Hekimlik mesleği, doğası gereği yüksek bir dikkat ve özen yükümlülüğü barındırır. Tıbbi müdahaleler sırasında ortaya çıkabilecek istenmeyen sonuçlar, hekimlerin hukuki ve cezai sorumluluklarıyla yüzleşmelerine neden olabilir. Bu noktada, hekimleri mesleki faaliyetlerinden doğabilecek tazminat taleplerine karşı koruyan “Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası”, hem hekimler hem de hastalar için önemli bir güvence mekanizmasıdır.
Hekim Mesleki Sorumluluk Sigortası Nedir ve Neden Zorunludur?
Hekim mesleki sorumluluk sigortası, hekimlerin, diş hekimlerinin ve tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanların, mesleklerini icra ederken yapabilecekleri hata veya ihmaller (malpraktis) sonucu hastaların uğrayacağı zararları karşılamayı amaçlayan bir sigorta türüdür. [7, 9, 14] Türkiye’de bu sigortanın yaptırılması, 1219 sayılı Kanun’un Ek 12. maddesi uyarınca hem kamu hem de özel sektörde çalışan tüm hekimler için zorunlu tutulmuştur. [7, 14] Bu zorunluluk, hastaların bir tıbbi hata sonucu uğradıkları zararların tazmin edilmesini güvence altına alırken, hekimleri de büyük mali yükler altına girmekten korumayı hedefler.
Sigorta Teminatının Kapsamı Neleri İçerir?
Bu sigortanın temel amacı, hekimin mesleki faaliyeti sırasında neden olduğu zararlara bağlı olarak ortaya çıkan tazminat taleplerini karşılamaktır. Sigorta poliçesinin teminat kapsamı genel olarak şu unsurları içerir:
- Maddi ve Manevi Tazminat Talepleri: Sigorta, hastanın hatalı tıbbi uygulama nedeniyle uğradığı bedensel zararlar (tedavi masrafları, çalışma gücü kaybı vb.) ve bu durumun yarattığı manevi sıkıntılar (acı, elem, keder) için talep edilen tazminatları poliçe limitleri dahilinde karşılar. [6, 12]
- Yargılama Giderleri ve Avukatlık Ücretleri: Hekim aleyhine açılan bir dava sürecinde ortaya çıkan mahkeme masrafları, avukatlık ücretleri ve faiz gibi giderler de teminat kapsamındadır. [7, 13, 15]
- Geriye Dönük Koruma: Poliçe, sözleşme süresi içinde yapılan tazminat taleplerini karşılarken, bu talebin kaynağı olan olayın, sözleşme tarihinden önceki belirli bir dönemde (genellikle on yıllık) gerçekleşmiş olmasını da kapsayabilir. Ancak bu geriye dönük korumanın başlangıcı 30 Temmuz 2009’dan önce olamaz ve sigortasız kalınan dönemler kapsam dışıdır. [7, 13]
- Mesleğe Son Verilmesi Halinde Koruma: Hekimin mesleki faaliyetine son vermesi durumunda, son sigorta sözleşmesi dönemindeki faaliyetlerinden kaynaklanabilecek ve sözleşmenin bitiminden sonraki iki yıl içinde ortaya çıkabilecek talepler de teminat altındadır. [7, 15]
Teminat Kapsamı Dışında Kalan Haller
Her sigorta poliçesinde olduğu gibi, hekim mesleki sorumluluk sigortasının da teminat sağlamadığı durumlar mevcuttur. “Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları” çerçevesinde teminat dışı bırakılan başlıca haller şunlardır:
- Kasti Hareketler: Hekimin hastaya kasten zarar verdiği durumlar sigorta kapsamı dışındadır. Sigorta, yalnızca ihmal veya kusurdan kaynaklanan zararları temin eder. [3, 14, 16]
- Mesleki Faaliyet Dışındaki Eylemler: Poliçede tanımlanan ve sınırları hukuk ile etik kurallarla belirlenmiş mesleki faaliyetin dışındaki eylemlerden kaynaklanan zararlar karşılanmaz. [3, 15, 16]
- Alkol ve Uyuşturucu Madde Etkisi: Hekimin mesleğini alkol, uyuşturucu veya narkotik maddelerin etkisi altında icra ederken sebep olduğu zararlar teminat dışıdır. [14, 16, 19]
- İdari ve Adli Para Cezaları: Sigorta, hekime verilen idari veya adli para cezalarını ve cezai şartları kapsamaz. [14, 15, 18]
- Mevzuat Dışı Deneyler: İlgili mevzuatla belirlenen çerçeve dışında yapılan her türlü tıbbi deneyden kaynaklanan tazminat talepleri de kapsam dışıdır. [15]
Uygulamada Hukuki Değerlendirme ve Yargıtay’ın Yaklaşımı
Hekimin hukuki sorumluluğunun temelinde, hasta ile hekim arasındaki ilişkinin bir “vekâlet sözleşmesi” olarak kabul edilmesi yatar. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, hekim bir vekil gibi özenle hareket etmekle yükümlüdür. [2, 5] Bu özen borcu, tıp biliminin güncel standartlarına ve tecrübelere uygun davranmayı gerektirir. Yargıtay, hekimin sorumluluğu için “en hafif kusurun” dahi yeterli olduğunu ve bu durumda zararın tamamından sorumlu tutulması gerektiğini kabul etmektedir. [2] Yani, hekimin ihmalinin küçük veya büyük olması, sorumluluğun doğması açısından bir fark yaratmaz. [5]
Mesleki sorumluluk sigortası, işte bu geniş sorumluluk çerçevesinde hekime hukuki bir koruma kalkanı sağlar. Bir tazminat talebi ile karşılaşıldığında, sigorta şirketi, rizikonun gerçekleştiği andan (tazminat talebinin hekime veya doğrudan sigortacıya ulaştığı an) itibaren sürece dahil olur. [10, 15] Hekimin, kendisine bir talep ulaştığında durumu derhal sigortacıya bildirmesi, hukuki sürecin sağlıklı işlemesi için kritik öneme sahiptir. [7, 18] Bu sigorta, hekimin mali güvenliğini sağlarken, hastanın da hakkı olan tazminata daha kolay ve güvenceli bir şekilde ulaşmasına olanak tanır.
“`
Anahtar Kelime : mesleki sorumluluk sigortası hekim
