Sağlık Hukuku Davalarında Yetkili ve Görevli Mahkemeler 2026
Sağlık hukuku kapsamındaki uyuşmazlıklar, hem hastaların hem de sağlık çalışanlarının sıklıkla karşılaştığı önemli hukuki meselelerdendir. Tedavi sürecinde yaşanan zarar, komplikasyon, yanlış teşhis ya da bilgilendirme eksikliği gibi nedenlerle oluşan tazminat ve ceza davalarının, hangi mahkemede ve nerede açılacağı büyük önem taşır. Bu yazıda, sağlık hukuku davalarında yetkili ve görevli mahkemelerin 2026 yılı itibarıyla nasıl belirleneceğine dair temel bilgiler yer almaktadır.
Görevli Mahkemeler
Sağlık hukuku davalarında mahkemenin görevi, davanın konusuna göre değişir. En yaygın dava türleri tazminat ve ceza davalarıdır:
- Tazminat Davaları: Tedavi sırasında hata ya da ihmalden dolayı oluşan maddi ve manevi zararların giderilmesi için açılan davalar, genellikle Asliye Hukuk Mahkemelerinde görülür. Bu durum, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda (HMK) belirtildiği gibi genel görev ilkesi kapsamında değerlendirilir.
- Kamu Hastanelerine Karşı Açılan Davalar: Devlet hastanelerinde görevli hekim veya diğer çalışanlara ilişkin zarar iddiaları, hizmet kusuruna dayanıyorsa idare mahkemeleri gündeme gelir. Bu tür davalarda İdare Mahkemeleri görevlidir (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu).
- Ceza Davaları: Sağlık çalışanlarının ya da üçüncü kişilerin, Türk Ceza Kanunu kapsamında bir suç işlediği iddiasıyla açılan davalarda ise Asliye Ceza Mahkemeleri veya ağır ceza mahkemeleri görevlidir. Suçun niteliğine göre mahkemenin türü değişiklik göstermektedir.
Yetkili Mahkemeler
Yetki, bir davanın hangi il ya da ilçede açılacağını belirler. Sağlık hukuku davalarında yetki kuralı, davanın türüne ve taraflarına göre şu şekilde belirlenmektedir:
- Tazminat Davaları: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’na (TBK m. 49) göre, haksız fiillerden doğan davalarda, zararın meydana geldiği yer veya davalının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
- İdari Davalar: Kamu hastanelerine karşı açılan tam yargı veya iptal davalarında ise meydana gelen olayın gerçekleştiği yerdeki ya da davacının ikametgahının bulunduğu yer idare mahkemesi yetkilidir.
- Ceza Davaları: Olayın gerçekleştiği yer ceza mahkemesi kural olarak yetkilidir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da, suçun işlendiği yer mahkemesinin yetkili olduğu vurgulanmaktadır.
Yargıtay’ın Görüşleri ve Kanuni Dayanaklar
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında, sağlık hizmeti verenlerin hem hukuki hem de cezai sorumluluğu geniş şekilde ele alınmakta; yetki ve görev konusunda genel kanun hükümlerine uyulması gerektiği kabul edilmektedir. Özellikle haksız fiil esaslarına dayalı tazminat taleplerinde, maddi ve manevi zarar yerinin öncelikli olduğu belirtilmektedir.
Benzer şekilde, kamu hastanelerinde işlemlerin idari işlem olarak değerlendirilmesi, sağlık hukukunda idari yargının görevini öne çıkarır. Türk Borçlar Kanunu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu, bu konudaki temel yasal dayanakları oluşturur.
Hekimler ve Hastalar İçin Pratik Bilgiler
- Dava açmadan önce ihtilafın niteliği ve kime karşı açıldığı mutlaka analiz edilmelidir.
- Özel hastanelerde yaşanan uyuşmazlıklarda genellikle adli yargı (Asliye Hukuk Mahkemesi) yetkiliyken, kamu hastaneleri için idari yargının (İdare Mahkemesi) devreye girdiği unutulmamalıdır.
- Davaların yetkili ve görevli mahkemelerde doğru şekilde açılmaması, usulden reddedilme riskini artırır.
Sonuç
Sağlık hukuku davaları, hem görevli mahkemenin hem de yetkili mahkemenin doğru tespitini gerektirir. Hatalı mahkemede açılan davalar, uzayan süreçler ve hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle, hukuki zemin ve Yargıtay’ın içtihatları doğrultusunda hareket edilmesi büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : saglik hukuku mahkemeler 2026
