Muayene Sırasında Hekimin Gizlice Kayda Alınması Hukuka Uygun mu?
Günümüzde akıllı telefonların ve taşınabilir kayıt cihazlarının yaygınlaşmasıyla birlikte, muayene odalarında hekimlerin rızası dışında ses veya görüntü kaydı alınması vakalarında ciddi bir artış yaşanmaktadır. Hastalar teşhis sürecini unutmamak, hekimin tavsiyelerini daha sonra tekrar dinlemek veya olası bir uyuşmazlıkta kanıt olarak kullanmak amacıyla bu yola başvurabilmektedir. Ancak, muayene sırasında hekimin gizlice kayda alınması hem cezai hem de hukuki açıdan ciddi yaptırımları beraberinde getiren hukuka aykırı bir eylemdir.
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) Açısından Değerlendirme
6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) uyarınca, bir kişiyi belirlenebilir kılan her türlü bilgi kişisel veri olarak kabul edilmektedir. Hekimin muayene odasındaki ses tonu, görüntüsü, teşhis koyarken kurduğu cümleler ve mesleki uygulamaları bu kapsamda doğrudan kişisel veridir. KVKK’nın temel ilkelerine göre, kişisel verilerin ilgili kişinin açık rızası olmaksızın kaydedilmesi, işlenmesi veya üçüncü kişilerle paylaşılması yasaktır. Dolayısıyla, hekimin rızası alınmadan yapılan her türlü ses ve görüntü kaydı, açık bir kişisel veri ihlali anlamına gelir.
Türk Ceza Kanunu (TCK) Kapsamında Cezai Sorumluluk
Gizli kayıt alma eylemi yalnızca veri ihlaliyle sınırlı kalmayıp, Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında suç teşkil etmektedir. Muayene odası, hekim ile hasta arasındaki güven ilişkisine dayanan ve dışarıya kapalı olan özel bir alandır. TCK’nın ilgili maddelerinde düzenlenen özel hayatın gizliliğini ihlal etme ve kişisel verileri hukuka aykırı olarak ele geçirme veya yayma suçları bu durumda doğrudan gündeme gelmektedir. Hekimin bilgisi ve izni dışında yapılan ses ve görüntü kayıtları, hapis cezası da dahil olmak üzere ciddi yaptırımlara yol açabilmektedir.
Yargıtay İçtihatları Işığında Gizli Kayıtların Delil Niteliği
Pek çok hasta, olası bir tıbbi uygulama hatası (malpraktis) iddiasında bu gizli kayıtları mahkemede delil olarak sunabileceğini düşünmektedir. Ancak Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında bu durumun sınırları çok net bir şekilde çizilmiştir. Yargıtay kararlarına göre, bir kişinin kendisine karşı işlenmekte olan bir suça (örneğin hakaret, tehdit veya şantaj) ilişkin başka türlü delil elde etme imkanının bulunmadığı ani ve fevri durumlarda yaptığı anlık kayıtlar istisnai olarak hukuka uygun delil kabul edilebilmektedir.
Buna karşın, rutin bir tıbbi muayene sırasında, ortada ani gelişen bir suç unsuru yokken, önceden hazırlık yapılarak ve kurgusal olarak alınan gizli kayıtlar hukuka aykırı delil niteliğindedir. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararlarında da istikrarlı şekilde vurgulandığı üzere, hukuka aykırı yollarla elde edilen deliller yargılamada hükme esas alınamaz.
Hekimlerin Hakları ve Alınabilecek Önlemler
Muayene sırasında gizlice kayda alındığını fark eden bir hekimin başvurabileceği yasal yollar bulunmaktadır:
- Kayıtların Silinmesini Talep Etme: Türk Medeni Kanunu (TMK) uyarınca kişilik haklarının korunması kapsamında, hekim kaydın derhal silinmesini ve bu haksız müdahalenin durdurulmasını isteyebilir.
- Hukuki ve Cezai Süreç Başlatma: Hekim, rızası dışında alınan bu kayıtlar nedeniyle Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunma ve uğradığı manevi zarar için tazminat davası açma hakkına sahiptir.
- Muayeneyi Sonlandırma Hakkı: Hekim, güven ilişkisinin zedelendiği gerekçesiyle acil durumlar hariç olmak üzere hastanın tedavisini başka bir hekime devredebilir.
Sonuç
Sağlık hizmetlerinin verimli ve güvenli bir şekilde yürütülebilmesi, hekim ile hasta arasındaki karşılıklı güvene bağlıdır. Muayene odalarında gizlice ses veya görüntü kaydı alınması, bu güven zeminini yok etmekte ve yasal olarak suç teşkil etmektedir. Hem hastaların cezai bir yaptırımla karşı karşıya kalmaması hem de hekimlerin mesleki haklarının korunması adına, muayene süreçlerinin şeffaf, karşılıklı rızaya dayalı ve yasalara uygun bir şekilde yürütülmesi gerekmektedir.
Anahtar Kelime : hekim gizlice kaydedildi
