Dijitalleşen dünyada sağlık verileri, hem hastalar hem de sağlık hizmeti sunucuları için büyük önem taşımaktadır. Ancak bu verilerin korunması, en az toplanması ve işlenmesi kadar kritik bir sorumluluktur. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), kişisel verilerin korunmasına yönelik temel çerçeveyi çizerken, sağlık verilerini “Özel Nitelikli Kişisel Veri” olarak sınıflandırarak çok daha sıkı bir koruma altına almıştır. Bu verilerin hukuka aykırı şekilde işlenmesi, paylaşılması veya ele geçirilmesi durumunda, mağdurların hem şikayet hem de tazminat hakları bulunmaktadır.
Sağlık Verisi Nedir ve Neden Özel Niteliklidir?
Sağlık verisi, bir bireyin fiziksel ve ruhsal sağlığına ilişkin her türlü bilgiyi kapsar. Geçmiş hastalıklarınız, kullandığınız ilaçlar, tahlil sonuçlarınız, genetik bilgileriniz ve hatta randevu bilgileriniz dahi kişisel sağlık verisidir. KVKK, bu tür verileri özel nitelikli olarak kabul eder çünkü bu bilgilerin açığa çıkması, bireyler hakkında ayrımcılığa veya mağduriyete yol açma potansiyeli taşır. Bu sebeple, sağlık verilerinin işlenmesi kural olarak ilgili kişinin açık rızasına tabidir.
Sağlık Verileri Hangi Durumlarda Rıza Olmadan İşlenebilir?
Kanun, bazı istisnai durumlarda açık rıza olmaksızın sağlık verilerinin işlenmesine izin vermektedir. Bu durumlar sınırlı sayıdadır ve ancak şu amaçlarla gerçekleştirilebilir:
- Kamu sağlığının korunması
- Koruyucu hekimlik
- Tıbbî teşhis, tedavi ve bakım hizmetlerinin yürütülmesi
- Sağlık hizmetleri ile finansmanının planlanması ve yönetimi
Ancak bu işleme faaliyeti, yalnızca sır saklama yükümlülüğü altında bulunan kişiler (hekimler, eczacılar vb.) veya yetkili kurum ve kuruluşlar tarafından yapılabilir.
Sağlık Verisi İhlali Durumunda Tazminat Hakkı
Kişisel sağlık verilerinin yetkisiz kişilerle paylaşılması, sızdırılması veya amacı dışında kullanılması, kişilik haklarına ciddi bir saldırı niteliğindedir. Bu gibi durumlarda, mağdur olan kişilerin maddi ve manevi tazminat talep etme hakkı doğar. Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’nun 14. maddesi, kişilik hakları ihlal edilenlerin genel hükümlere göre tazminat hakkının saklı olduğunu açıkça belirtir. Bu genel hükümler ise genellikle 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda yer alan haksız fiil sorumluluğuna ilişkin maddelerdir.
Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da kişisel verilerin hukuka aykırı olarak ifşa edilmesinin, kişinin manevi dünyasında elem, keder ve üzüntüye yol açacağı kabul edilmekte ve bu durum manevi tazminat için yeterli görülmektedir. Manevi tazminatın amacı, yaşanan manevi zararı bir nebze olsun gidermek ve benzer ihlallerin gelecekte yaşanmasını önlemektir.
Tazminat Davası Nerede ve Nasıl Açılır?
Kişisel veri ihlali nedeniyle tazminat davası, zarara sebep olan veri sorumlusunun (hastane, klinik, doktor vb.) statüsüne göre adli veya idari yargıda açılabilir. Görevli mahkeme, genellikle Asliye Hukuk Mahkemesidir. Ancak, uyuşmazlığın bir tüketici işlemi veya işçi-işveren ilişkisinden kaynaklanması gibi özel durumlarda görevli mahkeme değişebilir. Dava açmadan önce, veri sorumlusuna başvurarak zararın giderilmesini talep etmek, sürecin bir parçası olabilir.
Veri İhlali Sonrası İzlenecek Şikayet Yolları
Tazminat davası açma hakkınızın yanı sıra, veri ihlalini ilgili kurumlara şikayet etme hakkınız da bulunmaktadır. Bu, hem sorumlular hakkında idari yaptırım uygulanmasını sağlar hem de gelecekteki olası ihlallerin önüne geçilmesine yardımcı olur.
1. Adım: Veri Sorumlusuna Başvuru
KVKK uyarınca, haklarınızın ihlal edildiğini düşündüğünüzde öncelikle veri sorumlusuna yazılı olarak başvurmanız gerekmektedir. Veri sorumlusu, talebinizi en geç 30 gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandırmak zorundadır.
2. Adım: Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na (KVKK) Şikayet
Veri sorumlusunun başvurunuza cevap vermemesi, verdiği cevabın yetersiz olması veya başvurunuzu reddetmesi halinde, cevabı öğrendiğiniz tarihten itibaren 30 gün ve her halde başvuru tarihinden itibaren 60 gün içinde Kişisel Verileri Koruma Kurulu’na şikayette bulunabilirsiniz. Kurul, şikayeti inceleyerek hukuka aykırılık tespit ederse, veri sorumlusu hakkında idari para cezası gibi yaptırımlara karar verebilir.
Sonuç olarak, sağlık verileriniz sizin en mahrem bilgilerinizdir ve kanunlar tarafından sıkı bir şekilde korunmaktadır. Bir ihlal durumunda haklarınızı bilmek ve yasal yollara başvurmak, hem uğradığınız zararın telafisi hem de veri güvenliği kültürünün gelişmesi açısından büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelime : sağlık verisi ihlali
