Online Terapinin Yükselişi ve Mahremiyetin Dijital Sınırları
Teknolojinin gelişimiyle birlikte ruh sağlığı hizmetlerine erişim kolaylaşmış, online terapi platformları hem danışanlar hem de hekimler için önemli bir alternatif haline gelmiştir. Pandemi sürecinin de etkisiyle yaygınlaşan bu platformlar, coğrafi engelleri ortadan kaldırarak psikolojik desteğe ulaşımı kolaylaştırsa da, veri güvenliği ve kişisel mahremiyetin korunması gibi ciddi hukuki soru ve sorunları da beraberinde getirmektedir. Bu yazıda, online terapi süreçlerinde kişisel sağlık verilerinin sızdırılması riskini ve bu durumun hukuki sonuçlarını hasta ve hekim perspektifinden inceleyeceğiz.
Sağlık Verileri Neden Bu Kadar Önemli ve Hukuki Statüsü Nedir?
Kişisel sağlık verileri, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) kapsamında “özel nitelikli kişisel veri” olarak kabul edilir. Bu veriler, kişilerin ırkı, etnik kökeni, siyasi düşüncesi gibi diğer hassas verilerle birlikte en üst düzeyde koruma altına alınmıştır. Sağlık verilerinin bu denli hassas kabul edilmesinin nedeni, ifşası durumunda kişilerin ayrımcılığa uğramasına veya mağduriyet yaşamasına neden olabilecek bilgiler içermesidir. Online terapi seanslarında paylaşılan tanılar, tedavi geçmişi, kullanılan ilaçlar ve seans notları bu kapsamdadır ve en mahrem kişisel bilgileri oluşturur.
Veri Sorumlusu Kim: Platform mu, Terapist mi?
Veri sızıntısı durumunda sorumluluğun kime ait olduğu karmaşık bir konudur. Bu noktada hem online terapi hizmeti sunan platform (şirket) hem de bu platform üzerinden hizmet veren hekim/psikolog “veri sorumlusu” veya “veri işleyen” sıfatıyla hareket edebilir. Hukuki sorumluluk, aralarındaki sözleşme ilişkisine ve somut olayın özelliklerine göre belirlenir. Ancak genel ilke olarak, her iki tarafın da KVKK uyarınca verileri korumak için gerekli teknik ve idari tedbirleri alma yükümlülüğü bulunmaktadır. Platform, altyapı güvenliğini sağlamakla yükümlüyken; terapist de kendi kullanımındaki cihazların güvenliği ve veri paylaşım pratikleri konusunda sorumludur.
Veri Sızıntısı Durumunda Tarafları Bekleyen Hukuki Sonuçlar
Online terapi platformlarında yaşanacak bir veri sızıntısı, hem platform hem de ilgili sağlık profesyoneli için ciddi hukuki sonuçlar doğurabilir. Bu sonuçlar idari, cezai ve hukuki sorumluluk olarak üç ana başlıkta incelenebilir.
- İdari Yaptırımlar: Kişisel Verileri Koruma Kurulu, veri güvenliği ihlali tespit ettiğinde ilgili platforma veya terapiste yüksek miktarlarda idari para cezaları uygulayabilir.
- Cezai Sorumluluk: Türk Ceza Kanunu (TCK), kişisel verilerin hukuka aykırı olarak kaydedilmesi, verilmesi veya ele geçirilmesini suç olarak tanımlamıştır. Özellikle sağlık verileri gibi özel nitelikli verilerin sızdırılması, TCK’nın 135. ve 136. maddeleri uyarınca daha ağır cezaları gerektiren nitelikli haller arasında sayılabilir ve hapis cezası gündeme gelebilir.
- Tazminat Sorumluluğu: Verileri sızdırılan danışanlar, uğradıkları maddi ve manevi zararların tazmini için hem platforma hem de terapiste karşı dava açma hakkına sahiptir. Türk Borçlar Kanunu’nun kişilik haklarının ihlaline ilişkin hükümleri ve Yargıtay’ın yerleşik içtihatları, mahremiyetin ihlali durumunda manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Hastaların (Danışanların) Hakları Nelerdir?
Veri sızıntısından etkilenen bir danışanın sahip olduğu temel haklar şunlardır:
- Bilgi Talep Etme: Veri sorumlusundan (platform veya terapist) veri ihlalinin niteliği, etkilenen veriler ve alınan önlemler hakkında bilgi isteme.
- Kurula Şikâyet: Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na başvurarak inceleme başlatılmasını talep etme.
- Yargı Yolu: Uğradığı zararların karşılanması için maddi ve manevi tazminat davası açma.
- Suç Duyurusu: Cumhuriyet Başsavcılığı’na başvurarak sızıntıya neden olan kişiler hakkında cezai soruşturma başlatılmasını isteme.
Korunmak İçin Alınması Gereken Önlemler
Sağlık Bakanlığı, uzaktan sağlık hizmetlerinin sunumuna ilişkin usul ve esasları belirleyen yönetmelikler yayımlamıştır. Bu yönetmelikler, hizmetin verileceği “Uzaktan Sağlık Bilgi Sistemi” yazılımlarının Bakanlık tarafından onaylanması ve tescil edilmesi gibi teknik güvenlik şartları getirmektedir. Hem hastaların hem de hekimlerin, kullandıkları platformun Sağlık Bakanlığı düzenlemelerine uygun olup olmadığını kontrol etmesi büyük önem taşır. Platformların güvenli bir altyapı sunması, şifreleme yöntemleri kullanması ve düzenli güvenlik denetimleri yapması esastır. Hekimler de güçlü parolalar kullanmalı, güvenli internet bağlantıları tercih etmeli ve hizmet verdikleri cihazların güvenliğinden emin olmalıdır.
“`
Anahtar Kelime : veri sızıntısı
