Sosyal medya, hekimler ve hastalar için değerli bir iletişim ve bilgi paylaşım aracı olsa da, zaman zaman kişilik haklarının veya mahremiyetin ihlal edildiği bir mecra haline gelebilmektedir. Haksız ve asılsız yorumlar, hasta bilgilerinin izinsiz ifşası veya mesleki itibarı zedeleyici paylaşımlar, hem hastalar hem de hekimler için ciddi mağduriyetlere yol açabilir. Bu gibi durumlarda, hukukun sağladığı en etkili yollardan biri, zararlı içeriğe karşı “erişimin engellenmesi” talebinde bulunmaktır.
Erişim Engeli Nedir ve Hangi Durumlarda Talep Edilebilir?
Erişim engeli, internet ortamında yayımlanan ve hukuka aykırılık teşkil eden bir içeriğe (örneğin bir sosyal medya gönderisi, yorum veya web sayfası) Türkiye’den internet kullanıcılarının ulaşmasının mahkeme kararıyla önlenmesidir. Bu süreç, temel olarak 5651 sayılı “İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun” çerçevesinde yürütülür. Özellikle sağlık alanında, erişim engeli talepleri genellikle iki ana eksende yoğunlaşmaktadır:
Kişilik Haklarının İhlali
Kişilik hakları, bir bireyin toplumdaki saygınlığını, onurunu, mesleki itibarını ve özel yaşamını kapsayan temel haklardır. Sosyal medyada yapılan hakaret, iftira, asılsız suçlamalar veya mesleki yeterliliği aşağılayan yorumlar, kişilik haklarına doğrudan bir saldırı niteliğindedir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere, ifade özgürlüğü sınırsız değildir ve başkalarının hak ve itibarlarını zedelediği noktada sona erer. Hekimler hakkında yapılan haksız ve dayanaksız olumsuz yorumlar veya hastaların onurunu kırıcı ifadeler, bu kapsamda değerlendirilerek erişim engeli kararına konu olabilir.
Özel Hayatın ve Sağlık Verilerinin Gizliliğinin İhlali
Hasta mahremiyeti, hekimlik mesleğinin temel etik ilkelerinden ve hukuki bir zorunluluktur. Hastaya ait teşhis, tedavi bilgileri, tahlil sonuçları veya görseller gibi özel nitelikli kişisel sağlık verilerinin, hastanın açık ve kanuna uygun rızası olmaksızın sosyal medyada paylaşılması, özel hayatın gizliliğinin ağır bir ihlalidir. Anayasa Mahkemesi kararlarında da özel hayatın ve kişisel verilerin korunması hakkı güvence altına alınmıştır. Bu tür bir ihlal durumunda, yalnızca paylaşımı yapan kişi değil, aynı zamanda verilerin yayıldığı platforma karşı da hukuki yollara başvurulabilir.
Hukuki Süreç Nasıl İşler?
Kişilik hakları veya özel hayatın gizliliği ihlal edilen bir hekim veya hasta, erişim engeli için adım atmak istediğinde izlemesi gereken temel bir prosedür bulunmaktadır. Süreç, 5651 sayılı Kanun’da detaylı olarak düzenlenmiştir:
- Önce “Uyar-Kaldır” Yöntemi: Hukuki süreci başlatmadan önce, hakları ihlal edilen kişi, içeriği yayımlayan sosyal medya platformunun kendisine (içerik sağlayıcı) veya platforma (yer sağlayıcı) başvurarak içeriğin kaldırılmasını talep edebilir. Sosyal ağ sağlayıcıları, bu taleplere genellikle 24 saat içinde yanıt vermekle yükümlüdür.
- Doğrudan Sulh Ceza Hâkimliğine Başvuru: “Uyar-kaldır” yönteminden sonuç alınamazsa veya doğrudan yargısal yola başvurulmak istenirse, mağdur olan kişi Sulh Ceza Hâkimliğine bir dilekçe ile başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini talep edebilir.
- Karar ve Uygulama: Sulh Ceza Hâkimliği, başvuruyu genellikle 24 saat içinde duruşma yapmaksızın karara bağlar. Eğer erişim engeli kararı verilirse, bu karar Erişim Sağlayıcıları Birliği’ne gönderilir ve ilgili içerik kısa süre içinde erişime kapatılır.
- Özel Hayatın Gizliliği İçin Acil Durum: Özel hayatın gizliliğinin ihlali durumunda, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde doğrudan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na (BTK) başvurularak idari tedbir olarak erişimin engellenmesi talep edilebilir.
Hekimler ve Hastalar İçin Önemli Notlar
Hekimler, sosyal medya kullanımlarında Türk Tabipleri Birliği’nin belirlediği etik kurallara ve Sağlık Bakanlığı’nın tanıtım yönetmeliklerine uymakla yükümlüdür. Hasta görselleri paylaşılırken hastadan usulüne uygun, yazılı “açık rıza” alınması kritik öneme sahiptir. Hastalar ise, sağlık hizmeti alırken yaşadıkları sorunları dile getirirken, hekimin kişilik haklarına saygı göstermeli, hakaret ve iftira boyutuna varan ifadelerden kaçınmalıdır. Unutulmamalıdır ki, dijital dünyadaki her paylaşımın hukuki bir sorumluluğu bulunmaktadır ve hak arama yolları herkes için açıktır.
Anahtar Kelime : hekimsorumlulugu
