Dijital pazarlamanın hızla geliştiği günümüzde, “influencer” olarak adlandırılan sosyal medya içerik üreticileri, tüketici kararlarını etkileyen en güçlü aktörler haline gelmiştir. Bu durum, hasta portföyünü genişletmek isteyen ağız ve diş sağlığı poliklinikleri ile diş hekimlerini de influencer iş birliklerine yöneltmektedir. Ancak sağlık sektörü, ticari pazarlama stratejilerinin doğrudan uygulanabileceği bir alan değildir. Türkiye’de sağlık hizmetlerinin tanıtımı, kamu sağlığının korunması ve meslek etiğinin zedelenmemesi amacıyla katı yasal sınırlara tabidir.
Sağlık Hukukunda Reklam ve Tanıtım Ayrımı
Sağlık hukukunda reklam ve tanıtım kavramları birbirinden tamamen farklı hukuki rejimlere tabidir. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümleri uyarınca, sağlık hizmetlerinin her türlü açık veya örtülü reklamının yapılması kesin olarak yasaklanmıştır. Diş hekimleri ve klinikleri için izin verilen tek faaliyet, toplumu doğru bilgilendirme sınırları içerisinde kalmaktır.
12 Kasım 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik, bu sınırları netleştirmiştir. Yönetmeliğe göre tanıtım ve bilgilendirme; hastayı yönlendirmeyen, talep yaratmayan, yanıltıcı olmayan ve ticari reklam niteliği taşımayan içeriklerle sınırlıdır. Klinikler yalnızca uzmanlık dallarını, iletişim bilgilerini ve sağlığı koruyucu bilimsel bilgileri paylaşabilirler.
Diş Kliniklerinin Influencer İş Birlikleri Hukuken Mümkün mü?
Bir influencer aracılığıyla yapılan iş birlikleri, doğası gereği ticari bir amaca ve kitleleri belirli bir hizmete yönlendirmeye hizmet eder. Bu nedenle, influencer’ların bir diş kliniğine giderek tedavi süreçlerini paylaşması, klinik veya hekim tavsiye etmesi ya da memnuniyet belirtmesi doğrudan örtülü reklam kapsamına girmektedir. Hukuki açıdan bakıldığında, influencer aracılığıyla diş kliniği tanıtımı yapılması kural olarak yasaktır.
“Örtülü Reklam” Yasağı ve Sponsorlu Paylaşımlar
Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği ile sağlık mevzuatı, gizli pazarlama faaliyetlerini engellemektedir. Influencer’lar tarafından “sponsorlu”, “iş birliği” veya “hediye” etiketleriyle ya da bu ibareler olmadan yapılan klinik paylaşımları, hastaları doğrudan ilgili kliniğe yönlendirdiği için denetime takılmaktadır. Yargıtay ve Danıştay’ın yerleşik içtihat prensiplerinde de vurgulandığı üzere, sosyal medyada ücret veya menfaat karşılığı profil yönlendirmesi yapmak ya da klinik tavsiye etmek açıkça reklam yasağı ihlalidir.
Hasta Deneyimleri ve “Öncesi-Sonrası” Görselleri
Birçok influencer, diş kliniklerinde yaptırdıkları implant veya diş beyazlatma gibi işlemlerin “öncesi ve sonrası” fotoğraflarını paylaşmaktadır. Mevzuat uyarınca, rıza olsa dahi talep yaratıcı nitelikte “öncesi-sonrası” görseli paylaşılması yasaktır. Bu paylaşımların influencer eliyle yapılması doğrudan haksız rekabet oluşturmaktadır. Ayrıca, hasta memnuniyeti ve teşekkür ifadelerinin yayınlanması da ilgili yönetmelik gereğince yasaklanmıştır.
Mevzuata Aykırılığın Yaptırımları
Influencer aracılığıyla usulsüz reklam yapan diş klinikleri ve hekimleri ciddi yaptırımlarla karşılaşabilir:
- İdari Para Cezaları: Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Reklam Kurulu, reklam yasağını ihlal eden paylaşımlar nedeniyle hem diş kliniğine hem de influencer’a idari para cezası uygulayabilir.
- Disiplin Cezaları: Türk Dişhekimleri Birliği (TDB) ve odaları, reklam yasağına aykırı davranan meslek mensupları hakkında disiplin soruşturması başlatarak para cezası veya meslekten geçici men cezası verebilir.
- Faaliyet Durdurma: Sağlık Bakanlığı, mevzuata aykırı tanıtım yapan özel sağlık kuruluşlarının faaliyetlerini veya ilgili internet içeriklerini geçici süreyle durdurma yetkisine sahiptir.
Sonuç
Özetle, diş hekimliği hizmetlerinin influencer’lar aracılığıyla ticari bir emtia gibi pazarlanması hukuken mümkün değildir. Diş hekimleri ve klinikleri, dijital görünürlüklerini sadece bilimsel ve bilgilendirici sınırlar içinde kalarak korumalıdır. Aksi takdirde, mesleki itibarın zarar görmesinin yanı sıra idari ve hukuki yaptırımlarla karşılaşılması kaçınılmaz olacaktır.
Anahtar Kelime : sağlık hukuku güncel
