, hem tıbbi müdahaleyi hem de otelcilik hizmetlerini (yatış, temizlik vb.) içerir. Enfeksiyon durumunda sorumluluk, bu sözleşmeye aykırılık ve Türk Borçlar Kanunu’nun haksız fiil ve adam çalıştıranın sorumluluğuna ilişkin genel hükümlerine dayanır.
- Kamu Hastanelerinin (Devlet, Üniversite) Sorumluluğu: Kamu hastanelerinde gerçekleşen enfeksiyon vakalarında devletin sorumluluğu “hizmet kusuru” esasına dayanır. İdare (devlet), sunduğu sağlık hizmetinin kötü işlemesi, eksik işlemesi veya hiç işlememesi nedeniyle doğan zararlardan sorumludur. Bu durumda dava, idare mahkemelerinde “tam yargı davası” olarak açılır.
İspat Yükü Kimdedir?
Hastane enfeksiyonu davalarında en kritik konulardan biri ispat yüküdür. Normal şartlarda “iddia eden ispatla mükelleftir” ilkesi geçerli olsa da, Yargıtay bu tür davalarda ispat yükünü hastane tarafına yüklemiştir. Yani, enfeksiyon kapan hasta, enfeksiyonun hastanede geliştiğini ortaya koyduktan sonra, hastane yönetimi enfeksiyonu önlemek için bilimsel standartlara uygun tüm hijyen ve dezenfeksiyon önlemlerini aldığını, personelini denetlediğini ve herhangi bir kusuru olmadığını ispatlamak zorundadır. Hastane, bu ispatı gerçekleştiremezse sorumlu kabul edilir.
Tazminat Süreci ve Talep Edilebilecek Haklar
Hastane kaynaklı bir enfeksiyon nedeniyle zarara uğrayan hasta veya duruma göre hasta yakınları, maddi ve manevi tazminat davası açma hakkına sahiptir. İzmir’de yaşayan bir hasta, bu tür bir dava için enfeksiyonun yaşandığı hastanenin bulunduğu yerdeki mahkemeye başvurabilir.
- Maddi Tazminat: Bu tazminat, enfeksiyon nedeniyle yapılan tüm ek tedavi masrafları, ilaç giderleri, hastane ve bakım masrafları, iş gücü kaybından doğan kazanç kayıpları ve ekonomik geleceğin sarsılmasından kaynaklanan zararları kapsar.
- Manevi Tazminat: Hastanın, enfeksiyon nedeniyle yaşadığı fiziksel acı, elem, keder, yaşama sevincindeki azalma ve psikolojik yıpranma için manevi tazminat talep edilebilir.
Kamu hastanelerine karşı dava açmadan önce, zararın öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her halde olaydan itibaren 5 yıl içinde ilgili idareye (Sağlık Bakanlığı) yazılı olarak başvurarak tazminat talebinde bulunmak bir dava şartıdır. İdarenin cevabı veya cevapsız bırakması üzerine idare mahkemesinde dava açılabilir. Özel hastaneler için ise görevli mahkeme genellikle Tüketici Mahkemeleridir.
“`
Anahtar Kelime : hastane enfeksiyonu hukuki sorumluluk
