Tıbbi uygulamalarda hekimin bilgi, beceri eksikliği veya ihmali sonucu hastanın zarar görmesi “hekim hatası” veya “malpraktis” olarak adlandırılmaktadır. Bu gibi durumlarda, zarar gören hasta veya yakınlarının hukuki haklarını araması mümkündür. Hekim hatası iddiasıyla savcılığa suç duyurusunda bulunmak, bu hukuki yollardan biridir ve ceza davası sürecini başlatabilir. Bu süreç, tazminat davalarından ayrı olarak hekimin cezai sorumluluğunu belirlemeyi amaçlar.
Hekim Hatası Nedeniyle Savcılık Şikayetinin Şartları
Bir hekimin eyleminin ceza hukuku kapsamında sorumluluk doğurabilmesi için öncelikle bu eylemin kanunda suç olarak tanımlanmış olması gerekir. Tıbbi uygulama hataları genellikle Türk Ceza Kanunu’nda yer alan “taksirle yaralama” veya “taksirle ölüme neden olma” suçları kapsamında değerlendirilir. Bu suçların oluşabilmesi için hekimin “taksir” ile yani dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranarak öngörülebilir bir neticeyi öngörmemesi sonucu zarara neden olması gerekir.
Şikayet sürecinin başlatılabilmesi için temel şartlar şunlardır:
- Hukuka Aykırı Fiil: Hekimin gerçekleştirdiği tıbbi müdahalenin, tıp biliminin genel kabul görmüş standart ve kurallarına aykırı olması gerekir. Bilgisizlik, deneyimsizlik veya ihmal sonucu yapılan hatalı uygulamalar bu kapsamdadır.
- Zarar: Hastanın vücut bütünlüğünde veya sağlığında bir bozulma meydana gelmiş ya da hasta hayatını kaybetmiş olmalıdır.
- Nedensellik (İlliyet) Bağı: Meydana gelen zarar ile hekimin hukuka aykırı eylemi arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi bulunmalıdır.
- Kusur (Taksir): Hekimin, mesleğinin gerektirdiği dikkat ve özeni göstermeyerek zararlı sonuca sebep olması gerekir.
Kamu ve Özel Sektör Ayrımı
Savcılık şikayeti sürecinde hekimin çalıştığı kurum önem arz eder. Özel bir sağlık kuruluşunda veya kendi muayenehanesinde çalışan hekim hakkında doğrudan savcılığa suç duyurusunda bulunulabilir. Ancak, kamu hastanelerinde (devlet, üniversite hastanesi vb.) görevli hekimler için durum farklıdır. Kamu görevlisi sayıldıkları için haklarında soruşturma başlatılabilmesi, ilgili idari merciden (örneğin, Mesleki Sorumluluk Kurulu) soruşturma izni alınmasına bağlıdır.
Delillerin Toplanması ve İspat
Hekim hatası iddialarında ispat yükümlülüğü temel olarak şikayetçiye aittir. Soruşturma ve dava sürecinde başarıya ulaşmak için somut delillerin toplanması kritik öneme sahiptir. Başlıca deliller şunlardır:
- Tıbbi Kayıtlar: Hasta dosyası, epikriz raporları, ameliyat notları, tahlil ve radyoloji sonuçları gibi tüm tıbbi belgeler temel delillerdir.
- Bilirkişi Raporları: Ceza yargılamasında en önemli delillerden biri, Adli Tıp Kurumu veya üniversitelerin ilgili anabilim dallarından alınacak olan uzman bilirkişi raporlarıdır. Bu raporlarda, hekimin uygulamasının tıp standartlarına uygun olup olmadığı, bir hata veya ihmal bulunup bulunmadığı ve zararla eylem arasındaki nedensellik bağı bilimsel olarak değerlendirilir.
- Tanık Beyanları: Olay hakkında bilgi sahibi olan diğer sağlık personeli veya hasta yakınlarının ifadeleri de delil olarak kullanılabilir.
Zamanaşımı Süreleri
Hekim hatasından kaynaklanan ceza davalarında zamanaşımı süreleri, işlenen suçun niteliğine göre değişmektedir. Türk Ceza Kanunu uyarınca; taksirle yaralama suçlarında dava zamanaşımı süresi 8 yıl, taksirle ölüme neden olma suçunda ise 15 yıldır. Taksirle yaralama suçu genellikle şikayete bağlıdır ve şikayet süresi, fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren 6 aydır. Ancak suçun bilinçli taksirle işlenmesi gibi bazı nitelikli hallerde şikayet aranmaz. Taksirle öldürme suçu ise şikayete tabi değildir, savcılık tarafından re’sen soruşturulur.
Ceza Davasının Uzamış Zamanaşımının Tazminat Davasına Etkisi
Hekimin eylemi aynı zamanda suç teşkil ediyorsa, ceza davası için öngörülen daha uzun zamanaşımı süreleri, hukuk mahkemelerinde açılacak maddi ve manevi tazminat davaları için de uygulanabilir. Bu durum, “uzamış ceza zamanaşımı” olarak adlandırılır ve mağdura haklarını aramak için daha uzun bir süre tanır.
Maddi ve Manevi Tazminat Hakkı
Ceza davası, hekimin cezai sorumluluğunu belirleyerek bir ceza alıp almayacağını karara bağlar. Ancak bu dava, hastanın uğradığı maddi ve manevi zararları doğrudan karşılamaz. Zararların tazmini için ayrıca hukuk mahkemelerinde (görevli mahkeme olayın niteliğine göre Tüketici Mahkemesi veya Asliye Hukuk Mahkemesi olabilir) veya hekim kamu görevlisi ise idare mahkemelerinde (tam yargı davası) tazminat davası açılması gerekmektedir.
Neler Talep Edilebilir?
- Maddi Tazminat: Hatalı tıbbi uygulama nedeniyle yapılan tüm tedavi ve hastane masrafları, ilaç giderleri, çalışma gücü kaybından doğan zararlar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından kaynaklanan kayıplar talep edilebilir. Ölüm halinde ise ölenin desteğinden yoksun kalanların zararları ve cenaze giderleri istenebilir.
- Manevi Tazminat: Hastanın çektiği bedensel acı, elem, ızdırap ve yaşama sevincindeki azalma nedeniyle manevi tazminat talep edilebilir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmaması, ancak yaşanan acıyı bir nebze de olsa hafifletecek ölçüde olması gözetilmektedir.
Sonuç olarak, hekim hatası iddiasıyla savcılığa başvurmak, hem hekimin cezai sorumluluğunun belirlenmesi hem de daha sonra açılacak tazminat davası için önemli bir adım niteliğindedir. Sürecin karmaşıklığı ve hukuki detayları nedeniyle bir sağlık hukuku avukatından profesyonel destek alınması, hak kayıplarının önlenmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : hekim hatası savcılık şikayeti
