Tıbbi uygulama hatası, yani halk arasında bilinen adıyla malpraktis, hem hastalar hem de hekimler için karmaşık ve hassas bir hukuki süreçtir. Hatalı tıbbi müdahale iddiasıyla açılacak bir tazminat davasında doğru mahkemenin ve dava yolunun seçilmesi, hak kayıplarının önlenmesi açısından hayati önem taşır. Bu rehber, özellikle özel sağlık sektöründe karşılaşılan malpraktis iddialarında Tüketici Mahkemelerinin rolünü, görev ve yetki kurallarını anlaşılır bir dille açıklamayı amaçlamaktadır.
Malpraktis Davalarında Görevli Mahkeme Neden Tüketici Mahkemesidir?
Hekim ile hasta arasındaki ilişki, hukuki olarak bir “sözleşme” ilişkisi kabul edilir. Özellikle özel hastaneler, tıp merkezleri ve muayenehaneler gibi özel sağlık kuruluşlarında sunulan sağlık hizmetleri, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında bir “tüketici işlemi” olarak değerlendirilmektedir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatları da bu yöndedir. Hasta, ticari veya mesleki olmayan amaçlarla sağlık hizmeti alan bir “tüketici” konumundadır. Sağlık hizmetini sunan özel kuruluş veya hekim ise “sağlayıcı” olarak kabul edilir.
Bu temel ayrıma göre, özel bir sağlık kuruluşunda veya bağımsız çalışan bir hekimin tıbbi uygulama hatası nedeniyle doğan zararlara ilişkin açılacak maddi ve manevi tazminat davalarında görevli mahkeme Tüketici Mahkemeleridir. Bu durumun hukuki dayanağı, hasta ile sağlık hizmeti sunucusu arasında kurulan vekalet veya eser sözleşmesi hükümleridir.
Görevli Mahkemenin Belirlenmesindeki İstisnalar
- Kamu Hastaneleri: Devlet, üniversite veya belediye hastaneleri gibi kamu sağlık kuruluşlarında yaşanan tıbbi uygulama hatalarında durum farklıdır. Bu gibi durumlarda, idarenin hizmet kusuruna dayanılarak dava açılması gerekir ve görevli mahkeme İdare Mahkemeleridir.
- Hekimin Zorunlu Mesuliyet Sigortası: Dava, doğrudan hekimin veya hastanenin mesleki sorumluluk sigortasını yapan sigorta şirketine karşı açılacaksa, bu bir ticari dava sayılır ve görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesi olur.
Yetkili Mahkeme Nasıl Belirlenir?
Görevli mahkemenin Tüketici Mahkemesi olduğuna karar verildikten sonra, davanın coğrafi olarak hangi yerdeki Tüketici Mahkemesi’nde açılacağı sorusu gündeme gelir. Bu, “yetki” sorunudur. Tüketici mevzuatı, tüketiciye bazı kolaylıklar sağlamaktadır. Buna göre malpraktis davası, aşağıdaki mahkemelerden birinde açılabilir:
- Davalının Yerleşim Yeri Mahkemesi: Genel kural olarak dava, davalı olan hekimin veya özel hastanenin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri (merkezinin bulunduğu yer) mahkemesinde açılabilir.
- Sözleşmenin İfa Edildiği Yer Mahkemesi: Tıbbi müdahalenin yapıldığı, yani haksız fiilin işlendiği yerdeki mahkeme de yetkilidir. Bu genellikle hastanenin veya muayenehanenin bulunduğu yerdir.
- Davacının (Tüketicinin) Yerleşim Yeri Mahkemesi: Tüketici lehine olan en önemli düzenlemelerden biri de budur. Mağdur olan hasta, davayı kendi ikametgâhının bulunduğu yerdeki Tüketici Mahkemesi’nde de açabilir.
Dava Yolu ve Süreç Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Tüketici Mahkemesi’nde malpraktis davası açmadan önce dikkat edilmesi gereken önemli bir usuli aşama bulunmaktadır. 28 Temmuz 2020’de yapılan yasal düzenleme ile Tüketici Mahkemelerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak bir dava şartı haline getirilmiştir. Bu, tarafların mahkemeye gitmeden önce bir arabulucu vasıtasıyla uzlaşmaya çalışmalarının zorunlu olduğu anlamına gelir. Arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlenmesinin ardından dava açma süresi içinde Tüketici Mahkemesi’ne başvurulabilir.
Dava sürecinde, tıbbi uygulama hatasının varlığı, hekimin veya sağlık kuruluşunun kusuru, zarar ve bu hata ile zarar arasındaki nedensellik bağının ispatı kritik öneme sahiptir. Mahkeme, bu teknik konuların aydınlatılması için genellikle Adli Tıp Kurumu veya üniversitelerin ilgili ana bilim dallarından uzman bilirkişi raporları alacaktır.
Önemli Not: Bu makale, genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Her somut olay kendi özel koşullarına göre değerlendirilmelidir. Bir malpraktis iddiası ile karşılaştığınızda, hak kayıplarını önlemek için sağlık hukuku alanında uzman bir avukattan profesyonel destek almanız önemle tavsiye edilir.
Anahtar Kelime : malpraktis davaları
