Ortodonti tedavisi, diş ve çene yapısındaki çapraşıklıkları ve uyumsuzlukları gidermek amacıyla uygulanan, doğası gereği zamana yayılan bir tedavi sürecidir. Ancak her tıbbi müdahalede olduğu gibi, ortodontik tedavinin de tıp biliminin kurallarına ve hastanın mevcut durumuna uygun, makul bir sürede tamamlanması gerekir. Tedavinin öngörülen veya olması gereken süreyi aşarak gereğinden fazla uzaması, hastalar açısından hem maddi hem de manevi yıpranmaya yol açabilir. Peki, ortodonti tedavisinin gereğinden uzun sürmesi bir tazminat sebebi midir? Bu durum hukuken nasıl değerlendirilir?
Hekim ile Hasta Arasındaki İlişkinin Hukuki Niteliği
Hukuki açıdan diş hekimi ile hasta arasındaki ilişki, kural olarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında bir vekalet sözleşmesi olarak kabul edilmektedir. Vekalet sözleşmesinde hekim, kesin bir iyileşme sonucu taahhüt etmez; ancak tıbbi standartlara uygun, özenli ve sadakatli bir şekilde tedavi sürecini yürütmekle yükümlüdür. Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili maddeleri uyarınca hekimin özen borcu, işçinin işverene karşı olan özen borcundan daha ağırdır. Hekim, tıp bilimindeki gelişmeleri takip etmek ve hastaya en uygun tedavi yöntemini en makul sürede uygulamak zorundadır.
Tedavinin Uzamasında Hekimin Kusuru ve Malpraktis
Ortodonti tedavisinin gereğinden uzun sürmesi, her durumda doğrudan bir hekim hatası (malpraktis) olarak değerlendirilmez. Bir tazminat sorumluluğunun doğabilmesi için gecikmenin hekimin kusurundan, ihmalinden veya mesleki yetersizliğinden kaynaklanmış olması gerekir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da vurgulandığı üzere, hekimin özen borcuna aykırı davranması sözleşmeye aykırılık teşkil eder ve bu durum tazminat sorumluluğunu doğurur.
Aşağıdaki durumlar tedavinin uzamasında hekimin kusurlu olduğunu gösterebilir:
- Yanlış teşhis konulması veya hatalı bir ortodontik tedavi planlaması yapılması,
- Tedavi sırasında diş hareketlerinin yeterince izlenmemesi ve gerekli ara müdahalelerin geciktirilmesi,
- Kullanılan malzemelerin kalitesizliği veya usulüne uygun uygulanmaması sebebiyle braketlerin sürekli düşmesi ve tedavinin başa dönmesi,
- Hekimin haklı bir neden olmaksızın randevuları sürekli ertelemesi veya tedaviyi aksatması.
Bu gibi durumlarda, Türk Borçlar Kanunu’nun borca aykırılık hükümlerine (TBK m. 112) dayanarak hekimin hukuki sorumluluğuna gidilebilir.
Hastanın İşbirliği Külfeti ve Ortak Kusur (Müterafık Kusur)
Ortodontik tedavilerin başarısı ve süresi, büyük ölçüde hastanın hekimin talimatlarına uymasına bağlıdır. Aparatların (braketler, lastikler, şeffaf plaklar) hekimin belirttiği sürelerde kullanılması, ağız hijyenine dikkat edilmesi ve randevulara zamanında gelinmesi hastanın yükümlülüklerindendir. Eğer tedavi, hastanın bu yükümlülükleri ihlal etmesi sebebiyle uzamışsa, hekimin sorumluluğu ortadan kalkabilir veya azalabilir.
Türk Borçlar Kanunu’nun tazminatın belirlenmesine ilişkin hükümlerine (TBK m. 52) göre, zarar görenin (hastanın) kendi kusuru zararın doğmasında veya artmasında etkili olmuşsa, mahkeme tazminattan indirim yapabilir veya tazminat talebini tamamen reddedebilir. Bu nedenle hastanın uyumsuzluğu, hekimin sorumluluğunu doğrudan etkileyen bir unsurdur.
İspat Yükümlülüğü ve Bilirkişi İncelemesinin Önemi
Sağlık hukuku davalarında en kritik aşama, iddia edilen kusurun ve sürenin tıbbi açıdan standart dışı olduğunun ispatlanmasıdır. Ortodonti tedavisinin normalden uzun sürdüğü iddiasıyla açılan bir tazminat davasında, mahkeme doğrudan karar veremez. Bu noktada, dosya diş hekimliği fakültelerinden seçilecek uzman akademisyenlerden oluşan bir bilirkişi heyetine veya Adli Tıp Kurumu ilgili ihtisas dairesine gönderilir. Bilirkişiler, hastanın tedaviye başlama anındaki ağız ve çene yapısını gösteren panoramik röntgenleri, sefalometrik analizleri, fotoğrafları ve hekimin tuttuğu hasta takip kartlarını inceleyerek; uygulanan tedavinin tıp biliminin kurallarına uygun olup olmadığını ve gecikmede kimin kusurlu olduğunu tespit eder.
Açılacak Tazminat Davasında Talep Edilebilecek Haklar
Tedavinin hekimin kusuruyla gereğinden fazla uzadığının bilirkişi raporuyla tespit edilmesi halinde, hasta maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabilir:
- Maddi Tazminat: Tedavinin uzaması sebebiyle yapılan ek tedavi masrafları, başka bir hekime gitmek zorunda kalınması halinde ödenen ücretler, yol giderleri ve varsa iş gücü kayıpları bu kapsamda talep edilebilir.
- Manevi Tazminat: Tedavinin uzamasının hastada yarattığı psikolojik yıpranma, ağrı, acı ve sosyal hayattaki kısıtlamalar nedeniyle duyulan elem ve ızdırabın telafisi amacıyla talep edilir.
Sonuç ve Değerlendirme
Özetle, ortodonti tedavisinin gereğinden uzun sürmesi, eğer hekimin özen borcuna aykırı davranışından veya hatalı planlamasından kaynaklanıyorsa hukuken bir tazminat sebebidir. Ancak bu sürecin tespiti için uzman bilirkişi incelemesi yapılması ve hastanın kendi üzerine düşen yükümlülükleri tam olarak yerine getirdiğinin belirlenmesi esastır. Hem hekimlerin hem de hastaların hak kaybına uğramaması adına tedavi sürecini başından itibaren yazılı belgeler, fotoğraflar ve randevu kayıtları ile kayıt altına almaları büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : ortodonti uzamasi tazminat
