Tıbbi uygulama hatası yani malpraktis, bir hastanın teşhis veya tedavi sürecinde sağlık personelinin standart uygulamalardan sapması, ihmal veya beceri eksikliği nedeniyle zarar görmesidir. Bu tür talihsiz bir olayla karşılaşan hastalar veya yakınları için zararlarının tazmini amacıyla dava açma hakkı doğar. Ancak bu sürecin ilk ve en önemli adımlarından biri, davanın hangi mahkemede açılacağını doğru tespit etmektir. Görevli ve yetkili mahkemenin doğru belirlenmesi, davanın usulden reddedilmeden esastan görülmesi için kritik bir öneme sahiptir.
Malpraktis Davasında Görevli Mahkemenin Belirlenmesi
Görevli mahkeme, bir dava konusunun niteliğine göre hangi tür mahkemenin o davaya bakacağını belirten bir kavramdır. Malpraktis davalarında görevli mahkeme, tıbbi müdahalenin yapıldığı sağlık kurumunun niteliğine göre değişiklik gösterir.
1. Özel Hastaneler, Muayenehaneler ve Diğer Özel Sağlık Kuruluşları
Eğer tıbbi uygulama hatası özel bir hastanede, tıp merkezinde, poliklinikte veya bağımsız bir hekimin muayenehanesinde gerçekleşmişse, bu durumda görevli mahkeme Tüketici Mahkemeleridir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, hasta ile özel sağlık kuruluşu veya hekim arasındaki ilişki, bir “vekâlet” veya “eser” sözleşmesi olarak kabul edilmekte ve hasta “tüketici” sıfatını taşımaktadır. Bu nedenle, bu tür kurumlardan kaynaklanan malpraktis iddialarında dava Tüketici Mahkemesinde açılmalıdır. Dava açmadan önce arabuluculuk sürecine başvurmanın zorunlu bir dava şartı olduğunu unutmamak önemlidir.
2. Devlet Hastaneleri ve Üniversite Hastaneleri (Kamu Kurumları)
Hatalı tıbbi müdahale bir devlet hastanesinde, şehir hastanesinde, aile hekimliğinde veya bir devlet ya da vakıf üniversitesi hastanesinde gerçekleşmişse, burada durum farklıdır. Bu kurumlar kamu hizmeti yürüttükleri için, onlara karşı açılacak davalar “tam yargı davası” niteliğindedir ve görevli mahkeme İdare Mahkemeleridir. Bu tür durumlarda dava doğrudan hekime değil, ilgili kamu kurumuna (Örn: Sağlık Bakanlığı veya ilgili üniversite rektörlüğü) karşı yöneltilir. İdari yargıda dava açmadan önce ilgili idareye yazılı olarak başvurarak zararın tazminini talep etmek zorunlu bir ön şarttır.
3. Hekimin Mesleki Sorumluluk Sigortasına Açılacak Davalar
Bazı durumlarda, zarar görenler doğrudan hekimin veya hastanenin mesleki sorumluluk sigortasını yapan sigorta şirketine karşı da dava açabilirler. Bu durumda, uyuşmazlık ticari bir nitelik kazandığından görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olacaktır.
Malpraktis Davasında Yetkili Mahkeme Neresidir?
Görevli mahkemenin yanı sıra davanın coğrafi olarak nerede açılacağını ifade eden “yetkili mahkeme” de doğru belirlenmelidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre genel yetki kuralı, davalının yerleşim yeri mahkemesidir.
Ancak malpraktis davalarında davacılara kolaylık sağlayan özel yetki kuralları da mevcuttur. Buna göre dava, aşağıdaki mahkemelerden birinde açılabilir:
- Davalının (hastane, hekim veya sigorta şirketi) yerleşim yeri mahkemesi.
- Sözleşmenin ifa edildiği yer, yani tıbbi müdahalenin (ameliyat, tedavi vb.) yapıldığı yer mahkemesi.
- Haksız fiilin işlendiği yer mahkemesi.
- Zararın meydana geldiği veya gelme ihtimalinin bulunduğu yer mahkemesi.
- Tüketici davaları için ek olarak, davacının (hastanın) yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir.
Sonuç olarak, malpraktis gibi karmaşık ve hassas bir hukuki süreçte doğru adımları atmak, hak kaybını önlemek adına hayati önem taşır. Davanın en başında görevli ve yetkili mahkemenin doğru bir şekilde tespit edilmesi, sürecin sağlıklı ilerlemesinin temelini oluşturur. Bu nedenle, bu tür bir durumla karşılaşan hasta ve hekimlerin mutlaka sağlık hukuku alanında uzman bir avukattan profesyonel destek alması tavsiye edilir.
Anahtar Kelime : malpraktis davasi gorevli mahkeme
