Tıbbi uygulama hatası, yani halk arasındaki adıyla “malpraktis”, bir hekimin veya sağlık kurumunun teşhis, tedavi ya da bakım sürecinde, tıp biliminin genel kabul görmüş standartlarına aykırı hareket etmesi sonucu hastanın zarar görmesidir. Bu durum, hastalar için ciddi fiziksel, ruhsal ve maddi kayıplara yol açabilirken, sağlık profesyonelleri için de hukuki ve cezai sorumluluklar doğurur. İzmir özelinde de sıkça karşılaşılan bu davalar, hem hastaların haklarını araması hem de hekimlerin mesleki sorumluluklarının sınırlarını bilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Malpraktis Tazminat Davasının Şartları Nelerdir?
Bir tıbbi uygulamanın malpraktis olarak nitelendirilip tazminat davasına konu edilebilmesi için belirli koşulların bir arada bulunması gerekmektedir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre bu şartlar şunlardır:
- Hekimin veya Sağlık Kuruluşunun Kusurlu Eylemi: Hekimin, standart tıbbi uygulamalara aykırı davranması, bilgisizlik, deneyimsizlik, dikkatsizlik veya ihmal göstermesi gerekir. Bu kusur, yanlış teşhis, hatalı tedavi, cerrahi hatalar veya tedavi sonrası bakım eksiklikleri gibi çeşitli şekillerde ortaya çıkabilir.
- Zararın Meydana Gelmesi: Hastanın, hekimin kusurlu eylemi neticesinde bedensel bütünlüğünün ihlal edilmesi, sağlık durumunun kötüleşmesi, iyileşme sürecinin uzaması gibi bir zarara uğramış olması şarttır.
- İlliyet (Nedensellik) Bağı: Ortaya çıkan zarar ile hekimin kusurlu eylemi arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi bulunmalıdır. Yani, zararın tam olarak hekimin standartlara aykırı müdahalesi yüzünden kaynaklandığı ispatlanmalıdır.
- Hukuka Aykırılık: Yapılan tıbbi müdahalenin hukuka uygunluk koşullarını taşımaması gerekir. Özellikle, hastadan usulüne uygun bir “aydınlatılmış onam” alınmamış olması, müdahaleyi hukuka aykırı hale getiren en temel unsurlardan biridir.
Malpraktis Davalarında Deliller
Malpraktis davalarında ispat yükü, kural olarak davacı olan hastadadır. Hasta, hekimin kusurlu olduğunu, bu kusurdan dolayı zarar gördüğünü ve zarar ile kusur arasında illiyet bağı bulunduğunu ispatlamakla yükümlüdür. Bu süreçte kullanılabilecek başlıca deliller şunlardır:
- Hasta Dosyası ve Tıbbi Kayıtlar: Hastanın tedavi sürecine ilişkin tüm kayıtlar (epikriz raporları, laboratuvar sonuçları, röntgen filmleri, ameliyat notları vb.) en temel delillerdir.
- Bilirkişi Raporları: Davanın en kritik delilidir. Mahkeme, Adli Tıp Kurumu veya üniversitelerin ilgili anabilim dallarından uzman hekimlerden oluşan bir bilirkişi heyetinden rapor alır. Bu raporda, hekimin uygulamasının tıp bilimi standartlarına uygun olup olmadığı değerlendirilir.
- Tanık Beyanları: Tedavi sürecine şahit olan diğer sağlık personeli veya hasta yakınlarının beyanları da delil olarak kullanılabilir.
- Uzman Mütalaası: Taraflar, kendi seçecekleri bir uzmandan bilimsel ve teknik görüş alarak mahkemeye sunabilirler.
İzmir’de Dava Süreci Nasıl İşler?
İzmir’de açılacak malpraktis davalarında görevli ve yetkili mahkeme, olayın özelliklerine göre değişiklik gösterir. Hatalı müdahale özel bir hastanede veya muayenehanede gerçekleşmişse görevli mahkeme Tüketici Mahkemeleridir. Eğer müdahale bir kamu hastanesinde (devlet veya üniversite hastanesi) yapılmışsa, dava idareye karşı İdare Mahkemelerinde açılır.
Zamanaşımı Süreleri
Malpraktis davalarında zamanaşımı süreleri, hukuki dayanağa göre farklılık gösterir. Bu nedenle hak kaybı yaşamamak adına sürelere dikkat etmek hayati önem taşır.
- Haksız Fiil Sorumluluğu: Zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yıldır. Ancak, eylem aynı zamanda ceza kanununa göre daha uzun zamanaşımı süresi öngören bir suç teşkil ediyorsa (örneğin taksirle yaralama veya öldürme), ceza zamanaşımı süresi uygulanır.
- Vekalet Sözleşmesi: Hekim ile hasta arasındaki ilişki genellikle vekalet sözleşmesi olarak kabul edilir. Bu durumda zamanaşımı süresi 5 yıldır.
- Eser Sözleşmesi: Estetik ameliyatlar gibi sonuç taahhüdü içeren durumlarda eser sözleşmesi hükümleri uygulanabilir ve zamanaşımı yine 5 yıldır. Hekimin ağır kusuru varsa bu süre 20 yıla çıkabilir.
- Kamu Hastaneleri (İdari Dava): Kamu hastanelerindeki hatalı tıbbi uygulamalar için, zararın öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl ve her halde olay tarihinden itibaren 5 yıl içinde ilgili idareye başvurulmalıdır. İdarenin talebi reddetmesi veya 30 gün içinde cevap vermemesi üzerine, 60 gün içinde İdare Mahkemesi’nde dava açılmalıdır.
Tazminat Türleri
Malpraktis davaları sonucunda mahkeme, şartların oluştuğuna kanaat getirirse tazminata hükmedebilir. Bu tazminat iki ana başlıkta toplanır:
- Maddi Tazminat: Hatalı tıbbi uygulama nedeniyle hastanın uğradığı ekonomik kayıpları kapsar. Bunlar; tedavi giderleri, ilaç masrafları, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından veya yitirilmesinden doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan zararlardır.
- Manevi Tazminat: Hastanın, kusurlu müdahale nedeniyle yaşadığı acı, elem, keder ve yaşama sevincindeki azalma gibi ruhsal çöküntüyü telafi etmeyi amaçlar. Manevi tazminat miktarı, olayın ağırlığı, tarafların sosyal ve ekonomik durumu gibi unsurlar göz önünde bulundurularak hakim tarafından takdir edilir.
Anahtar Kelime : malpraktis
