Malpraktis Ceza Davası ve Hukuk Davası Farkı
Malpraktis, yani tıbbi uygulama hatası, hem hastalar hem hekimler açısından ciddi sonuçlar doğurabilen bir konudur. Tıbbi malpraktis iddialarında iki temel dava türü gündeme gelir: ceza davası ve hukuk davası. Bu yazıda, her iki dava türünün suç tipleri, şikayet süresi ve yargılama süreçleri açısından temel farklarını günlük bir dille ele alacağız.
Malpraktis Ceza Davası Nedir?
Malpraktis ceza davası, tıbbi hata sonucu ağır bir zarar veya ölüm meydana gelmesi halinde hekimin veya sağlık çalışanının Türk Ceza Kanunu’nda (TCK) düzenlenen bazı suçlardan dolayı ceza sorumluluğunun araştırıldığı davadır. Ceza davalarında hekim, “taksirle yaralama” (TCK m. 89) veya “taksirle öldürme” (TCK m. 85) suçlarından yargılanabilir. Taksir, kasıt olmadan, yani ihmal, dikkatsizlik veya tedbirsizlik ile zarar verilmesidir.
- Taksirle Yaralama: Hastanın vücut bütünlüğüne zarar gelmesi halinde gündeme gelir.
- Taksirle Öldürme: Hastanın hayatını kaybetmesi durumunda uygulanır.
Ceza Davasında Şikayet Süresi ve Süreç
Ceza davalarında şikayet süresi, suçun öğrenilmesinden itibaren genellikle 6 aydır. Ancak taksirle ölüme veya ağır yaralanmaya neden olma gibi bazı suçlarda savcılık re’sen soruşturma başlatabildiği için şikayete bağlı olmaksızın da dava açılabilir. Yargılama, Cumhuriyet savcısının hazırladığı iddianameyle başlar ve Ceza Mahkemesi’nde yürütülür.
Malpraktis Hukuk Davası Nedir?
Malpraktis hukuk davası ise, hekimin veya hastanenin uygulama hatası nedeniyle ortaya çıkan zararın tazmini amacıyla açılır. Bu davada amaç, mağdurun (çoğunlukla hasta veya yakınları) uğradığı maddi ve manevi zararın karşılanmasıdır. Türk Borçlar Kanunu’nun 49. maddesine göre, hukuka aykırı bir şekilde başkasına zarar veren kişi, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Hem kamu hastanelerine karşı (tam yargı davası) hem de özel sağlık kuruluşlarına karşı (tazminat davası) başvurulabilir.
- Maddi Tazminat: Tedavi masrafları, iş gücü kaybı veya gelir kaybı gibi somut zararlar talep edilir.
- Manevi Tazminat: Yaşanan elem, acı veya psikolojik zararlar için istenir.
Hukuk Davasında Zaman Aşımı ve Yargılama
Malpraktis hukuk davalarında zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl ve her hâlükârda olayın gerçekleşmesinden itibaren 10 yıl içinde dava açılması gerekir (6098 s. TBK m. 72). Yargılama, Asliye Hukuk veya Tüketici Mahkemesi’nde görülür. Kamu hastanelerinde ise İdare Mahkemesi görevlidir.
Ceza Davası ile Hukuk Davası Arasındaki Temel Farklar
- Suç Tipleri: Ceza davalarında hekimler genellikle taksirle yaralama veya öldürme suçlarından sorumlu tutulur. Hukuk davalarında ise zararın tazmini amaçlanır ve kusur, zarar ile illiyet bağı araştırılır.
- Dava Açan Kişi: Ceza davası kamu adına savcı tarafından yürütülür. Hukuk davası ise doğrudan hasta veya yakınları tarafından açılır.
- Yargılama Mahkemesi: Ceza davası Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülür. Hukuk davası ise Asliye Hukuk veya Tüketici Mahkemesi, kamu hastanelerinde ise İdare Mahkemesi’nde yürütülür.
- Karar Sonuçları: Ceza davasında mahkumiyet halinde hapis cezası veya adli para cezası verilebilir. Hukuk davasında ise tazminat ödenmesine hükmedilir.
Yargıtay’ın Yaklaşımı ve Hukuki Güvenceler
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere, malpraktis iddialarında hekimin dikkati, özen yükümlülüğü ve mesleki standartlara uyumu değerlendirilmektedir. Hem ceza hem hukuk davalarında bilimsel bilirkişi raporları büyük önem taşır. Sağlık Bakanlığı’nın yayımladığı yönetmelikler ve resmi duyurular da yargılama sürecinde dikkate alınır.
Sonuç
Malpraktis nedeniyle açılan ceza ve hukuk davaları, hekimlerin sorumluluğu ve hastaların hakları bakımından farklılık gösterir. Ceza davası ile hukuk davası arasındaki temel farkları bilmek, olası bir hak arayışında hem hastalar hem de sağlık çalışanları için yol gösterici olacaktır.
Anahtar Kelime : malpraktis ceza davası
