Yanlış teşhis, bir hekimin veya sağlık kuruluşunun, hastanın mevcut hastalığını tıp biliminin standartlarına ve tecrübelere aykırı olarak hatalı bir şekilde belirlemesi veya hiç belirleyememesi durumudur. Bu durum, hastanın tedavi sürecinin gecikmesine, yanlış tedavi uygulanmasına ve sonuç olarak sağlık durumunun daha da kötüleşmesine, hatta kalıcı sakatlıklara veya ölüme neden olabilir. Türk hukuk sisteminde, bu tür tıbbi uygulama hataları (malpraktis) nedeniyle zarar gören hastaların ve yakınlarının maddi ve manevi tazminat talep etme hakkı bulunmaktadır.
Yanlış Teşhis Tazminatının Hukuki Dayanağı
Hekim ile hasta arasındaki ilişki, Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarında da belirtildiği üzere bir vekalet sözleşmesi olarak kabul edilir. Bu sözleşme uyarınca hekim, teşhis ve tedavi sürecinde mesleki bilgi ve becerisini güncel tıp biliminin standartlarına uygun olarak kullanmak ve gerekli özeni göstermekle yükümlüdür. Hekimin bu özen borcuna aykırı davranarak yanlış teşhiste bulunması, sözleşmeye aykırılık ve haksız fiil sorumluluğunu gündeme getirir. Tazminat taleplerinin temelini de 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun ilgili maddeleri oluşturur.
Maddi Tazminat ve Kapsamı
Maddi tazminat, yanlış teşhis sonucunda hastanın malvarlığında meydana gelen somut kayıpların giderilmesini amaçlar. Bu tazminatın hesaplanmasında dikkate alınan başlıca kriterler şunlardır:
- Tedavi Giderleri: Yanlış teşhis ve sonrasında uygulanan hatalı tedavi nedeniyle yapılan tüm masraflar ile doğru teşhis konulduktan sonraki tedavi için gerekli olan harcamalar bu kapsama girer.
- Çalışma Gücü Kaybı (İş Göremezlik Tazminatı): Hastanın yanlış teşhis nedeniyle geçici veya kalıcı olarak çalışma gücünü kaybetmesi durumunda, bu kayıptan doğan gelir eksikliği talep edilebilir.
- Ekonomik Geleceğin Sarsılması: Yanlış teşhisin hastanın kariyerini veya mesleki ilerlemesini olumsuz etkilemesi durumunda doğacak ekonomik kayıplar da tazminat konusu olabilir.
- Bakıcı Giderleri: Hastanın başkasının bakımına muhtaç hale gelmesi durumunda, bakıcı masrafları da talep edilebilecek maddi zarar kalemlerindendir.
Manevi Tazminat ve Belirlenmesi
Manevi tazminat, yanlış teşhis nedeniyle hastanın veya yakınlarının yaşadığı acı, elem, keder ve psikolojik çöküntünün bir nebze de olsa hafifletilmesi amacıyla hükmedilen bir tazminat türüdür. Manevi tazminat miktarının belirlenmesinde, maddi tazminattaki gibi net hesaplama kriterleri bulunmaz. Hakim, takdir hakkını kullanırken şu hususları göz önünde bulundurur:
- Olayın Ağırlığı: Yanlış teşhisin hastanın sağlığı üzerindeki etkisinin ciddiyeti (örneğin, basit bir hastalığın kanser gibi ciddi bir hastalıkla karıştırılması).
- Tarafların Sosyal ve Ekonomik Durumu: Tarafların mali güçleri, tazminatın zenginleşme aracına dönüşmesini engellemek ve caydırıcılık sağlamak amacıyla dikkate alınır.
- Kusurun Derecesi: Hekimin veya sağlık kuruluşunun ihmalinin, dikkatsizliğinin veya bilgisizliğinin yoğunluğu. Yargıtay kararlarında, hekimin en hafif kusurundan dahi tam sorumlu olduğu kabul edilmektedir.
- Yaşanan Acı ve Izdırap: Hastanın çektiği fiziksel acılar, yaşadığı ruhsal travma ve hayat kalitesindeki düşüş önemli bir ölçüttür.
Tazminat Miktarının Belirlenmesinde Uygulama ve Bilirkişi Raporu
Yanlış teşhis iddialarına dayanan tazminat davalarında mahkemeler, olayın aydınlatılması için Adli Tıp Kurumu’ndan veya üniversitelerin ilgili anabilim dallarından uzman görüşü (bilirkişi raporu) alırlar. Bu raporlarda, hekimin uygulamasının tıp biliminin standartlarına uygun olup olmadığı, bir kusur bulunup bulunmadığı ve bu kusur ile ortaya çıkan zarar arasındaki nedensellik bağı değerlendirilir. Mahkeme, hükmedeceği tazminat miktarını belirlerken bu bilirkişi raporundaki tespitleri büyük ölçüde dikkate alır. Ancak raporla bağlı olmayıp, dosyadaki diğer deliller ve hakkaniyet ilkesi çerçevesinde bir karar verir. Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre, tazminat miktarı, zarar görenin durumunu iyileştirmeyi amaçlarken, diğer yandan zenginleşmesine yol açmayacak makul bir seviyede olmalıdır.
Anahtar Kelime : yanlisteshis
