Tıbbi uygulama hatalarından (malpraktis) kaynaklanan tazminat ve ceza davalarında, uyuşmazlığın çözümü neredeyse tamamen teknik tıbbi bilgiye dayanmaktadır. Hukuk hakimi veya ceza mahkemesi, hekimin eyleminin tıbbi standartlara uygun olup olmadığını, meydana gelen olumsuz sonucun bir komplikasyon mu yoksa hekim hatası mı olduğunu tek başına değerlendiremez. Bu aşamada devreye giren bilirkişi incelemesi, davanın kaderini belirleyen en kritik unsurdur. Ancak uygulamada sıkça karşılaşılan en büyük sorunlardan biri, malpraktis dosyasında hangi uzmanlık dalından bilirkişinin seçileceğidir.
Malpraktis Davalarında Bilirkişilik ve Hukuki Dayanak
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 266. maddesi uyarınca mahkeme, çözümü hukuk dışında özel veya teknik bir bilgiyi gerektiren hallerde bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir. Tıbbi malpraktis davalarında hekimin özen borcuna (6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 112 ve m. 49) aykırı hareket edip etmediği; tanı, tedavi ve bakım süreçlerindeki tıp bilimi kurallarına uygunluk üzerinden denetlenmektedir.
Bilirkişi Seçiminde Temel Esas: İhtisas Alanının Uygunluğu
Malpraktis iddiasına konu olan olayda, raporu hazırlayacak bilirkişinin veya bilirkişi heyetinin uzmanlık dalı doğrudan uyuşmazlığın niteliği ile örtüşmelidir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da açıkça belirtildiği üzere, bilirkişi seçimi yapılırken şu temel prensiplere dikkat edilmelidir:
1. Müdahaleyi Gerçekleştiren Hekimin Uzmanlık Dalı
Dava konusu tıbbi müdahale hangi branş tarafından gerçekleştirilmişse, bilirkişi kurulunda mutlaka bu branştan uzman bir hekimin yer alması şarttır. Örneğin; Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanı tarafından yapılan bir operasyon sonucunda meydana gelen zararda, kurulda en az bir Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanı bulunmalıdır. Sadece genel cerrahi veya adli tıp uzmanının görüşüyle hüküm kurulması, savunma hakkını ve adil yargılanma ilkesini ihlal eder.
2. Oluşan Zarar ve Komplikasyonun İlgili Olduğu Branş
Müdahale sonrasında ortaya çıkan komplikasyon veya zarar farklı bir uzmanlık alanını ilgilendiriyorsa, bilirkişi heyeti multidisipliner bir anlayışla genişletilmelidir. Örneğin, bir orthopedi operasyonu sırasında hastada anesteziye bağlı bir beyin hasarı veya nörolojik kayıp gelişmişse; bilirkişi heyetinde Ortopedi ve Travmatoloji uzmanının yanı sıra Anesteziyoloji ve Reanimasyon ile Nöroloji uzmanlarının da yer alması gerekir.
Yargıtay İçtihatlarına Göre Bilirkişi Heyetinin Oluşumu
Yargıtay’ın yerleşik kararlarında vurgulandığı üzere, tıbbi malpraktis dosyalarında tek bir hekimden veya eksik uzmanlık dalından alınan raporlar denetime elverişsiz kabul edilmektedir. İdeal ve hukuka uygun bir bilirkişi incelemesinde şu hususlar gözetilmelidir:
- Akademik ve Multidisipliner Heyet Yapısı: Olayın gelişimine göre üniversitelerin ilgili anabilim dallarından seçilecek, tıp bilimindeki güncel gelişmeleri takip eden öğretim üyesi hekimlerden kurulu bir heyet oluşturulmalıdır.
- Adli Tıp Kurumu Raporlarında İhtisas Koşulu: Adli Tıp Kurumu İhtisas Kurullarından alınan raporlarda dahi, olaya konu uzmanlık dalından bir üyenin karara katılmış olması veya ilgili uzmanın görüşünün dosyaya yansıtılması şarttır.
- Gerekçeli ve Tıbbi Literatüre Dayalı İnceleme: Bilirkişiler, kararlarını soyut kanaatlerle değil; tıp literatürüne, tanı ve tedavi kılavuzlarına ve somut olgulara dayandırarak hazırlamalıdır.
Yanlış Uzmanlık Dalından Alınan Raporların Hukuki Sonucu
İlgili ihtisas dalından uzman hekim içermeyen veya eksik branş incelemesine dayanan bilirkişi raporları hükme esas alınamaz. Yargıtay, tarafların itirazlarına rağmen uzmanlık alanı uyuşmayan bilirkişi raporlarına dayanılarak verilen kararları esastan bozmaktadır. Yargılama sürecinde hem hastaların hak kaybına uğramaması hem de hekimlerin haksız yaptırımlarla karşılaşmaması adına, mahkemece re’sen veya tarafların talebi üzerine doğru uzmanlık dallarından oluşan bağımsız bir heyetten yeni bir bilirkişi raporu alınması hukuki bir zorunluluktur.
Anahtar Kelime : bilirkişi seçimi
