Sünnet, Türkiye’de yaygın olarak uygulanan cerrahi bir işlemdir. Tıbbi bir müdahale olması dolayısıyla, bu işlemi gerçekleştiren hekimin hukuki ve cezai sorumlulukları bulunmaktadır. Hasta ve hekim arasındaki ilişki, vekalet sözleşmesi temelinde kurulur ve hekimin özen borcu bu ilişkinin merkezinde yer alır. Hatalı bir sünnet uygulaması, yani malpraktis, hekimin kusurlu davranışı sonucu hastanın zarar görmesi durumunda ortaya çıkar ve çeşitli hukuki sonuçlar doğurur.
Hekimin Özen ve Sadakat Yükümlülüğü
Hekimin sünnet işlemi sırasındaki temel yükümlülüğü, tıp biliminin güncel standartlarına ve genel kabul görmüş meslek kurallarına uygun davranmaktır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’na göre vekil, üstlendiği işi özenle yapmakla yükümlüdür. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, hekim en hafif kusurundan dahi sorumludur. Bu özen yükümlülüğü; doğru teşhis, uygun cerrahi tekniğin seçilmesi, hijyen kurallarına riayet edilmesi ve operasyon sonrası gerekli bakım ve takibin yapılmasını kapsar. Hekim, hastanın zarar görmemesi için tüm mesleki şartları yerine getirmek ve olası risklere karşı gerekli tedbirleri almak zorundadır.
Aydınlatılmış Onamın Rolü ve Önemi
Her tıbbi müdahaleden önce, hastanın veya yasal temsilcisinin (çocuklar için veli/vasi) aydınlatılması ve rızasının alınması hukuki bir zorunluluktur. Buna “aydınlatılmış onam” denir. Hekim, sünnet işleminin ne olduğu, nasıl yapılacağı, muhtemel riskleri, faydaları, alternatif yöntemler ve operasyon sonrası süreç hakkında ailenin anlayabileceği bir dilde ve açıklıkta bilgi vermelidir. Aydınlatılmış onamın usulüne uygun alınmaması, müdahaleyi hukuka aykırı hale getirebilir ve ortaya çıkan zarardan hekimin sorumlu tutulmasına neden olabilir. Bu onamın yazılı olması, ispat açısından büyük önem taşır.
Komplikasyon ve Malpraktis (Tıbbi Hata) Ayrımı
Sünnet işlemi sonrasında ortaya çıkan her olumsuz sonuç, hekim hatası olarak değerlendirilmez. Burada komplikasyon ve malpraktis ayrımını doğru yapmak gerekir.
- Komplikasyon: Tıp biliminin standartlarına uygun bir müdahale yapılmasına rağmen öngörülemeyen veya öngörülse dahi engellenemeyen istenmeyen sonuçlardır. Örneğin, hastanın yapısından kaynaklanan beklenmedik bir kanama veya alerjik reaksiyon, hekimin bir kusuru olmaksızın gelişmişse komplikasyon olarak kabul edilebilir.
- Malpraktis (Hekim Hatası): Hekimin bilgisizlik, deneyimsizlik, dikkatsizlik veya ilgisizlik gibi nedenlerle tıp standartlarına aykırı hareket ederek hastaya zarar vermesidir. Örneğin, hatalı cerrahi teknik kullanılması, sinir veya damar kesisi, hijyen eksikliğine bağlı enfeksiyon veya organın işlevini yitirmesine neden olacak bir uygulama malpraktis olarak nitelendirilir.
Yargı kararlarında, bir durumun komplikasyon mu yoksa malpraktis mi olduğunun tespiti için Adli Tıp Kurumu veya alanında uzman bilirkişi heyetlerinden rapor alınmaktadır.
Kusur, Sorumluluk ve Tazminat
Sünnet işlemi sırasında bir hata yapıldığı ve bu hata sonucu çocuğun zarar gördüğü (örneğin, organ kaybı, işlev bozukluğu, ek cerrahi gerekliliği) ispatlanırsa, hekimin hukuki sorumluluğu doğar. Bu sorumluluk kapsamında, zarar gören hasta ve ailesi maddi ve manevi tazminat davası açma hakkına sahiptir.
- Maddi Tazminat: Hatalı işlem nedeniyle yapılan ek tedavi masrafları, ilaç giderleri, gelecekteki olası tedavi ihtiyaçları ve çocuğun çalışma gücü kaybı gibi maddi kayıpları kapsar.
- Manevi Tazminat: Çocuğun ve ailesinin yaşadığı acı, elem, ızdırap ve psikolojik travma nedeniyle talep edilir.
Dava, işlemi yapan hekime veya işlemin yapıldığı kuruma (özel hastane, tıp merkezi) karşı açılabilir. Eğer işlem bir devlet hastanesinde yapılmışsa, dava hizmet kusuru nedeniyle idareye karşı idare mahkemesinde açılır. Hekimin mesleki sorumluluk sigortası da bu tür durumlarda devreye girebilmektedir.
Sonuç olarak, sünnet cerrahi bir işlem olup, hekimin yüksek bir özen ve dikkatle hareket etmesini gerektirir. Tıbbi standartlara uyulması, aydınlatılmış onamın eksiksiz alınması ve olası komplikasyonların doğru yönetilmesi, hekimin hukuki sorumluluğunu en aza indiren temel faktörlerdir.
“`
Anahtar Kelime : saglik hukuku hekim sorumlulugu
