Tıbbi uygulama hatası, diğer adıyla malpraktis, bir hekimin teşhis, tedavi veya bakım sürecinde standart tıp uygulamalarından sapması, bilgi veya beceri eksikliği göstermesi sonucu hastanın zarar görmesi durumudur. Böyle bir durumda hastaların veya hasta yakınlarının maddi ve manevi zararlarının tazmini için dava açma hakkı doğmaktadır. Ancak bu sürecin en kritik adımlarından biri, davanın doğru mahkemede açılmasıdır. Görevli ve yetkili mahkemenin doğru belirlenmesi, davanın usulden reddedilmesini önleyerek hak kaybının önüne geçilmesi açısından büyük önem taşır.
Görevli Mahkemenin Belirlenmesi: Sağlık Hizmeti Nereden Alındı?
Hekim hatası davalarında görevli mahkeme, sağlık hizmetinin alındığı kurumun niteliğine göre değişiklik gösterir. Bu ayrım, davanın idari yargıda mı yoksa adli yargıda mı görüleceğini belirler.
1. Kamu Sağlık Kuruluşları (Devlet ve Üniversite Hastaneleri)
Devlet hastaneleri, üniversite hastaneleri veya aile hekimlikleri gibi kamuya ait sağlık kurumlarında çalışan hekimlerin hatalı tıbbi müdahaleleri, idarenin “hizmet kusuru” olarak kabul edilir. Bu nedenle, bu kurumlarda yaşanan bir hekim hatası nedeniyle doğrudan hekime dava açılamaz. Dava, hizmeti sunan idareye, yani Sağlık Bakanlığı’na veya ilgili üniversite rektörlüğüne karşı açılmalıdır. Bu tür davalarda görevli mahkeme İdare Mahkemeleridir. Bu dava türü “tam yargı davası” olarak adlandırılır.
Önemli bir husus, dava açılmadan önce ilgili idareye başvurarak zararın tazmininin talep edilmesi, idarenin bu talebi reddetmesi veya cevap vermemesi durumunda dava yoluna gidilmesi gerektiğidir.
2. Özel Sağlık Kuruluşları (Özel Hastane, Tıp Merkezi, Muayenehane)
Özel bir hastanede, tıp merkezinde veya hekimin kendi muayenehanesinde gerçekleşen tıbbi uygulama hatalarında durum farklıdır. Hasta ile özel sağlık kuruluşu veya hekim arasındaki ilişki, bir hizmet veya vekalet sözleşmesi olarak kabul edilir. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca sağlık hizmetleri de bir tüketici işlemi sayıldığından, bu tür davalarda görevli mahkeme Tüketici Mahkemeleridir. Dava, hem hatayı yapan hekime hem de işletici olan özel hastaneye karşı birlikte açılabilir.
- İstisna: Eğer dava, hekimin mesleki zorunlu mali sorumluluk sigortasını yapan sigorta şirketine doğrudan yöneltilirse, bu durumda görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olmaktadır.
Yetkili Mahkemenin Belirlenmesi: Dava Coğrafi Olarak Nerede Açılacak?
Görevli mahkeme belirlendikten sonra, davanın coğrafi olarak hangi yerdeki mahkemede açılacağını ifade eden “yetkili mahkeme” saptanmalıdır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre genel yetki kuralı, davanın davalının yerleşim yerindeki mahkemede açılmasıdır.
Ancak hekim hatası davalarında davacıya kolaylık sağlayan özel yetki kuralları da mevcuttur. Buna göre İzmir’de yaşayan bir hasta için yetkili mahkeme seçenekleri şunlar olabilir:
- Genel Yetkili Mahkeme: Davalı olan hekimin veya özel hastanenin İzmir’deki yerleşim yeri (merkezinin bulunduğu yer) mahkemesi.
- Sözleşmenin İfa Edildiği Yer Mahkemesi: Tıbbi müdahalenin (ameliyat, tedavi vb.) yapıldığı yer olan İzmir mahkemeleri.
- Haksız Fiilin İşlendiği Yer Mahkemesi: Hatalı tıbbi uygulamanın gerçekleştiği yer olan İzmir mahkemeleri.
- Zararın Meydana Geldiği Yer Mahkemesi: Zararın ortaya çıktığı veya çıkma ihtimalinin bulunduğu yer mahkemesi.
- Zarar Görenin Yerleşim Yeri Mahkemesi: Davacı olan hastanın kendi yerleşim yeri olan İzmir mahkemesi (Tüketici davaları için).
Özetle İzmir İçin Yol Haritası
İzmir’de bir hekim hatası mağduruysanız, davanızı açacağınız mahkeme şu şekilde özetlenebilir:
- Eğer tıbbi müdahale İzmir’deki bir devlet veya üniversite hastanesinde yapıldıysa, dava Sağlık Bakanlığı’na veya ilgili rektörlüğe karşı İzmir İdare Mahkemesi’nde açılmalıdır.
- Eğer müdahale İzmir’deki bir özel hastane veya muayenehanede gerçekleştiyse, dava hekim ve/veya hastaneye karşı İzmir Tüketici Mahkemesi’nde açılmalıdır.
Hekim hatası davaları, hem tıbbi hem de hukuki açıdan karmaşık ve teknik bilgi gerektiren süreçlerdir. Davanın doğru mahkemede açılması, sürecin ilk ve en önemli adımıdır. Bu nedenle, hak kayıplarını önlemek ve süreci doğru yönetmek adına bir sağlık hukuku avukatından profesyonel destek alınması büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : hekim hatasi
