Sağlık hizmeti sunumu, son derece dikkat ve özen gerektiren bir süreçtir. Ancak bazı durumlarda, hastane veya sağlık personelinin dikkatsizliği, ihmali veya organizasyon bozuklukları nedeniyle yanlış hastaya, yanlış bir tıbbi işlem veya tedavi uygulanabilmektedir. Bu durum, tıp hukukunda “tıbbi uygulama hatası” ya da bilinen adıyla “malpraktis” olarak kabul edilen en ciddi durumlardan biridir. Yanlış hastaya işlem yapılması, hastanın sağlığı üzerinde yıkıcı sonuçlar doğurabileceği gibi, telafisi güç veya imkânsız manevi zararlara da yol açabilir. Bu tür bir mağduriyet yaşayan hastaların ve yakınlarının hukuki haklarını bilmeleri büyük önem taşımaktadır.
Yanlış Hastaya İşlem Yapılmasının Hukuki Dayanağı Nedir?
Yanlış hastaya işlem yapılması, temel olarak hekimin ve sağlık kuruluşunun özen yükümlülüğünü ağır bir şekilde ihlal etmesi anlamına gelir. Hukuki sorumluluğun temelini, hasta ile hekim/hastane arasındaki ilişki oluşturur. Bu ilişki, Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da kabul edildiği üzere, genellikle bir “vekâlet sözleşmesi” olarak nitelendirilir. Bu sözleşme kapsamında hekim, tıp biliminin standartlarına uygun, dikkatli ve özenli bir tedavi uygulamayı taahhüt eder.
Yanlış hastaya müdahale, bu sözleşmesel yükümlülüğün açık bir ihlalidir. Ayrıca, bu eylem aynı zamanda bir haksız fiil teşkil eder. Türk Borçlar Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca, kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren kişi, bu zararı gidermekle yükümlüdür. [4] Dolayısıyla, yanlış işlem sonucu zarar gören hasta, hem sözleşmeye aykırılık hem de haksız fiil hükümlerine dayanarak maddi ve manevi tazminat talep etme hakkına sahiptir. [3]
Ayrıca, Hasta Hakları Yönetmeliği de hastaların doğru ve hatasız sağlık hizmeti alma hakkını güvence altına almaktadır. [9, 15] Yönetmelik, hastanın onayı olmadan ve tıbbi gereklilikler dışında hiçbir müdahalede bulunulamayacağını açıkça belirtir. Yanlış kişiye yapılan bir müdahale, bu hakkın en temelden ihlali anlamına gelir.
Dava Süreci Nasıl İşler?
Yanlış hastaya işlem yapılması nedeniyle dava açma süreci, işlemin yapıldığı sağlık kuruluşunun niteliğine göre değişiklik gösterir.
1. Özel Hastaneler ve Bağımsız Çalışan Hekimlere Karşı Dava
Eğer hatalı işlem özel bir hastanede veya muayenehanede gerçekleşmişse, dava doğrudan hekime ve/veya sağlık kuruluşuna karşı açılır. Bu tür davalarda görevli mahkeme, genellikle Tüketici Mahkemeleridir. [3] Dava sürecinin adımları genel olarak şöyledir:
- Dava Dilekçesinin Hazırlanması: Yaşanan olayın, uğranılan zararların ve taleplerin detaylı bir şekilde anlatıldığı bir dava dilekçesi hazırlanır.
- Delillerin Toplanması: Tıbbi kayıtlar, raporlar, epikrizler, tanık ifadeleri ve diğer tüm belgeler delil olarak sunulur.
- Bilirkişi İncelemesi: Dava sürecindeki en kritik aşamalardan biridir. Mahkeme, dosyayı Adli Tıp Kurumu’na veya üniversitelerin ilgili ana bilim dallarından seçilen uzman bir bilirkişi heyetine gönderir. Bilirkişi raporunda, yapılan işlemin tıp bilimi standartlarına aykırı olup olmadığı, hekim veya hastanenin bir kusuru bulunup bulunmadığı ve zarar ile eylem arasındaki illiyet (nedensellik) bağı değerlendirilir.
- Yargılama ve Karar: Mahkeme, toplanan deliller ve bilirkişi raporu ışığında bir karar verir.
2. Kamu (Devlet veya Üniversite) Hastanelerine Karşı Dava
Eğer hatalı uygulama bir devlet veya üniversite hastanesinde gerçekleşmişse, dava doğrudan hekime değil, ilgili kamu kurumuna (Sağlık Bakanlığı veya Üniversite Rektörlüğü) karşı açılır. Bu tür davalar, idari yargıda, yani İdare Mahkemelerinde görülür ve “tam yargı davası” olarak adlandırılır. [5] Kamu hastanelerine karşı dava açmadan önce, zararın öğrenildiği tarihten itibaren belirli bir süre içinde idareye yazılı olarak başvurarak zararın tazmin edilmesini talep etmek zorunludur. [4] İdarenin bu talebi reddetmesi veya süresi içinde cevap vermemesi halinde İdare Mahkemesi’nde dava açılabilir.
Sık Sorulan Sorular (SSS)
Yanlış işlem nedeniyle hangi tür tazminatlar talep edilebilir?
Mağdurlar, uğradıkları zarara göre maddi ve manevi tazminat talep edebilirler. Maddi tazminat; ek tedavi masrafları, ilaç giderleri, çalışma gücü kaybından doğan zararlar ve ekonomik geleceğin sarsılması gibi parasal kayıpları kapsar. [2] Manevi tazminat ise, yaşanan olay nedeniyle duyulan elem, keder, acı ve psikolojik travmanın karşılığı olarak talep edilir.
Dava açma süresi (zamanaşımı) ne kadardır?
Haksız fiillerde genel zamanaşımı süresi, zararın ve sorumlunun öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl ve her halde fiilin işlendiği tarihten itibaren 10 yıldır. Ancak, hekimin eylemi aynı zamanda ceza kanununa göre suç teşkil ediyorsa, daha uzun olan ceza davası zamanaşımı süresi uygulanır. [4] Kamu hastanelerine karşı açılacak davalarda ise idareye başvuru ve dava açma süreleri farklılık gösterdiğinden, bir avukattan destek almak önemlidir.
“Aydınlatılmış Onam” bu tür davalarda neden önemlidir?
Aydınlatılmış onam, hastanın kendisine yapılacak tıbbi müdahalenin riskleri, sonuçları ve alternatifleri hakkında bilgilendirildikten sonra bu işleme rıza göstermesidir. [10, 11] Yanlış hastaya işlem yapılması durumunda, gerçekte işlem yapılması gereken hastadan alınmış bir onam olsa bile, üzerinde işlem yapılan yanlış hastadan alınmış geçerli bir onam yoktur. Bu durum, yapılan müdahaleyi her koşulda hukuka aykırı hale getirir ve hekim ile hastanenin sorumluluğunu ağırlaştırır.
Bu süreçte bir avukattan destek almak gerekli midir?
Evet. Tıbbi uygulama hatalarından kaynaklanan davalar, hem tıp hem de hukuk alanında uzmanlık gerektiren karmaşık süreçlerdir. [2] Delillerin doğru toplanması, dava dilekçesinin hukuki dayanaklarla hazırlanması, bilirkişi raporlarına itiraz edilmesi ve sürecin doğru yönetilmesi için sağlık hukuku alanında deneyimli bir avukattan profesyonel destek almak, hak kaybı yaşanmaması adına kritik öneme sahiptir.
“`
Anahtar Kelime : yanlıshastaişlemdavası
